Premer-ministr Balqash qalasyndaǵy qala quraýshy kásiporyndardyń jumysy, taý-ken metallýrgiiasy jáne mys balqytý keshenderin jańǵyrtý barysy, jańa ónerkásip nysandaryn iske qosý josparymen jáne geologiialyq barlaý jobalarynyń nátijelerimen tanysty, dep habarlaidy Ult.kz.
Qaraǵandy oblysy ónerkásiptik damýdyń oń úrdisin saqtap otyr, bul rette óńdeýshi sektorǵa basymdyq berilýde. 2026 jylǵy qańtar-tamyz ailarynda ónerkásiptik óndiris kólemi 3,7 trln teńgeni qurap, ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 4,7%-ǵa artty. Oblys óńdeý ónerkásibi óniminiń kólemi boiynsha Qazaqstanda ekinshi orynda tur.
Qaratas mys ken ornynda Premer-ministrge «Taý-Ken Samuryq» ulttyq taý-ken kompaniiasy» AQ-nyń geologiialyq barlaý jumystarynyń barysy jáne jer qoinaýyn zertteýde qoldanylatyn zamanaýi tehnologiialar tanystyryldy.
Ortalyq Qazaqstandaǵy Qaratas mys kendi ýchaskesinde Premer-ministrge «Taý-Ken Samuryq» ulttyq taý-ken kompaniiasy» AQ geologiialyq barlaý jumystarynyń barysy men jer qoinaýyn zertteýde qoldanylatyn zamanaýi tehnologiialardy tanystyrdy.
«Qazgeologiia» AQ elimizdiń jeti oblysynda jalpy aýmaǵy 55 myń sharshy shaqyrym bolatyn ýchaskelerde geologiialyq barlaý jumystaryn júrgizip jatyr. Onyń aiasynda burǵylaý, jerústi jáne aerogeofizikalyq zertteýler júrgizilýde. 1:50 000 masshtabynda jalpy aýmaǵy 100 myń sharshy shaqyrymdy quraityn 20 negizgi ýchaskede joǵary dáldiktegi zertteý jumystary bastaldy.
Úkimet otyrysynda berilgen tapsyrmaǵa sáikes, geologiialyq barlaý jobalaryn júzege asyrý tásili aiqyndaldy. Qazirgi tańda «Taý-Ken Samuryq» litsenziialar alyp, geologiialyq barlaý jumystaryn júrgizedi, rastalǵan qorlardy memlekettik balansqa qoiady. Joba belgili bir daiyndyq deńgeiine jetken kezde sheteldik investorlar tartady. Mundai tásil jobalardyń qunyn arttyrýǵa jáne memleket úshin neǵurlym tiimdi sharttarǵa qol jetkizýge múmkindik beredi.
«Taý-Ken Samuryq» ulttyq taý-ken kompaniiasy» AQ basqarma tóraǵasy Nariman Absametovtiń aitýynsha, ótken jyly kompaniia úsh litsenziia alyp, altyn, mys jáne jerde sirek kezdesetin metaldar ken oryndarynda geologiialyq barlaý jumystaryn bastaǵan.
Qazirdiń ózinde 8 tonnadan astam altyn jáne 150 myń tonna mys qory rastaldy. Atap aitqanda, «Qaratas» jobasy boiynsha mystyń ortasha mólsheri 0,35%-dan 0,46%-ǵa deiin ósti. Qazirgi ýaqytta tehnologiialyq synama alý júrgizilýde, odan keiin gidrogeologiialyq jáne geotehnikalyq zertteýler júrgiziledi. Sondai-aq eńbek ónimdiligin arttyryp, qujat jumystary merzimderin qysqartýǵa múmkindik beretin jasandy intellektini qoldaný arqyly geologiialyq kernderdi taldaýdyń alǵashqy nátijeleri tanystyryldy. Qazirgi ýaqytta júie Josabai ken ornynda jumys isteýge beiimdelgen. Dáldik 80%-dy quraidy, jyl sońyna deiin bul kórsetkishti 95%-ǵa deiin jetkizý josparlanýda.
Sapar qorytyndysy boiynsha Premer-ministr geologiialyq salany qoldaý sharalarynyń aitarlyqtai kúsheitilgenin atap ótti: tek memlekettik qarjylandyrý kóleminiń ózi 10 esege ulǵaiyp, aldaǵy úsh jylda shamamen $500 mln-dy quraityn bolady. Memlekettik organdar men uiymdarǵa asa mańyzdy mineraldardyń qorlaryn ulǵaitý boiynsha áleýeti joǵary ýchaskelerge erekshe kóńil bólý, geologiialyq derekterdi tsifrlandyrý, investorlardy tartý jónindegi jumysty jandandyrý jáne jer, infraqurylym men basqa da uiymdastyrý máselelerin jedel sheshýdi qamtamasyz etý tapsyryldy. Premer-ministr «Taý-Ken Samuryq» kompaniiasyna «Qaratas», «Josabai» jobalarynyń jáne basqa da keleshegi zor ýchaskelerdiń oń tájiribesin keńeitýdi, sondai-aq geologiialyq barlaý jumystarynan qorlardy memlekettik balansqa qoiýdy jáne odan ári ónerkásiptik igerýge ýaqtyly kóshýdi qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
Oljas Bektenov «Kazakhmys Smelting» JShS Balqash mys qorytý zaýytynyń jumysymen jáne Balqashta jańa mys qorytý zaýytyn salý jónindegi investitsiialyq jobany júzege asyrý josparlarymen tanysty.
«Qazaqmys» JShS basqarma tóraǵasy Rýslan Óskenáli kásiporynnyń óndiristik qyzmeti, jańǵyrtý baǵdarlamasy jáne damý josparlary týraly baiandady. 1938 jyldan beri jumys istep kele jatqan metallýrgiialyq keshen Qazaqstandaǵy barlyq katodty mys óndirisiniń shamamen 51%-yn qamtamasyz etedi. Balqash mys qorytý zaýytynyń jobalyq qýaty jylyna 220 myń tonna katodty mys, 1,1 mln tonna kúkirt qyshqylyn, 10 tonna altyn jáne 400 tonna kúmisti quraidy.
Biyl «Qazaqmys» jalpy quny 21,8 mlrd teńge bolatyn zaýytty jańǵyrtý boiynsha aýqymdy baǵdarlamany júzege asyrýda. Baǵdarlama aiasynda metallýrgiialyq jabdyqtarǵa kúrdeli jóndeý júrgizý, óndiristik infraqurylymdy jańartý jáne tehnologiialyq protsesterdiń senimdiligin arttyrý kózdelgen. «Kazakhmys Smelting» JShS bas direktory Jánibek Baiǵabelovtyń aitýynsha, qazirgi ýaqytta quny 5 mlrd teńgeden asatyn №1 Vaniýkov peshine kúrdeli jóndeý jumystary aiaqtaldy. 2027 jylǵa quny 5,4 mlrd teńgeden asatyn №2 Vaniýkov peshin jóndeý josparlanǵan. Sonymen qatar anod peshteri, konverterler, kúkirt qyshqyly tsehynyń jabdyqtary men óndiristik infraqurylym jańartylýda.
Premer-ministrge Balqashta jańa mys qorytý zaýytynyń jobasy tanystyryldy. Joba Qazaqstanda mys óndirý kólemin jylyna 800 myń tonnadan astamǵa arttyrýǵa múmkindik beredi. Bul Memleket basshysynyń tereń óńdeýdi damytý jáne qosylǵan quny joǵary ónim óndirisin ulǵaitý jónindegi tapsyrmalaryna sáikes keledi.
Joba Úkimet maquldaǵan investitsiialar týraly kelisim aiasynda Ónerkásip jáne qurylys ministrligi men «Qazaq Smelter» JShS arasynda júzege asyrylýda. Jeke investitsiialar kólemi – 750 mlrd teńge. Jobalyq qýaty jylyna 300 myń tonna katodty mys, 10 tonna altyn jáne 1,5 mln tonna kúkirt qyshqylyn óndirýge múmkindik beredi. Qurylysty 2027 jyly bastap, zaýytty 2030 jyly iske qosý josparlanǵan. Joba 1,2 myńǵa jýyq turaqty jumys ornyn ashýdy kózdeidi. Kásiporyn iske qosylǵan kezde qyzmetkerlerdiń 90%-y qazaqstandyq mamandardy quraityn bolady, keiinnen odan ári arttyrylady.
Usynylǵan aqparatqa sáikes, joba zamanaýi balqytý agregattary, jańa elektroliz jáne baǵaly metaldar óndirisi tsehtary, sondai-aq shlaktardy óńdeýge arnalǵan jeke ýchaskesi bar jańa býyn zaýytyn salýdy kózdeidi. Tehnologiia 98%-ǵa deiin mys alýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar Balqash mys qorytý zaýytymen salystyrǵanda shyǵaryndylar kólemin jylyna 60 myń tonnadan 5 myń tonnaǵa deiin aitarlyqtai azaitý qamtamasyz etiledi.
Premer-ministr memlekettik organdarǵa jańa mys qorytý zaýytyn belgilengen merzimde paidalanýǵa berýdi qamtamasyz etý úshin qajetti qoldaý kórsetýdi tapsyrdy.
Sonymen qatar «SGS Kazakhstan Ltd» JShS halyqaralyq taldaý zerthanasynyń geologiialyq jáne tehnologiialyq synamalardy zertteýdiń tolyq tsiklin júrgizý múmkindikteri kórsetildi. Zerthananyń qýatyn jylyna 350 myń synamaǵa deiin ulǵaitý josparlanýda. Bul óńirdiń joǵary dáldiktegi himiialyq taldaýǵa degen qajettiligin tolyq óteýge múmkindik beredi. Balqashtaǵy SGS zerthanasynyń qyzmeti taldaýdyń halyqaralyq standarttaryn engizýge yqpal etedi, mineraldyq shikizat pen daiyn ónim sapasyn baqylaýdyń senimdiligin arttyrady.
