ٶتكەندەگٸ شاعىن ماقالامدا سەلەفيلەردٸ «بايسالدى» جەنە «راديكالدى» ەتٸپ بٶلۋدٸڭ قاتە ەكەنٸن, جۋاس قاسقىردىڭ بولمايتىندىعىن ايتقان بولاتىنمىن. ٶزدەرٸن دٸنتانۋشى ساناپ جٷرگەن كەيبٸر «زاماسكيروۆاننىي» سەلەفيتتەردٸ قوسپاعاندا, ەلٸمٸزدەگٸ بەلگٸلٸ دٸن ماماندارىنىڭ دا پٸكٸرٸ وسى. بٷگٸن سٸزدەرگە سول سٶزٸمە دەلەل بولا الاتىن بٸر عانا مىسال كەلتٸرەمٸن. ال مۇنداي ٷكٸمدەر ٶزدەرٸن بايسالدى سانايتىن سەلەفيتتەردٸڭ بارلىق نەگٸزگٸ كٸتاپتارىندا ٶرٸپ جٷر. جارايدى. سٶزدٸ ۇزاتپاي مىسالعا كٶشەيٸن.
«كٸسٸ وتباسىن نامازعا شاقىرسا, بٸراق ولار ونىڭ سٶزٸن تىڭداماعان جاعدايدا, ولارمەن بٸرگە تۇرىپ, ارالاسىپ جٷرە بەرەدٸ مە, جوق ەلدە ٷيدٸ تاستاپ كەتەدٸ مە? — دەگەن ساۋالعا بٷگٸنگٸ ٶزدەرٸن «بايسالدى» سەلەفيتپٸز دەپ جٷرگەندەردٸڭ باستى يدەولوگتارىنىڭ بٸرٸنە جاتاتىن, ساۋد ارابيياسى عۇلامالار كەڭەسٸنٸڭ عالىمى مۇحامماد يبن ساليح يبن ۋسايمين بىلاي دەپ جاۋاپ بەرەدٸ: «ەگەر وتباسى مٷلدەم ناماز وقىماسا, وندا ولار سٶزسٸز كەپٸرلەر. دٸننەن بەزگەندەر. يسلام دٸنٸنەن شىققان بولىپ سانالادى. مۇنداي جاعدايدا ولارمەن بٸرگە تۇرۋعا بولمايدى. بٸراق ولاردى دٸنگە شاقىرۋ كەرەك. قايتا-قايتا, قويماي شاقىرۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ نامازدى تەرك قىلعان ادام (اللا ساقتاسىن) قۇران, سٷننەت ھەم ساحابالاردىڭ سٶزٸ نەگٸزٸندە كەپٸرگە جاتادى», — دەپ جاۋاپ بەرەدٸ. سونداي-اق, ول ٶزٸنٸڭ وسى بەرگەن فەتۋاسىن قۇراننىڭ كەيبٸر اياتتارى مەن اللا ەلشٸسٸنٸڭ (س.ا.ۋ.) قايسىبٸر حاديستەرٸن جەنە كەيبٸر ساحابالاردىڭ سٶزٸن تۋرا ماعىناسىندا تەپسٸرلەي وتىرىپ نەگٸزدەۋگە تىرىسادى. ال «ناماز وقىماعان كٸسٸ كەپٸر بولمايدى» دەگەن باسىم كٶپشٸلٸك عۇلامالاردىڭ بەرگەن فەتۋاسىن تٷرلٸ جورامالدارمەن جوققا شىعارعىسى كەلەدٸ. يبن ۋسايمين اتالمىش جاۋابىنىڭ اياق جاعىندا: «ال ەندٸ ناماز وقىمايتىن ادام كەپٸر بولعاندىقتان, ونىڭ ٷكٸمٸ دٸننەن بەزگەننٸڭ ٷكٸمٸنە قوسىلادى. ەشبٸر ايات-حاديستەردە ناماز وقىمايتىن ادامنىڭ مۇسىلمان ەكەندٸگٸ نەمەسە جۇماققا كٸرەتٸندٸگٸ, ياكي توزاق وتىنان قۇتىلاتىندىعى ايتىلماعان» — دەي كەلە كەپٸر ادامعا قاتىستى: «ولارمەن ٷيلەنۋگە بولمايدى, ولاردىڭ سويعان مالىنىڭ ەتٸن جەۋگە بولمايدى, ولار مەككەگە جەنە حارام اۋماعىنا كٸرە المايدى, ەگەر جاقىن تۋىسقاندارىنىڭ بٸرٸ باقيلىق بولاتىن بولسا, ولاردىڭ دٷنيە-مٷلكٸنە مۇراگەر بولا المايدى, تٸپتٸ ناماز وقىمايتىن ادام ٶلەتٸن بولسا, ونى جۋىپ, كەبٸندەمەۋگە جەنە وعان جانازا نامازىن وقۋعا, سونداي-اق, مۇسىلمانداردىڭ قابٸرٸنە جەرلەۋگە بولمايدى. ونداي ناماز وقىمايتىن ادامدى شٶل دالاعا اپارىپ شۇڭقىر قازىپ ٷستٸندەگٸ كيٸمٸمەن كٶمە سالامىز», — دەپ ايدى اسپاننان بٸراق شىعارادى. يبن ۋسايمين اتالمىش فەتۋاسىن: «ۋا, باۋىرلارىم! مەسەلە ٶتە قاتەرلٸ. ٶكٸنٸشكە وراي كەيبٸر كٸسٸلەر بۇل مەسەلەگە جەڭٸل قارايدى دا ناماز وقىمايتىندارمەن بٸر ٷيدە تۇرادى. بۇلاي جاساۋعا بولمايدى», — دەپ جاستاردى قاتاڭ ەسكەرتۋمەن نٷكتەلەيدٸ(مۇحامماد يبن ساليح يبن ۋسايمين, حۋكمۋ تەريكۋس-سالاتي, 3-7 بەتتەر, «ەل-مەكتەبۋت-تااۋنيي ليد-داۋاتي ۋال-يرشاد, ريياد).
جوعارىدا دا اتاپ ٶتكەنٸمدەي بۇل جاۋاپ بٷگٸنگٸ ٶزدەرٸن «بايسالدى سەلەفيلەرمٸز», — دەپ جٷرگەندەردٸڭ باستى يدەولوگتارىنىڭ بٸرٸ جەنە ساۋد ارابييا كورولدٸگٸندەگٸ عۇلامالار كەڭەسٸنٸڭ عالىمى مۇحامماد يبن سوليح يبن ۋسايميننٸڭ «حۋكمۋ تەريكۋس-سولاھ» اتتى كٸتابشاسىنداعى ٶز جاۋابى, ٶز سٶزٸ. ناماز وقىمايتىنداردى كەپٸرگە شىعاراتىن فەتۋانى ساۋد ارابيياسىنىڭ مٷفتيٸ بولعان ابدۋل-ازيز يبن بەزدان دا, عۇلامالار كەڭەسٸنٸڭ عالىمى سوليح يبن فاۋزان سەكٸلدٸ «بايسالدى» سەلەفيلەردٸڭ باسقا دا عۇلامالارىنان كەزدەستٸرەمٸز.
ال ەندٸ جاستارىمىزدى وسىنداي ەڭ راديكالدى باعىتقا تەربيەلەپ جاتقان سەلەفيلٸك اعىمى قالاي عانا ەلٸمٸزدە «بايسالدى» (قاۋٸپسٸز) سانالىپ, كٸتاپتارى, اۋديو, ۆيدەو ۋاعىزداردى عالامتوردى ٶرٸپ جٷر?! ۋاعىزشىلارى كەز-كەلگەن جەردە ۋلى ۋاعىزدارىن ەمٸن-ەركٸن ايتىپ جٷر? نەگە ولارعا تيىم سالىنبايدى?
حالقىمىزدىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸن كەپٸرگە شىعارىپ, بالالارىن اتا-اناسى مەن تۋىسقاندارىنان, قوعامنان بەزدٸرەتٸن بايسالدى سەلەفيلەردٸڭ وسى سەكٸلدٸ كٶپتەگەن فەتۋالارى ەلٸمٸزدٸڭ كونستيتۋتسيياسىنا دا, ونداعى «بٸرەۋدٸڭ نانىم-سەنٸمٸنە قاراي كەمسٸتۋگە بولمايدى» — دەگەن بابىنا دا قايشى!
جارايدى, ولاردى «راديكالدى» جەنە «بايسالدىعا» بٶلٸپ, بٸرٸن-بٸرٸنە ايداپ سالىپ, بٸرٸنشٸسٸن ەكٸنشٸسٸنە ٶتكٸزدٸك دەلٸك. نەتيجەسٸندە قازٸر قارۋ الىپ جٷرگەندەرٸن بولاشاقتا قارۋ الاتىنداردىڭ قاتارىنا قوسقان بولامىز. «پولۋفابريكات» جيھاديستەردٸڭ سانىن ٶسٸرگەن بولامىز. اتا-اناسىن كەپٸر سانايتىنداردى قولمەن كٶبەيتكەن بولامىز. ەدەت-عۇرپىڭدى بيدعاتقا ساناپ, بٷكٸل ۇلتتىق قۇندىلىقتارىڭدى مەنسۇقتايتىنداردىڭ ەلٸمٸزدٸ جايلاپ الۋىنا جاعداي جاساعان بولامىز. ەل بٸرلٸگٸنە سىنا قاعىپ, ٸرٸتكٸ سالاتىندارعا «جاساسىن!» دەيمٸز. باسقا ەشتەڭە ەمەس!
دەل وسىلاي كەتە بەرسە, ەرتەڭ سەلەفيلەر ەلٸمٸزدە ماسساعا اينالارى سٶزسٸز. ال ماسساعا اينالعان سوڭ ولاردى زاڭمەن دە, باسقامەن دە تىيا المايسىڭ. ٶزدەرٸن «بايسالدى» سانايتىن سەلەفيلەردٸڭ وڭتايلى سەت تۋعاندا پارتييا قۇرىپ, بيلٸككە ۇمتىلعاندارىن دا, 30 پايىزدان اسا داۋىس جينايتىنداي ٷلكەن كٷشكە اينالعانىن دا كەشەگٸ مىسىر جاعدايىندا بەرٸمٸز كۋە بولدىق.
سەلەفيزم بۇل دٸندٸ تٷسٸنۋ فورمۋلاسى. بۋكۆاليزم فورمۋلاسى. اقىل-ەستٸ شەكتەۋ فورمۋلاسى. ايات-حاديستٸڭ استارىنا ٷڭٸلۋ ارقىلى, دٸننٸڭ رۋحىنا, قۇدايلىق ماقساتقا ساي, ادامزاتتىڭ پايداسىنا, زامان مەن قوعامنىڭ جاعدايىنا قاراي تٷسٸنۋ ەمەس, تٸكەلەي تۋرا ماعىناسىندا تٷسٸنۋ فورمۋلاسى. بۇل فورمۋلا بويىنشا دٸندٸ تٷسٸنگەن ادامعا باسقاشا ويلاۋ توزاققا جەتەلەيتٸن, دٸننەن شىعاراتىن ەرەكەت بولىپ كٶرٸنەدٸ. ونىڭ ٷستٸنە سەلەفيلٸكتٸ ۋاعىزدايتىندار شەكٸرتتەرٸنە: «يمامداردى تىڭداماڭدار. ولاردى تىڭداۋدىڭ ٶزٸ كٷنە» دەگەن ەكپەلەرٸن دە مىقتاپ ەگٸپ تاستايدى. مەشٸتتە سەلەفيلەرگە ۋاعىز ايتقانىمىزدا قۇلاقتارىنا قۇلاققاپ كيٸپ وتىرعاندارىنا تالاي كۋە بولعانبىز.
ال ەندٸ وسىنداي كٷيدەگٸ ادامداردى اعارتۋشىلىق ارقىلى كەرٸ قايتارۋ مٷمكٸن بە? ەرينە سەلەفيزم دەرتٸنە ەلٸ تەرەڭ بويلاماعان جەنە ەركٸن ويلاي الاتىن بٸرەن-ساران ازاماتتارىمىزدىڭ قايتۋى مٷمكٸن. بٸراق ولار كٶپ ەمەس. 2011 جىلدان بەرٸ ەلٸمٸزدە قارقىندى تٷردە سەلەفيلٸكتەن قايتارۋ جۇمىستارى, اعارتۋشىلىق شارالارى ٷزدٸكسٸز جٷرگٸزٸلٸپ كەلە جاتىر. ال نەتيجەسٸ قانداي? سەلەفيلەردٸڭ سانى ودان بەرٸ كٶبەيمەسە, ازايعان جوق. ولاردىڭ سانىن 15000 دەپ, كەشە دٸن ٸستەرٸ اگەنتتٸگٸنٸڭ باسشىسى دا ايتىپ ٶتتٸ. مەنٸمشە بۇل سان كٶزگە كٶرٸنگەن كەلتە بالاقتى ەر كٸسٸلەرٸ عانا. ال قىزدار مەن ەيەلدەر جاعى شە? ٶسٸپ كەلە جاتقان بالالارى شە? ال ساناسى ۋلانسا دا ٶزدەرٸن جاسىرىن ۇستايتىندارى شە?
سٶزدٸڭ توق ەتەرٸ سەلەفيزممەن كٷرەس ەكٸ باعىتتا جٷرگٸزٸلۋ تيٸس. بٸرٸنشٸسٸ اعارتۋشىلىق, ەكٸنشٸسٸ زاڭمەن تىيىم. اعارتۋشلىق ارقىلى قالعان جاستاردى امان الىپ قالىپ, ولاردىڭ بويىنا سەلەفيزم ۆيرۋسىنا قارسى يممۋنيتەت قالىپتاستىرعان بولامىز. ال تىيىم سەلەفيزم ۆيرۋسىن باسقالارعا جۇقتىرماس ٷشٸن قاجەت. سەلەفيلەر ٶزدەرٸن قوعامدا ەركٸن سەزٸنبەۋٸ ٷشٸن, اياقتارىنىڭ ۇشىمەن جٷرۋٸ ٷشٸن كەرەك. بٸراق تىيىمنان باسقا مۇسىلماندار, اسىل دٸنٸمٸز كٶرشٸ ەلدەگٸدەي زارداپ شەكپەۋٸ لەزٸم!
قايرات جولدىبايۇلى
