Bul shaǵyn ǵana jazbam jasy barshyn tartqan qariianyń avtobýstyń oryndyǵynda otyryp qalǵyp ketken jas jigitke «nege ǵana oryn bermeisiń, qazirgi jastardyń esh uiaty joq» dep qulaq tundyra aiqailaǵan oqiǵasynyń negizinde jazyldy. Sol kezde meniń sanama basqa bir sebeptiń sáýlesi jarq etip, «ShYNTÝAITYNA KELGENDE KIMDERDIŃ ÓZI UIaTY JOQ» degen saýal tóńireginde oiǵa qaldym (Bul áleýmettik suraqtyń jaýaby maǵan álde qaida áride jatqandai seziledi).
Áigili danyshpan Seneka «...Bolyp jatqan oqiǵanyń barlyǵy sózsiz, bolýy tiis nárseniń belgisi» deidi. Ras, sebepsiz esh nárse joq. Muny dármensiz jastardyń álde bir ádiletsizdikke ishtei qarsylyǵy men bulqynysy, dálirek aitsaq «ósh alý» áreketi desek te bolatyndai.
Áleýmenttaný ǵylymy qoǵamda ádiletsizdik beleń alǵanda qorǵansyz toptyń qolynan keleri tek kijiný men qyrsyǵý ǵana ekendigin kóldeneń tartady. Bizdiń bul jerdegi (iaǵni avtobýstaǵy) oqiǵamyz kóp sebeptiń tek bergi beti ǵana. Al arǵy jaǵy adam jany shoshyrlyqtai iri faktorlarǵa toly.
...Bizdegi osy úlken kisilerdiń túsinigi qyzyq. Olarǵa salsań qolyńa quman, iyǵyńa súlgi ilip máńgilik solardyń qyzmetine jegilýiń kerek. Buǵan endi ámánda úlkenderdiń ǵana aitqany durys degen «klassikalyq pálsapany» qosyńyz. Al osy bir «ǵajaiyp» pálsapaǵa sál qiǵash kelseńiz bolǵany basyńyzǵa bále úiirilip «bulardyń sirá dá uiaty joq, úlkenderdi esh syilamaidy» degen sekildi nópir sózdiń astynda qalasyz.
Kókem-aý deimin, osy jerde siz qandai syilastyq týraly aityp otyrsyz. Syilamaidy deisiz nalyp... Syilastyq bir jaqty ǵana (tek úlkender úshin) dep kim aitty sizge. OL EKI TARAPTYŃ IaǴNI JAS PEN KÁRINIŃ ÓZARA ÚNDESTIGINIŃ ORTAQ BIRLIGI EMES PE (Osy ortaq qundylyqty tabanyńyzben taptap turyp «jastar úlkenderdi syilaý kerek» degen kótenzor moralińizge jol bolsyn. Keshirińiz, bul eski nizam endi esh joralǵyǵa júrmeidi).
Sonymen, ómirdiń uly garmoniiasy neden búlindi? Úlkenge qurmet qatý túsinikti jáit... Al, inige izet she? Álde, bul úlkenderdiń qarym-qatynasynyń ishine kirmei me sonda? Syilastyq dedik...
AITYŃYZShY, AǴA BOLYP INIGE JASAǴAN SIZDIŃ NENDEI IZETTI ISTERIŃIZ BAR? Beregen qolym alaǵan desek, syilamaidy dep renish sailamas buryn altyn basyńyzdy ardaq tutardai kishige qandai ónegeńiz ótip edi («Aida bala dep» úlkendigińizdi buldap bir jerlerge jumsap ia bolmasa qurǵaq aqyldy qur soqqannan basqa).
Ómir bolsa mynaý...
Jaryqtyń jyldamdyǵyndai qazirgi aqparatyq ǵasyrdaǵy bir kúnniń jańalyǵy ilkidegi on jyldyń didaryna par.
Adam túsinigi de beine bir taýar sekildi ǵoi. Ýaqyt ótken saiyn kei túsinikter de eskirip (kónetoz zattar sekildi) esh ildebaiǵa jaramai qalady. Al, bir kúndi qoiyp, otyz jyl óz orynynan qozǵalmaǵan búgingi saiasi bilik týraly ne aitýymyzǵa bolady (Ýaqyt kóshinen ada osy jandardyń kóp túsinigi keshegi zildei aýyr, esigi esh jabylmaityn kónetoz keńestik servant shkaftaryn esime salady).
Rasyn aitaiyq, býynnyń ózara almasyp eski tanymnyń esh ózgermeýinen biz kóp artqa kettik. Otyz jyl boiy osy bir atmosferanyń saqtalýy eki býynnyń tabiǵi túrde bilikte óz ideiasyn júzege asyrýyn tolyǵymen tejedi (Bul bizdegi barlyq memlekettik mekeme ataýlyǵa tán dúnie desek te bolady). Al, jany jaralanyp taýany qaitqan jastardyń álemtapyryq halinde eshkimniń de sharýasy bolmady.
ENDI SIZ ESh UIaLMASTAN ÓMIRDEN ÓZ ORYNYN TAPPAǴAN OSY JANDARDAN ZOR QURMET PEN ǴIZAT DÁMETESIZ.
Ósetin el ámánda jas urpaq qamynda bolady desek ras, qariiamyzdyń kóbinen qasiet ketti. Kei kezderi osy bir aǵa býynnyń túbi joq toiymsyzdyǵyna qairan qalamyn. (Bir basynda bes úii bola tura bul shirkinderge altynshy ia bolmasa jetinshi úi berilip jatsa ámánda joq demeidi ǵoi toba...)
Mine, dál qazir jyl saiyn beriletin memlekettik stipendiiaǵa ie bolǵandar tizimin qarap otyrmyn. Taǵy da toqsan paiyzy osy býyn (Bibigúl Tólegenovadan bastalǵan uzyn sonar tizim Asanáli Áshimovpen aiaqtalǵan eken). Jaman jáýtik balalardyń ázer degende qol jetkizgen múshairasyna aralasyp solardyń az ǵana yryzdyǵymen talasyp júretin de taǵy osylar.
«Osylar» týraly sózimiz osymen támam...
Ágáráki bul jazbamyz arqyly áldebir ádemi qartaiǵan jandardyń ashýyna tiip ketip jatsaq tek qana ǵafý deimiz.
PS... Onsyz da qoǵamda oryny joq jastardyń ázer degende qol jetkizgen oryndyǵyna (meili ol avtobýs oryndyǵy bolsyn) kóz alartyp qyzǵanýdy doǵaryp, «úlken basymyzben» bir degdarlyq tanytýymyzǵa bolar edi ǵoi.
Átteń, qatybaspyz ǵoi shirkin...
Yqylas Ojaiulynyń feisbýktaǵy jazbasynan
