Ótkendegi shaǵyn maqalamda sáláfilerdi «baisaldy» jáne «radikaldy» etip bólýdiń qate ekenin, jýas qasqyrdyń bolmaityndyǵyn aitqan bolatynmyn. Ózderin dintanýshy sanap júrgen keibir «zamaskirovannyi» sáláfitterdi qospaǵanda, elimizdegi belgili din mamandarynyń da pikiri osy. Búgin sizderge sol sózime dálel bola alatyn bir ǵana mysal keltiremin. Al mundai úkimder ózderin baisaldy sanaityn sáláfitterdiń barlyq negizgi kitaptarynda órip júr. Jaraidy. Sózdi uzatpai mysalǵa kósheiin.
«Kisi otbasyn namazǵa shaqyrsa, biraq olar onyń sózin tyńdamaǵan jaǵdaida, olarmen birge turyp, aralasyp júre beredi me, joq álde úidi tastap ketedi me? — degen saýalǵa búgingi ózderin «baisaldy» sáláfitpiz dep júrgenderdiń basty ideologtarynyń birine jatatyn, Saýd Arabiiasy ǵulamalar keńesiniń ǵalymy Muhammad ibn Salih ibn Ýsaimin bylai dep jaýap beredi: «Eger otbasy múldem namaz oqymasa, onda olar sózsiz kápirler. Dinnen bezgender. Islam dininen shyqqan bolyp sanalady. Mundai jaǵdaida olarmen birge turýǵa bolmaidy. Biraq olardy dinge shaqyrý kerek. Qaita-qaita, qoimai shaqyrý kerek. Óitkeni namazdy tárk qylǵan adam (Alla saqtasyn) Quran, súnnet hám sahabalardyń sózi negizinde kápirge jatady», — dep jaýap beredi. Sondai-aq, ol óziniń osy bergen fátýasyn Qurannyń keibir aiattary men Alla elshisiniń (s.a.ý.) qaisybir hadisterin jáne keibir sahabalardyń sózin týra maǵynasynda tápsirlei otyryp negizdeýge tyrysady. Al «namaz oqymaǵan kisi kápir bolmaidy» degen basym kópshilik ǵulamalardyń bergen fátýasyn túrli joramaldarmen joqqa shyǵarǵysy keledi. Ibn Ýsaimin atalmysh jaýabynyń aiaq jaǵynda: «Al endi namaz oqymaityn adam kápir bolǵandyqtan, onyń úkimi dinnen bezgenniń úkimine qosylady. Eshbir aiat-hadisterde namaz oqymaityn adamnyń musylman ekendigi nemese jumaqqa kiretindigi, iaki tozaq otynan qutylatyndyǵy aitylmaǵan» — dei kele kápir adamǵa qatysty: «Olarmen úilenýge bolmaidy, olardyń soiǵan malynyń etin jeýge bolmaidy, olar Mekkege jáne haram aýmaǵyna kire almaidy, eger jaqyn týysqandarynyń biri baqilyq bolatyn bolsa, olardyń dúnie-múlkine murager bola almaidy, tipti namaz oqymaityn adam óletin bolsa, ony jýyp, kebindemeýge jáne oǵan janaza namazyn oqýǵa, sondai-aq, musylmandardyń qabirine jerleýge bolmaidy. Ondai namaz oqymaityn adamdy shól dalaǵa aparyp shuńqyr qazyp ústindegi kiimimen kóme salamyz», — dep aidy aspannan biraq shyǵarady. Ibn Ýsaimin atalmysh fátýasyn: «Ýa, baýyrlarym! Másele óte qaterli. Ókinishke orai keibir kisiler bul máselege jeńil qaraidy da namaz oqymaityndarmen bir úide turady. Bulai jasaýǵa bolmaidy», — dep jastardy qatań eskertýmen núkteleidi(Muhammad ibn Salih ibn Ýsaimin, Hýkmý Tárikýs-Salati, 3-7 better, «ál-Máktábýt-taaýnii lid-daýati ýal-irshad, Riiad).
Joǵaryda da atap ótkenimdei bul jaýap búgingi ózderin «baisaldy sáláfilermiz», — dep júrgenderdiń basty ideologtarynyń biri jáne Saýd arabiia koroldigindegi ǵulamalar keńesiniń ǵalymy Muhammad ibn Solih ibn Ýsaiminniń «Hýkmý tárikýs-solah» atty kitabshasyndaǵy óz jaýaby, óz sózi. Namaz oqymaityndardy kápirge shyǵaratyn fátýany Saýd arabiiasynyń múftii bolǵan Abdýl-Aziz Ibn Bázdan da, ǵulamalar keńesiniń ǵalymy Solih ibn Faýzan sekildi «baisaldy» sáláfilerdiń basqa da ǵulamalarynan kezdestiremiz.
Al endi jastarymyzdy osyndai eń radikaldy baǵytqa tárbielep jatqan sáláfilik aǵymy qalai ǵana elimizde «baisaldy» (qaýipsiz) sanalyp, kitaptary, aýdio, video ýaǵyzdardy ǵalamtordy órip júr?! Ýaǵyzshylary kez-kelgen jerde ýly ýaǵyzdaryn emin-erkin aityp júr? Nege olarǵa tiym salynbaidy?
Halqymyzdyń basym kópshiligin kápirge shyǵaryp, balalaryn ata-anasy men týysqandarynan, qoǵamnan bezdiretin baisaldy sáláfilerdiń osy sekildi kóptegen fátýalary elimizdiń konstitýtsiiasyna da, ondaǵy «bireýdiń nanym-senimine qarai kemsitýge bolmaidy» — degen babyna da qaishy!
Jaraidy, olardy «radikaldy» jáne «baisaldyǵa» bólip, birin-birine aidap salyp, birinshisin ekinshisine ótkizdik delik. Nátijesinde qazir qarý alyp júrgenderin bolashaqta qarý alatyndardyń qataryna qosqan bolamyz. «Polýfabrikat» jihadisterdiń sanyn ósirgen bolamyz. Ata-anasyn kápir sanaityndardy qolmen kóbeitken bolamyz. Ádet-ǵurpyńdy bidǵatqa sanap, búkil ulttyq qundylyqtaryńdy mánsuqtaityndardyń elimizdi jailap alýyna jaǵdai jasaǵan bolamyz. El birligine syna qaǵyp, iritki salatyndarǵa «jasasyn!» deimiz. Basqa eshteńe emes!
Dál osylai kete berse, erteń sáláfiler elimizde massaǵa ainalary sózsiz. Al massaǵa ainalǵan soń olardy zańmen de, basqamen de tyia almaisyń. Ózderin «baisaldy» sanaityn sáláfilerdiń ońtaily sát týǵanda partiia quryp, bilikke umtylǵandaryn da, 30 paiyzdan asa daýys jinaityndai úlken kúshke ainalǵanyn da keshegi Mysyr jaǵdaiynda bárimiz kýá boldyq.
Sáláfizm bul dindi túsiný formýlasy. Býkvalizm formýlasy. Aqyl-esti shekteý formýlasy. Aiat-hadistiń astaryna úńilý arqyly, dinniń rýhyna, Qudailyq maqsatqa sai, adamzattyń paidasyna, zaman men qoǵamnyń jaǵdaiyna qarai túsiný emes, tikelei týra maǵynasynda túsiný formýlasy. Bul formýla boiynsha dindi túsingen adamǵa basqasha oilaý tozaqqa jeteleitin, dinnen shyǵaratyn áreket bolyp kórinedi. Onyń ústine sáláfilikti ýaǵyzdaityndar shákirtterine: «Imamdardy tyńdamańdar. Olardy tyńdaýdyń ózi kúná» degen ekpelerin de myqtap egip tastaidy. Meshitte sáláfilerge ýaǵyz aitqanymyzda qulaqtaryna qulaqqap kiip otyrǵandaryna talai kýá bolǵanbyz.
Al endi osyndai kúidegi adamdardy aǵartýshylyq arqyly keri qaitarý múmkin be? Árine sáláfizm dertine áli tereń boilamaǵan jáne erkin oilai alatyn biren-saran azamattarymyzdyń qaitýy múmkin. Biraq olar kóp emes. 2011 jyldan beri elimizde qarqyndy túrde sáláfilikten qaitarý jumystary, aǵartýshylyq sharalary úzdiksiz júrgizilip kele jatyr. Al nátijesi qandai? Sáláfilerdiń sany odan beri kóbeimese, azaiǵan joq. Olardyń sanyn 15000 dep, keshe Din isteri agenttiginiń basshysy da aityp ótti. Menimshe bul san kózge kóringen kelte balaqty er kisileri ǵana. Al qyzdar men áielder jaǵy she? Ósip kele jatqan balalary she? Al sanasy ýlansa da ózderin jasyryn ustaityndary she?
Sózdiń toq eteri sáláfizmmen kúres eki baǵytta júrgizilý tiis. Birinshisi aǵartýshylyq, ekinshisi zańmen tyiym. Aǵartýshlyq arqyly qalǵan jastardy aman alyp qalyp, olardyń boiyna sáláfizm virýsyna qarsy immýnitet qalyptastyrǵan bolamyz. Al tyiym sáláfizm virýsyn basqalarǵa juqtyrmas úshin qajet. Sáláfiler ózderin qoǵamda erkin sezinbeýi úshin, aiaqtarynyń ushymen júrýi úshin kerek. Biraq tyiymnan basqa musylmandar, asyl dinimiz kórshi eldegidei zardap shekpeýi lázim!
Qairat Joldybaiuly
