Keshe Parlament Senatynyń Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyq etýimen palatanyń kezekti jalpy otyrysy bolyp, onda úsh másele qaraldy.
Senatorlar aldymen Prezidenttiń Jarlyǵymen taǵaiyndalǵan Darhan Káletaevty palatanyń Konstitýtsiialyq zańnama, sot júiesi jáne quqyq qorǵaý organdary komitetiniń quramyna sailady. Darhan Amanuly týraly Senat Tóraǵasy jyly sózder aityp, onyń belgili saiasatker ekenin atap ótti.
Kún tártibindegi ekinshi másele — Astana qalasy sotynyń sýdiasy Gúlnár Mergenovany Joǵarǵy Sottyń sýdiasy qyzmetine taǵaiyndaýǵa arnaldy. Onyń kandidatýrasyn Joǵary Sot Keńesiniń usynymy negizinde Memleket basshysy usynǵan eken. Bul týraly Prezident Ákimshiligi Basshysynyń orynbasary Talǵat Donaqov baiandap berdi. Ol Joǵarǵy Sottyń sýdialyǵyna irikteý alǵash ret konkýrstyq negizde júzege asyrylǵanyn da atap ótti. Qatań biliktilik talaptary men sot meritokratiialyq qaǵidalaryna Gúlnár Mergenovanyń kandidatýrasy tolyq sáikes boldy. Sonymen qatar, ol Joǵarǵy Sotta jáne Joǵary Sot Keńesinde de qoldaý tapty, dedi T.Donaqov óziniń sózinde.
Qosymsha baiandama jasaǵan Konstitýtsiialyq zańnama, sot júiesi jáne quqyq qorǵaý oryndary komitetiniń hatshysy Liýdmila Poltorabatko komitet G.Mergenovanyń kandidatýrasyn aldyn ala talqylap, ony qoldaý jónindegi óz qorytyndysyn shyǵarǵanyn aitty. Sonymen, G.Mergenova Joǵarǵy Sottyń sýdiasy bolyp sailanyp, Konstitýtsiiaǵa sáikes Senatqa óz qyzmetin adal jáne abyroily atqaratyny týraly ant berdi.
Úshinshi másele «Baiqońyr qalasynyń mártebesi jáne ondaǵy atqarýshy ókimet organdaryn qurýdyń tártibi men olardyń mártebesi týraly» 1995 jylǵy 23 jeltoqsanda Qazaqstan men Resei arasynda jasalǵan kelisimge ózgerister engizý týraly Májilis maquldaǵan hattamany ratifikatsiialaýǵa arnaldy. Bul týraly baiandaǵan Qarjy ministri Baqyt Sultanov ózgerister janama salyq salý men qosarlanǵan salyq salý máselelerin retteýge arnalǵanyn atap ótti. Búgingi kúni baiqońyrlyq kásipkerlerge qosarlanǵan qun salyǵynyń (QQS) 18 paiyzdyq mólsheri salynady. Al ony qazaqstandyq kontragentter esepke ala almaidy. Bizdiń otandyq salyq tóleýshilerimiz elimizdiń basqa aýmaǵynan Baiqońyr qalasyna baryp taýarlar satqan jaǵdaida da osyǵan uqsas ahýal paida bolady, dedi B.Sultanov. Sóitip, qosarlanǵan QQS esebinen taýarlar men qyzmetterdiń quny artyp ketýge májbúr bolyp otyrǵan kórinedi. Osy problemany sheshý úshin reseilik áriptestermen birge biz osy hattamany ázirledik. Munda EAEO týraly shart aiasynda qoldanylatyn qaǵidattardy negizge aldyq. Hattamanyń negizgi maqsaty – qosarlanǵan QQS-ty boldyrmai, bir rettik, iaǵni 18 paiyz mólsherde ǵana salyq alý, dedi ministr.
Ministrge senator Bekmyrza Elamanov suraq berip, baiqońyrlyq kásipkerlerge bailanysty birshama problemalar áli de sheshimin tappai otyrǵanyn aitty. Mysaly, elimizde kásipkerlikti qoldaýǵa bailanysty kóptegen zańdar qabyldandy, ulttyq baǵdarlamalar qolǵa alynǵan. Osyǵan Baiqońyrda turatyn Qazaqstan azamattarynan shyqqan kásipkerler qatysa almaidy. Óitkeni, olar reseilik salyq rezidentteri bolyp tabylady. Al baǵdarlamaǵa qatysý úshin olar qazaqstandyq salyq rezidenti bolýy kerek. Osy másele nege myna hattamada qamtylmaǵan dep surady ol. Buǵan B.Sultanov naqty jaýap bere almady. Jańa baǵdarlamalar qabyldaǵan kezde ony jumys barysynda sheshýge tyrysarmyz degen ýádemen ǵana shekteldi.
Qosymsha baiandamany Senattyń Qarjy jáne biýdjet komitetiniń múshesi Olga Perepechina jasady. Hattamaǵa sáikes, Baiqońyr qalasynyń aýmaǵynan Qazaqstannyń ózge aýmaǵyna taýarlar áketiletin nemese Qazaqstannyń ózge aýmaǵynan Baiqońyr qalasynyń aýmaǵyna taýarlar ákelinetin jaǵdaida nóldik stavka boiynsha QQS jáne aktsizdeletin taýarlarǵa qatysty aktsizder tóleýden bosatylady. Odan basqa, Baiqońyr qalasynyń aýmaǵynda nemese Qazaqstannyń ózge aýmaǵynda jumys isteý jáne qyzmet kórsetý barysynda, eger bul aýmaq jumystardy, kórsetiletin qyzmetterdi oryndaý orny bolyp tanylatyn jaǵdaida janama salyqtar óndirilip alynady, dedi ol.
Zań jobasyn talqylaý barysynda senator Baqtybai Shelpekov sóilep, myna hattama Baiqońyr kásipkerleriniń qolyn bailaityn kóptegen problemalardyń birin sheshýge baǵyttalǵanyn atady. Bul Baiqońyr qalasy turǵyndarynyń áleýmettik jaǵdaiynyń jaqsarýyna, kásipkerlerdiń qyzmetiniń odan ári damýyna oń áser etetini anyq, dedi senator.
Osyndai talqylaýlardan soń zań jobasy qoldaý taýyp, Zań qabyldandy.
Kún tártibindegi máseleler qaralyp bolǵan soń senatorlar ortalyq atqarý organdaryna ózderiniń saýaldaryn jariialady.
Jaqsybai SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
.jpeg)