Qazaqstan Respýblikasynyń Premer-ministri Oljas Bektenov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 19 qyrkúiekte «Taza Qazaqstan» respýblikalyq ekologiialyq aktsiiasy kezinde bergen tapsyrmalaryn júzege asyrý máseleleri jóninde keńes ótkizdi., dep habarlaidy ult.kz primeminister.kz-ke silteme jasap.
«Memleket basshysy atap ótkendei, elimiz aýqymdy ózgerister dáýirine qadam basty. Jańa Konstitýtsiia Ozyq Qazaqstandy odan ári damytýda jańa múmkindikterge jol ashady. Qazirdiń ózinde barlyq salada aýqymdy reformalar júzege asyrylyp jatyr. Jýyrda ǵana Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev Úkimet aldyna azamattarǵa áleýmettik kómek kórsetý, joǵary ekologiialyq mádeniet qalyptastyrý, qalalyq jáne respýblikalyq mańyzy bar joldardyń sapasyn eń joǵary deńgeide qamtamasyz etý, sondai-aq Astana qalasynyń Ýrbanistika ortalyǵynyń tájiribesin keńinen taratý máselelerine qatysty birqatar mindet qoidy», — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Premer-ministr Prezident tapsyrmalaryn tiisti baǵyttar boiynsha oryndaýǵa qatysty ministrlikterdiń baiandamalaryn tyńdady.
«Prezident atap ótkendei, memleket áleýmettik mindettemelerin múltiksiz oryndap keledi. Al qajetti áleýmettik kómek tek shyn máninde muqtaj adamdarǵa ǵana kórsetiletinine nazar aýdarý kerek. Ministrler men ákimder kórsetilgen barlyq baǵyttar boiynsha aýqymdy jumys júrgizýi tiis. Azamattarǵa kórsetiletin kómektiń túrleri týraly keńinen aqparat berilýi qajet. Óńirlerde ákimdikter áleýmettik járdemaqy alýshylar arasynda túsindirý jumystaryn kúsheitýi kerek», — dedi Premer-ministr.
Birinshi. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri Asqarbek Ertaev azamattarǵa áleýmettik kómek pen jeńildikter kórsetý máselesi boiynsha baiandama jasady. Vedomstvo málimetine sáikes, birinshi kezeń «shyn máninde muqtaj azamattarǵa kómek kórsetilýi tiis» qaǵidatyna negizdelgen jáne 36 tólemniń 14 túrin qamtityn memlekettik qoldaýdyń ataýly modeline kóshý úshin normativtik baza qalyptastyrýdy kózdeidi. Ekinshi kezeńde jergilikti atqarýshy organdar kórsetetin áleýmettik kómektiń 13 túri muqtajdyq deńgeiine qarai 4 túrge biriktiriledi. 2027 jyldyń basynan bastap ardagerlerge muqtajdyq qaǵidaty negizinde memlekettik qoldaýdy ataýly túrde kórsetý jónindegi usynystar aityldy.
Sondai-aq memleket tarapynan er adamdarǵa bala kútimine bailanysty demalys berilýiniń oryndy ekeni, bóbekjailardaǵy oryn sanyn kóbeitý jáne kishi jastaǵy balalarǵa arnalǵan kútýshiler tapshylyǵyn sheshý arqyly bala kútimi kezeńindegi áielderge eki jyl ishinde kórsetiletin qoldaý formatyn jetildirý múmkindigi qaraldy.
Sonymen qatar múgedektigi bar adamdarǵa kómek kórsetý protsesine jasandy intellekt quraldaryn engizý nátijeleri baiandaldy. Máselen, meditsinalyq qujattardy qoldan jasaý arqyly múgedektik belgilengen 167 jaǵdai anyqtalyp, tiisti faktiler quqyq qorǵaý organdaryna joldandy. Sondai-aq ártúrli adamdardyń derekterinde birdei málimetter kezdesetin 18 647 jaǵdai anyqtalǵan. Bul baǵyttaǵy jumys jalǵasýda.
Joǵaryda atalǵan reformalar «Otbasynyń tsifrlyq kartasy» júiesiniń derekterine sáikes ál-aýqat deńgeii «A» – joǵary jáne «V» – qanaǵattanarlyq sanattaryna jatatyn memlekettik kómek alýshylardy qamtidy. Osy baǵytta ákimdikter «Otbasynyń tsifrlyq kartasy» aqparattyq júiesi arqyly azamattarǵa saýalnama júrgizýde. Biylǵy 1 qazannan bastap halyqqa áleýmettik tólemderdi taǵaiyndaý sharttaryndaǵy ózgerister týraly SMS, eGov Mobile jáne bankterdiń mobildi qosymshalary arqyly kezeń-kezeńimen habar berile bastaidy. Barlyq usynys boiynsha zańnamalyq túzetýler ázirlenip, Quryltaidyń qaraýyna engiziledi.
Premer-ministr Oljas Bektenov Eńbek ministrligine óńir ákimderimen birlesip, áleýmettik kómek pen járdemaqylardy ataýly túrde usynýdy qamtamasyz etý jumystaryn úilestirýdi tapsyrdy.
Ekinshi. Densaýlyq saqtaý ministri Aqmaral Álnazarova densaýlyq saqtaý salasyndaǵy memlekettik áleýmettik kepildikter júiesin jetildirý sharalary týraly baiandady.
2026 jyly aqysyz meditsinalyq kómektiń kepildik berilgen kólemin qarjylandyrýǵa 1,6 trln teńge, mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý (MÁMS) júiesine 1,7 trln teńge qarastyrylǵan. Qarjylandyrýdyń negizgi kólemi statsionarlyq, alǵashqy meditsinalyq-sanitariialyq jáne konsýltatsiialyq-diagnostikalyq kómek kórsetýge baǵyttalǵan. Sonymen qatar aýyldyq densaýlyq saqtaýdy damytýǵa, joǵary tehnologiialyq meditsinalyq kómek kórsetýge jáne onkologiialyq aýrýlardy emdeýge jumsalatyn shyǵystar ulǵaityldy.
Bul rette memleket saqtandyrylǵan azamattyń mártebesine qaramastan, aqysyz meditsinalyq kómektiń kepildik berilgen kólemin aiasynda kórsetiletin meditsinalyq kómektiń keń aýqymyn saqtap otyr. Sońǵy jyldary ambýlatoriialyq deńgeide dári-dármekpen qamtamasyz etiletin patsientter sany aitarlyqtai artty: 2018 jylǵy 1,9 mln adamnan 2026 jyly 3,4 mln adamǵa deiin ósti. Sondai-aq emdeý tiimdiligi joǵary preparattar engizile otyryp, dárilik zattar tizimi jańartyldy.
Estý qabiletin ońaltý qyzmetteriniń qoljetimdiligine qatysty Densaýlyq saqtaý ministrliginiń málimetinshe, dispanserlik esepte estý qabileti buzylǵan 6 myńnan astam bala tur. Osy kontingentti eskere otyryp, jasyna, estý qabiletiniń buzylý dárejesine, qoldanystaǵy apparattyń bolýyna, onyń paidalaný merzimine jáne jeke baptaý qajettiligine qarai estý apparattarymen qamtamasyz etýdiń naqty qajettiligi aiqyndalady.
Prezident qoiyp otyrǵan el aýmaǵynda nashar estitin balalarǵa arnalǵan estý apparattarynyń óndirisin shuǵyl túrde iske qosý mindetin oryndaý úshin Premer-ministr Oljas Bektenov Densaýlyq saqtaý, Ónerkásip jáne qurylys ministrlikterine tiisti Jol kartasyn ázirleýdi tapsyrdy. Qujatta otandyq óndirýshilerdi tartý, qajetti tehnologiialar transferti jáne servistik qyzmet kórsetýdi uiymdastyrý qarastyrylatyn bolady. Óndiris bastalǵanǵa deiin ákimdikterge jergilikti biýdjetter men biýdjetten tys qarajat kózder esebinen balalarǵa arnalǵan estý apparattaryn satyp alýdy qarjylandyrý tapsyryldy.
Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boiynsha qurylǵan «Qazaqstan halqyna» qory 2022 jyldan 2025 jylǵa deiingi birinshi kezeńde patsientterdi jekelegen nozologiialar boiynsha dárilik preparattarmen qamtamasyz etý jónindegi óz mindettemelerin oryndady. Búginde Qor damýynda kemistigi bar balalarǵa arnalǵan ońaltý ortalyqtarynyń infraqurylymyn qarqyndy túrde damytýdy jalǵastyrýda, máselen, aýtizmi jáne basqa da aqyl-oi kemistigi bar balalarǵa arnalǵan 10 ortalyq ashyldy, onda 1 250 bala kómek alýda.
Úshinshi. Balalarǵa arnalǵan qoldanystaǵy áleýmettik kepildikter týraly oqý-aǵartý ministri Juldyz Súleimenova baiandady. 1-4 synyptardaǵy 1,4 mln oqýshy mektep tamaǵymen qamtyldy, sondai-aq ol 5-11 synyptarda oqityn áleýmettik osal sanattaǵy 230 myń bala úshin de qarastyrylǵan. Bul maqsattarǵa 2026 jyly 210 mlrd teńge qarastyrylǵan. Ashyqtyqty arttyrý úshin tamaqtaný esebi «Áleýmettik ámiian» júiesimen biriktirilgen: avtomattandyrylǵan júie ár oqýshynyń tamaqtaný faktisin, kúnin jáne ýaqytyn tirkeidi.
Oqý-aǵartý ministrliginiń málimetinshe, ekologiialyq taqyryp jaratylystaný, geografiia, biologiia, himiia, fizika jáne tehnologiia baǵdarlamalaryna biriktirilgen. Mektepterde 4 myńnan astam «Jasyl klýb» birlestigi jumys isteidi, olarǵa 125 myńnan astam bala baryp júr. ProEko respýblikalyq ekologiialyq jobalar konkýrsyna 38,7 myń oqýshy qatysty. Osy jyldyń sońyna deiin bilim berý uiymdarynda ekologiialyq aǵartýdyń biryńǵai standartyn qabyldaý josparlanyp otyr. Ony engizýdiń is júzindegi tetigi «Jasyl mektep» ulttyq modeli bolmaq. Qazir model 85 mektepte synalýda, bolashaqta ony 1 myń mektepke deiin keńinen taratý josparlanýda.
Úkimet jetekshisi oqý oryndarynda ekologiialyq aǵartý boiynsha júieli sharalar júrgizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. Oqý-aǵartý, ǵylym jáne joǵary bilim ministrlikterine bul jumysty oqýshylar men stýdentter arasynda kúsheitý tapsyryldy.
Tórtinshi. Prezidenttiń tazalyqtyń ulttyq standartyn ázirleý jónindegi tapsyrmasy aiasynda ekologiia jáne tabiǵi resýrstar ministri Álibek Qýantyrov ony qalyptastyrý tásilderin tanystyrdy. Ulttyq standartty bes taqyryptyq baǵyttan turatyn júie retinde qalyptastyrý usynylyp otyr, olar – ekologiialyq aǵartý, ekologiialyq volonterlik, eldi mekenderdiń tazalyǵy men abattandyrylýy, olardy kógaldandyrý, sondai-aq tabiǵi aýmaqtardyń tazalyǵy. Árbir baǵytty ázirleýge jáne engizýge tiisti memlekettik organ jaýapty bolady, jalpy úilestirýdi Úkimet deńgeiinde júzege asyrý josparlanyp otyr.
Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrliginiń derekteri boiynsha «Taza Qazaqstan» aktsiiasy júzege asyryla bastaǵannan beri 10 myńǵa jýyq qoqys orny joiylǵan, 7 mln aǵash otyrǵyzylyp, 2 myńnan astam volonterlik joba júzege asyrylǵan. Ekologiialyq tárbie boiynsha 560 myńnan astam synyp saǵattary ótkizilgen. TazaQazBot arqyly azamattardan sanitarlyq jaǵdai jáne aýmaqtardy abattandyrý máseleleri boiynsha 57 myńnan astam ótinish kelip túsken.
Usynylǵan tásilderdi eskere otyryp, Oljas Bektenov Ekologiia jáne tabiǵi resýrstar, Saýda jáne integratsiia, Mádeniet jáne aqparat, oqý-aǵartý, Ǵylym jáne joǵary bilim ministrlikterine ákimdiktermen birlesip árbir baǵyt boiynsha biryńǵai talaptar daiyndaýdy tapsyrdy. Standartta qarapaiym, túsinikti jáne naqty talaptar bolýy kerek. Sonymen qatar, ministrlikterge «Taza Qazaqstan» brendi sheńberinde qoǵamda joǵary ekologiialyq mádenietti qalyptastyrý jónindegi keshendi sharalar qabyldaý tapsyryldy.
Besinshi. Mádeniet jáne aqparat ministri Arman Qyryqbaev ekologiialyq mádenietti qalyptastyrý jónindegi jumystar birneshe baǵyt boiynsha júrgizilip jatqanyn baiandady, olar – aqparattyq súiemeldeý, jastar men eriktilerdi tartý, azamattyq bastamalardy qoldaý jáne qoǵamdyq qatysýdy damytý. 2026 jyldyń basynan beri ekologiialyq aktsiialarǵa 2 mln-ǵa jýyq jas qatysty, 2 myńnan astam jastar is-sharasy ótkizildi. Memlekettik qoldaýmen ÚEU-nyń 60-qa jýyq áleýmettik jobasy, onyń ishinde 34 ekologiialyq baǵyttaǵy joba júzege asýda. Búginde 3 qalada mamandandyrylǵan eko-habtar jumys isteidi: Almaty, Astana jáne Qaraǵandy. Olar azamattardy ekologiialyq kún tártibine jumyldyrýdyń tiimdi quraly retinde áreket etedi. Volonterlik qozǵalysty damytýdyń 2030 jylǵa deiingi tujyrymdamasy jáne ekologiialyq volonterliktiń jeke baǵdarlamasy ázirlenýde. Kúndelikti ekologiialyq ádetterdi dáiekti túrde qalyptastyrý jónindegi jumys kúsheitiletin bolady.
Jekelegen baǵyt retinde halyqqa kórsetilip jatqan aýqymdy memlekettik qoldaýdy aqparattyq turǵydan nasihattaý jumystary júrgizilýde. Jumysty odan ári kúsheitý jónindegi sharalar baiandaldy.
Premer-ministr áleýmettik qoldaý, meditsinalyq kómek jáne bilim berý salasyndaǵy keshendi jumys máseleleri halyq arasynda aýqymdy túsindirý jumystaryn júrgizýdi talap etetinin atap ótti. Sonymen qatar qoǵamda joǵary ekologiialyq mádenietti qalyptastyrý boiynsha nysanaly aqparattyq jumysty uiymdastyrý tapsyryldy.
Altynshy. Vandalizm men qoǵamdyq keńistikterdiń búlinýine jol bermeý sharalary bólek qarastyryldy. IIM vandalizm faktileriniń jolyn kesý boiynsha sharalar qabyldaýda. Mádeni mura eskertkishteri men tabiǵi nysandardy búldirgeni úshin 11 qylmystyq is tergeldi. Eriktilermen birlesip esirtki graffitii dep atalatyn 80 myń sýret pen jazý óshirildi. Esirtkini nasihattaǵany jáne jarnamalaǵany úshin 81 qylmystyq is qozǵaldy, 19 adam sottaldy. «Esirtkige jol joq» tsifrlyq servisi aiasynda azamattar politsiiaǵa 150 quqyq buzýshylyq faktisi týraly habarlady. Sondai-aq nysandarǵa jedel basqarý ortalyǵynyń beinebaqylaý kameralary arqyly monitoring júrgiziledi.
Ishki ister ministri Erjan Sádenov osy saladaǵy zańnamany jetildirý jónindegi usynystaryn tanystyrdy. Atap aitqanda, qoǵamdyq ǵimarattar men qurylystarǵa jazýlar men sýretter salýǵa tyiym engizip, bul talapty buzǵany úshin ákimshilik jaýapkershilik qarastyrý usynyldy.
Premer-ministr qalalardaǵy vandalizm men buzaqylyqtyń soraqy kórinisteriniń jolyn kesý jónindegi jumystyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Tiisti tapsyrmalar berildi.
«Ishki ister ministrligi vandalizm men buzaqylyqty boldyrmaý úshin qoǵamdyq oryndarǵa ziian keltiretin “graffitidiń” barlyq túrlerine tolyq tyiym salý maqsatynda zańnamaǵa ózgerister engizý jóninde usynystar daiyndaýy qajet», — dep tapsyrdy Premer-ministr.
Jetinshi. Prezidenttiń joǵary sapaly qurylysty qamtamasyz etý salasyndaǵy tapsyrmalaryn oryndaý jónindegi sharalar týraly ónerkásip jáne qurylys ministri Ersaiyn Naǵaspaev baiandady. Áleýmettik infraqurylymnyń aýqymdy qurylysy aýmaqtardy keshendi damytý qaǵidaty negizinde júzege asyrylatyn bolady. Buzýshylyqtardyń erte satysynda aldyn alýǵa basa nazar aýdara otyryp, memlekettik sáýlet-qurylys baqylaýy kúsheitildi. Jyl basynan josparlaý, jobalaý jáne qurylys protsesterine tsifrlyq súiemeldeýdi qamtamasyz etetin biryńǵai qurylys portaly qoldanysqa engizildi. Jobalardy saraptaý satysynda JI quraldaryn engizý boiynsha jumys júrgizilýde.
Elordadaǵy Ýrbanistika ortalyǵynyń tájiribesin basqa óńirlerde keńeitý aiasynda barlyq oblysta ýrbanistika salasynda salalyq uiymdar qurylyp, jumys isteýde. Ákimdikter 2026-2027 jyldarǵa arnalǵan qalalyq keńistikti damytýǵa zamanaýi tásilderdi engizýdi, qolaily orta qurýdy jáne qalalardyń kelbetin jaqsartýdy kózdeitin jol kartalaryn bekitti. Sonymen qatar jańa Qurylys kodeksinde eldi mekenderdiń sáýlettik kelbetin qalyptastyrýdyń mindetti quraly retinde dizain-kod bekitildi.
«Memleket basshysy Qazaqstannyń úlken qurylys alańyna, jasampazdyq mekenine ainalýy qajettigin jáne qurylystyń joǵary sapasyn qamtamasyz etý kerektigin erekshe atap ótti. Osyǵan bailanysty Úkimet qurylysty qatań baqylaýdy qamtamasyz etýi kerek. Mindetin adal atqarmaityn merdigerlerge qatysty qatań jaýapkershilik sharalaryn qoldanýdy tapsyramyn», — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Ónerkásip ministrligi óńir ákimderimen birlesip, árbir qurylys nysanyna qatań baqylaý men monitoring júrgizýdi, jobalyq standarttardy talap etýdi, infraqurylymdyq jáne áleýmettik nysandar qurylysynyń joǵary sapasyn qamtamasyz etýge tiis. Ýrbanistika ortalyǵynyń tájiribesin keńeitý jumystaryn uiymdastyrý boiynsha tapsyrmalar berildi.
«Atalǵan ortalyq qala turǵyndaryna qolaily orta qurý úshin naqty usynystar ázirleitin, qalanyń kelbetin jaqsartýǵa arnalǵan utymdy sheshimder men jobalardy, qala keńistigin damytýda zamanaýi tásilderdi daiyndaityn mańyzdy qurylym bolyp tabylady», — dep atap ótti Premer-ministr.
Segizinshi. Kólik ministri Nurlan Saýranbaev jol infraqurylymynyń jai-kúii jáne sapany odan ári jaqsartý jónindegi sharalar týraly baiandady. Ministrliktiń málimetinshe, respýblikalyq mańyzy bar joldardyń 94%-y, oblystyq jáne aýdandyq joldardyń 91%-y talaptarǵa sáikes keledi. Eldi mekenderdiń kósheleri boiynsha bul kórsetkish 71%-dy quraidy. Bul rette jol jelisiniń jai-kúii boiynsha kelip túsken ótinishterdiń shamamen 58%-y jergilikti joldarǵa, onyń ishinde 47%-y eldi mekenderdiń kóshelerine tiesili.
Qurylys sapasyn odan ári arttyrý jáne avtojol salasyn damytý maqsatynda paidalanylatyn materialdardyń biryńǵai bazasy qurylyp, bitýmdy qoldaný tásilderi qaita qaraldy, qurylys kezinde sapany bes satyly baqylaý engizildi, merdigerlerdiń jaýapkershiligi arttyryldy. Sondai-aq jobalardyń basymdyǵyn eskere otyryp, jalpy sipattaǵy transfertter qarajatyn jumsaý úshin jergilikti atqarýshy organdardyń jaýapkershiligin kúsheitý josparlanýda.
Memleket basshysy qalaishilik joldarǵa, sondai-aq iri jáne shaǵyn qalalardan tys ornalasqan joldarǵa erekshe nazar aýdarýdy tapsyrdy. Kólik ministrligine óńir ákimderimen birlesip, qalaaralyq jáne respýblikalyq joldardyń sapasyn qamtamasyz etý, halyqtyń shaǵymdaryna jedel den qoiyp, jobalardyń toqtap qalýyna jáne olardyń iske qosý merzimderin buzýǵa jol bermeý tapsyryldy.
Joǵaryda atalǵan tapsyrmalardy oryndaý boiynsha jumysty úilestirý Premer-ministrdiń birinshi orynbasary Nurlybek Nálibaevqa júkteldi.
