Tarif máselesi Qazaqstandaǵy eń ózekti taqyryptardyń biri bolyp qala beredi. Halyq kommýnaldyq qyzmetterdiń qymbattaýyna narazy bolsa, monopolister kerisinshe elimizdegi tarifterdiń álemdegi eń tómen deńgeide ekenin jáne olardyń damýyna múmkindik bermeitinin alǵa tartady. Qazaqstannyń energiiamen jabdyqtaýshy uiymdary qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Sergei Agafonov Ulysmedia.kz saityna elektr energiiasynyń shamamen qandai quny ádil bolatynyn aitty. Onyń pikirinshe, dál osy tarif qalǵan barlyq tarifterdiń negizi sanalady. Alaida bul usynys qarapaiym qazaqstandyqtardyń kóńilinen shyǵa qoiýy ekitalai.
Ádil tarif qandai bolýy kerek?
Astanada ótken «Ortalyq Aziianyń jylý energetikasy» halyqaralyq forýmynda Qazaqstannyń energiiamen jabdyqtaýshy uiymdary qaýymdastyǵynyń basshysy Sergei Agafonov halyq úshin jylý tarifteriniń tym tómen ekenine narazylyq bildirdi.
– Qazirgi tańda halyq úshin tómen tarifterdiń qunyn memlekettik uiymdar tólep otyr. Uzaq ýaqyt boiy Shymkent ózindik «rekord» ornatqan edi, onda turǵyndar men uiymdar tóleitin tarif arasyndaǵy aiyrmashylyq 17 ese bolatyn. Biraq qazir jańa «kóshbasshy» paida boldy – Qaraǵandy oblysyndaǵy Abai qalasynda bul aiyrmashylyq 21 esege jetken. Bir turǵyn úi keshenindegi adamdar jylýǵa aiyna 4 myń teńge tólese, dál qasyndaǵy mektep milliondaǵan teńge tóleidi. Bul qarajat bilim berý sapasyn arttyrýǵa nemese basqa paidaly maqsattarǵa jumsalýy múmkin edi. Onyń ornyna kórshi turǵyn úidiń shyǵynyn jabýǵa ketip jatyr, – dedi ol.
Energetiktiń pikirinshe, máseleniń jalǵyz sheshimi – tarifter arasyndaǵy aiyrmashylyqty qysqartý jáne jalpy tarifterdi kóterý.
Elektr energiiasy 100 teńge bolýy kerek pe?
Agafonovtyń aitýynsha, eń aldymen elektr energiiasynyń tarifin kóterý qajet, óitkeni qalǵan barlyq tarifter soǵan bailanysty esepteledi.
– Biz elektr energiiasynyń tarifi eń tómen 27 eldiń qataryna kiremiz. Qazaqstandaǵy elektr energiiasynyń tarifi álemdik ortasha deńgeiden shamamen úsh ese tómen, – dedi ol.
Onyń pikirinshe, Qazaqstan tarifterdi álemdik ortasha deńgeige jetkizýdi maqsat etýi kerek.
– Qazaqstandaǵy elektr energiiasynyń tarifi bir kilovatt-saǵat úshin 100 teńge bolýy tiis. Bul – osy resýrstyń shynaiy qunyna sáikes keletin ádil tarif, – dep málimdedi ol.
Tarifterdi qatyrý kómektespeidi
Jýrnalister Sergei Agafonovqa tarifterdiń qymbattaýy infliatsiianyń negizgi qozǵaýshy kúshteriniń biri ekenin eske saldy. 2025 jyldyń kúzinde Qazaqstanda infliatsiia eki tańbaly kórsetkishke jetken bolatyn. Baǵanyń odan ári ósýin toqtatý úshin tarifter men janar-jaǵarmai baǵasyn kóterýge moratorii engizilgen edi.
Alaida Agafonov tarifterdiń infliatsiiaǵa áseri asyra baǵalanyp otyrǵanyn aitty.
– Statistika úshin monopolister qyzmetiniń baǵasynyń ósýin esepteý áldeqaida ońai. Al aitarlyqtai qymbattaǵan kartop sekildi taýarlardyń áserin taldaý kúrdelirek, – dedi ol.
Sarapshynyń pikirinshe, tarifterdiń ósýin ýaqytsha toqtatý máseleni sheshpeidi, tek keiinge qaldyrady. Onyń aitýynsha, tarifterdi jasandy túrde ustap turý árdaiym keiingi kezeńde baǵanyń odan da qatty kóterilýine alyp keledi.
– Eger tarif qalypty jaǵdaida 10 paiyzǵa ósse, moratoriiden keiin ol 15 paiyzǵa kóteriledi. Bul óte qarapaiym nárse. Alty ailyq moratorii aiaqtalǵan soń biz taǵy da osy saldarǵa tap bolamyz, – dedi Agafonov.
Onyń sózinshe, saiasi nemese áleýmettik sebeptermen baǵany qatyryp qoiýdan góri tarifterdi birtindep kóterý áldeqaida tiimdi.
100 teńgelik tarif halyqty únemdeýge úirete me?
Sergei Agafonov tarifterdiń ósýi qazaqstandyqtardy energiiany únemdeýge májbúrleidi dep esepteidi. Onyń aitýynsha, bul bolashaqtaǵy energiia tapshylyǵyn eńserýge kómektesedi.
– Eki jol bar: jańa elektr óndirý qýattaryn salý nemese elektr energiiasy men jylýdy únemdeý. Ekinshi jol áldeqaida tiimdi. Tarifterdi kótermei turyp, adamdarǵa energiiany únemdeý mádenietin qalyptastyrýǵa bolady degen pikirmen eshqashan kelispeimin, – dedi ol.
Mysal retinde Agafonov Eýropa elderin keltirdi. Onyń aitýynsha, bul memleketterdegi joǵary tarifter men salyqtar turǵyndardy energiia resýrstaryn uqypty paidalanýǵa yntalandyrady.
Mán-jai
Energetikterdiń tarifterdi odan ári kóterý týraly usynystaryna qaramastan, bul másele halyq úshin óte sezimtal bolyp qala beredi. Qazaqstan Ulttyq banki 2026 jyldyń kókteminde tarifterdiń kúrt ósýi infliatsiiany qaitadan eki tańbaly deńgeige jetkizýi múmkin ekenin eskertken bolatyn.
Soǵan qaramastan, 1 shildeden bastap elimizdiń 60 eldi mekeninde elektr energiiasynyń baǵasy qaitadan qymbattaýy múmkin.
