تاريف مەسەلەسٸ قازاقستانداعى ەڭ ٶزەكتٸ تاقىرىپتاردىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. حالىق كوممۋنالدىق قىزمەتتەردٸڭ قىمباتتاۋىنا نارازى بولسا, مونوپوليستەر كەرٸسٸنشە ەلٸمٸزدەگٸ تاريفتەردٸڭ ەلەمدەگٸ ەڭ تٶمەن دەڭگەيدە ەكەنٸن جەنە ولاردىڭ دامۋىنا مٷمكٸندٸك بەرمەيتٸنٸن العا تارتادى. قازاقستاننىڭ ەنەرگييامەن جابدىقتاۋشى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى سەرگەي اگافونوۆ Ulysmedia.kz سايتىنا ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ شامامەن قانداي قۇنى ەدٸل بولاتىنىن ايتتى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, دەل وسى تاريف قالعان بارلىق تاريفتەردٸڭ نەگٸزٸ سانالادى. الايدا بۇل ۇسىنىس قاراپايىم قازاقستاندىقتاردىڭ كٶڭٸلٸنەن شىعا قويۋى ەكٸتالاي.
ەدٸل تاريف قانداي بولۋى كەرەك?
استانادا ٶتكەن «ورتالىق ازييانىڭ جىلۋ ەنەرگەتيكاسى» حالىقارالىق فورۋمىندا قازاقستاننىڭ ەنەرگييامەن جابدىقتاۋشى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى سەرگەي اگافونوۆ حالىق ٷشٸن جىلۋ تاريفتەرٸنٸڭ تىم تٶمەن ەكەنٸنە نارازىلىق بٸلدٸردٸ.
– قازٸرگٸ تاڭدا حالىق ٷشٸن تٶمەن تاريفتەردٸڭ قۇنىن مەملەكەتتٸك ۇيىمدار تٶلەپ وتىر. ۇزاق ۋاقىت بويى شىمكەنت ٶزٸندٸك «رەكورد» ورناتقان ەدٸ, وندا تۇرعىندار مەن ۇيىمدار تٶلەيتٸن تاريف اراسىنداعى ايىرماشىلىق 17 ەسە بولاتىن. بٸراق قازٸر جاڭا «كٶشباسشى» پايدا بولدى – قاراعاندى وبلىسىنداعى اباي قالاسىندا بۇل ايىرماشىلىق 21 ەسەگە جەتكەن. بٸر تۇرعىن ٷي كەشەنٸندەگٸ ادامدار جىلۋعا ايىنا 4 مىڭ تەڭگە تٶلەسە, دەل قاسىنداعى مەكتەپ ميلليونداعان تەڭگە تٶلەيدٸ. بۇل قاراجات بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا نەمەسە باسقا پايدالى ماقساتتارعا جۇمسالۋى مٷمكٸن ەدٸ. ونىڭ ورنىنا كٶرشٸ تۇرعىن ٷيدٸڭ شىعىنىن جابۋعا كەتٸپ جاتىر, – دەدٸ ول.
ەنەرگەتيكتٸڭ پٸكٸرٸنشە, مەسەلەنٸڭ جالعىز شەشٸمٸ – تاريفتەر اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى قىسقارتۋ جەنە جالپى تاريفتەردٸ كٶتەرۋ.
ەلەكتر ەنەرگيياسى 100 تەڭگە بولۋى كەرەك پە?
اگافونوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەڭ الدىمەن ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تاريفٸن كٶتەرۋ قاجەت, ٶيتكەنٸ قالعان بارلىق تاريفتەر سوعان بايلانىستى ەسەپتەلەدٸ.
– بٸز ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تاريفٸ ەڭ تٶمەن 27 ەلدٸڭ قاتارىنا كٸرەمٸز. قازاقستانداعى ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تاريفٸ ەلەمدٸك ورتاشا دەڭگەيدەن شامامەن ٷش ەسە تٶمەن, – دەدٸ ول.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستان تاريفتەردٸ ەلەمدٸك ورتاشا دەڭگەيگە جەتكٸزۋدٸ ماقسات ەتۋٸ كەرەك.
– قازاقستانداعى ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تاريفٸ بٸر كيلوۆاتت-ساعات ٷشٸن 100 تەڭگە بولۋى تيٸس. بۇل – وسى رەسۋرستىڭ شىنايى قۇنىنا سەيكەس كەلەتٸن ەدٸل تاريف, – دەپ مەلٸمدەدٸ ول.
تاريفتەردٸ قاتىرۋ كٶمەكتەسپەيدٸ
جۋرناليستەر سەرگەي اگافونوۆقا تاريفتەردٸڭ قىمباتتاۋى ينفلياتسييانىڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشتەرٸنٸڭ بٸرٸ ەكەنٸن ەسكە سالدى. 2025 جىلدىڭ كٷزٸندە قازاقستاندا ينفلياتسييا ەكٸ تاڭبالى كٶرسەتكٸشكە جەتكەن بولاتىن. باعانىڭ ودان ەرٸ ٶسۋٸن توقتاتۋ ٷشٸن تاريفتەر مەن جانار-جاعارماي باعاسىن كٶتەرۋگە موراتوريي ەنگٸزٸلگەن ەدٸ.
الايدا اگافونوۆ تاريفتەردٸڭ ينفلياتسيياعا ەسەرٸ اسىرا باعالانىپ وتىرعانىن ايتتى.
– ستاتيستيكا ٷشٸن مونوپوليستەر قىزمەتٸنٸڭ باعاسىنىڭ ٶسۋٸن ەسەپتەۋ ەلدەقايدا وڭاي. ال ايتارلىقتاي قىمباتتاعان كارتوپ سەكٸلدٸ تاۋارلاردىڭ ەسەرٸن تالداۋ كٷردەلٸرەك, – دەدٸ ول.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, تاريفتەردٸڭ ٶسۋٸن ۋاقىتشا توقتاتۋ مەسەلەنٸ شەشپەيدٸ, تەك كەيٸنگە قالدىرادى. ونىڭ ايتۋىنشا, تاريفتەردٸ جاساندى تٷردە ۇستاپ تۇرۋ ەردايىم كەيٸنگٸ كەزەڭدە باعانىڭ ودان دا قاتتى كٶتەرٸلۋٸنە الىپ كەلەدٸ.
– ەگەر تاريف قالىپتى جاعدايدا 10 پايىزعا ٶسسە, موراتورييدەن كەيٸن ول 15 پايىزعا كٶتەرٸلەدٸ. بۇل ٶتە قاراپايىم نەرسە. التى ايلىق موراتوريي اياقتالعان سوڭ بٸز تاعى دا وسى سالدارعا تاپ بولامىز, – دەدٸ اگافونوۆ.
ونىڭ سٶزٸنشە, ساياسي نەمەسە ەلەۋمەتتٸك سەبەپتەرمەن باعانى قاتىرىپ قويۋدان گٶرٸ تاريفتەردٸ بٸرتٸندەپ كٶتەرۋ ەلدەقايدا تيٸمدٸ.
100 تەڭگەلٸك تاريف حالىقتى ٷنەمدەۋگە ٷيرەتە مە?
سەرگەي اگافونوۆ تاريفتەردٸڭ ٶسۋٸ قازاقستاندىقتاردى ەنەرگييانى ٷنەمدەۋگە مەجبٷرلەيدٸ دەپ ەسەپتەيدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل بولاشاقتاعى ەنەرگييا تاپشىلىعىن ەڭسەرۋگە كٶمەكتەسەدٸ.
– ەكٸ جول بار: جاڭا ەلەكتر ٶندٸرۋ قۋاتتارىن سالۋ نەمەسە ەلەكتر ەنەرگيياسى مەن جىلۋدى ٷنەمدەۋ. ەكٸنشٸ جول ەلدەقايدا تيٸمدٸ. تاريفتەردٸ كٶتەرمەي تۇرىپ, ادامدارعا ەنەرگييانى ٷنەمدەۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋعا بولادى دەگەن پٸكٸرمەن ەشقاشان كەلٸسپەيمٸن, – دەدٸ ول.
مىسال رەتٸندە اگافونوۆ ەۋروپا ەلدەرٸن كەلتٸردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل مەملەكەتتەردەگٸ جوعارى تاريفتەر مەن سالىقتار تۇرعىنداردى ەنەرگييا رەسۋرستارىن ۇقىپتى پايدالانۋعا ىنتالاندىرادى.
مەن-جاي
ەنەرگەتيكتەردٸڭ تاريفتەردٸ ودان ەرٸ كٶتەرۋ تۋرالى ۇسىنىستارىنا قاراماستان, بۇل مەسەلە حالىق ٷشٸن ٶتە سەزٸمتال بولىپ قالا بەرەدٸ. قازاقستان ۇلتتىق بانكٸ 2026 جىلدىڭ كٶكتەمٸندە تاريفتەردٸڭ كٷرت ٶسۋٸ ينفلياتسييانى قايتادان ەكٸ تاڭبالى دەڭگەيگە جەتكٸزۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرتكەن بولاتىن.
سوعان قاراماستان, 1 شٸلدەدەن باستاپ ەلٸمٸزدٸڭ 60 ەلدٸ مەكەنٸندە ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ باعاسى قايتادان قىمباتتاۋى مٷمكٸن.
