قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 19 قىركٷيەكتە «تازا قازاقستان» رەسپۋبليكالىق ەكولوگييالىق اكتسيياسى كەزٸندە بەرگەن تاپسىرمالارىن جٷزەگە اسىرۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزدٸ., دەپ حابارلايدى ult.kz primeminister.kz-كە سٸلتەمە جاساپ.
«مەملەكەت باسشىسى اتاپ ٶتكەندەي, ەلٸمٸز اۋقىمدى ٶزگەرٸستەر دەۋٸرٸنە قادام باستى. جاڭا كونستيتۋتسييا وزىق قازاقستاندى ودان ەرٸ دامىتۋدا جاڭا مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشادى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە بارلىق سالادا اۋقىمدى رەفورمالار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جۋىردا عانا قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ ٷكٸمەت الدىنا ازاماتتارعا ەلەۋمەتتٸك كٶمەك كٶرسەتۋ, جوعارى ەكولوگييالىق مەدەنيەت قالىپتاستىرۋ, قالالىق جەنە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ ساپاسىن ەڭ جوعارى دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق استانا قالاسىنىڭ ۋربانيستيكا ورتالىعىنىڭ تەجٸريبەسٸن كەڭٸنەن تاراتۋ مەسەلەلەرٸنە قاتىستى بٸرقاتار مٸندەت قويدى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن تيٸستٸ باعىتتار بويىنشا ورىنداۋعا قاتىستى مينيسترلٸكتەردٸڭ باياندامالارىن تىڭدادى.
«پرەزيدەنت اتاپ ٶتكەندەي, مەملەكەت ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەرٸن مٷلتٸكسٸز ورىنداپ كەلەدٸ. ال قاجەتتٸ ەلەۋمەتتٸك كٶمەك تەك شىن مەنٸندە مۇقتاج ادامدارعا عانا كٶرسەتٸلەتٸنٸنە نازار اۋدارۋ كەرەك. مينيسترلەر مەن ەكٸمدەر كٶرسەتٸلگەن بارلىق باعىتتار بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جٷرگٸزۋٸ تيٸس. ازاماتتارعا كٶرسەتٸلەتٸن كٶمەكتٸڭ تٷرلەرٸ تۋرالى كەڭٸنەن اقپارات بەرٸلۋٸ قاجەت. ٶڭٸرلەردە ەكٸمدٸكتەر ەلەۋمەتتٸك جەردەماقى الۋشىلار اراسىندا تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن كٷشەيتۋٸ كەرەك», — دەدٸ پرەمەر-مينيستر.
بٸرٸنشٸ. ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ اسقاربەك ەرتاەۆ ازاماتتارعا ەلەۋمەتتٸك كٶمەك پەن جەڭٸلدٸكتەر كٶرسەتۋ مەسەلەسٸ بويىنشا بايانداما جاسادى. ۆەدومستۆو مەلٸمەتٸنە سەيكەس, بٸرٸنشٸ كەزەڭ «شىن مەنٸندە مۇقتاج ازاماتتارعا كٶمەك كٶرسەتٸلۋٸ تيٸس» قاعيداتىنا نەگٸزدەلگەن جەنە 36 تٶلەمنٸڭ 14 تٷرٸن قامتيتىن مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ اتاۋلى مودەلٸنە كٶشۋ ٷشٸن نورماتيۆتٸك بازا قالىپتاستىرۋدى كٶزدەيدٸ. ەكٸنشٸ كەزەڭدە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار كٶرسەتەتٸن ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتٸڭ 13 تٷرٸ مۇقتاجدىق دەڭگەيٸنە قاراي 4 تٷرگە بٸرٸكتٸرٸلەدٸ. 2027 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ارداگەرلەرگە مۇقتاجدىق قاعيداتى نەگٸزٸندە مەملەكەتتٸك قولداۋدى اتاۋلى تٷردە كٶرسەتۋ جٶنٸندەگٸ ۇسىنىستار ايتىلدى.
سونداي-اق مەملەكەت تاراپىنان ەر ادامدارعا بالا كٷتٸمٸنە بايلانىستى دەمالىس بەرٸلۋٸنٸڭ ورىندى ەكەنٸ, بٶبەكجايلارداعى ورىن سانىن كٶبەيتۋ جەنە كٸشٸ جاستاعى بالالارعا ارنالعان كٷتۋشٸلەر تاپشىلىعىن شەشۋ ارقىلى بالا كٷتٸمٸ كەزەڭٸندەگٸ ەيەلدەرگە ەكٸ جىل ٸشٸندە كٶرسەتٸلەتٸن قولداۋ فورماتىن جەتٸلدٸرۋ مٷمكٸندٸگٸ قارالدى.
سونىمەن قاتار مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدارعا كٶمەك كٶرسەتۋ پروتسەسٸنە جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن ەنگٸزۋ نەتيجەلەرٸ باياندالدى. مەسەلەن, مەديتسينالىق قۇجاتتاردى قولدان جاساۋ ارقىلى مٷگەدەكتٸك بەلگٸلەنگەن 167 جاعداي انىقتالىپ, تيٸستٸ فاكتٸلەر قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جولداندى. سونداي-اق ەرتٷرلٸ ادامداردىڭ دەرەكتەرٸندە بٸردەي مەلٸمەتتەر كەزدەسەتٸن 18 647 جاعداي انىقتالعان. بۇل باعىتتاعى جۇمىس جالعاسۋدا.
جوعارىدا اتالعان رەفورمالار «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى» جٷيەسٸنٸڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس ەل-اۋقات دەڭگەيٸ «ا» – جوعارى جەنە «ۆ» – قاناعاتتانارلىق ساناتتارىنا جاتاتىن مەملەكەتتٸك كٶمەك الۋشىلاردى قامتيدى. وسى باعىتتا ەكٸمدٸكتەر «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى» اقپاراتتىق جٷيەسٸ ارقىلى ازاماتتارعا ساۋالناما جٷرگٸزۋدە. بيىلعى 1 قازاننان باستاپ حالىققا ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ تاعايىنداۋ شارتتارىنداعى ٶزگەرٸستەر تۋرالى SMS, eGov Mobile جەنە بانكتەردٸڭ موبيلدٸ قوسىمشالارى ارقىلى كەزەڭ-كەزەڭٸمەن حابار بەرٸلە باستايدى. بارلىق ۇسىنىس بويىنشا زاڭنامالىق تٷزەتۋلەر ەزٸرلەنٸپ, قۇرىلتايدىڭ قاراۋىنا ەنگٸزٸلەدٸ.
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ ەڭبەك مينيسترلٸگٸنە ٶڭٸر ەكٸمدەرٸمەن بٸرلەسٸپ, ەلەۋمەتتٸك كٶمەك پەن جەردەماقىلاردى اتاۋلى تٷردە ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارىن ٷيلەستٸرۋدٸ تاپسىردى.
ەكٸنشٸ. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ اقمارال ەلنازاروۆا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەر جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ شارالارى تۋرالى باياندادى.
2026 جىلى اقىسىز مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەپٸلدٸك بەرٸلگەن كٶلەمٸن قارجىلاندىرۋعا 1,6 ترلن تەڭگە, مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ (مەمس) جٷيەسٸنە 1,7 ترلن تەڭگە قاراستىرىلعان. قارجىلاندىرۋدىڭ نەگٸزگٸ كٶلەمٸ ستاتسيونارلىق, العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارييالىق جەنە كونسۋلتاتسييالىق-دياگنوستيكالىق كٶمەك كٶرسەتۋگە باعىتتالعان. سونىمەن قاتار اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋعا, جوعارى تەحنولوگييالىق مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋگە جەنە ونكولوگييالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋگە جۇمسالاتىن شىعىستار ۇلعايتىلدى.
بۇل رەتتە مەملەكەت ساقتاندىرىلعان ازاماتتىڭ مەرتەبەسٸنە قاراماستان, اقىسىز مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەپٸلدٸك بەرٸلگەن كٶلەمٸن اياسىندا كٶرسەتٸلەتٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەڭ اۋقىمىن ساقتاپ وتىر. سوڭعى جىلدارى امبۋلاتورييالىق دەڭگەيدە دەرٸ-دەرمەكپەن قامتاماسىز ەتٸلەتٸن پاتسيەنتتەر سانى ايتارلىقتاي ارتتى: 2018 جىلعى 1,9 ملن ادامنان 2026 جىلى 3,4 ملن ادامعا دەيٸن ٶستٸ. سونداي-اق ەمدەۋ تيٸمدٸلٸگٸ جوعارى پرەپاراتتار ەنگٸزٸلە وتىرىپ, دەرٸلٸك زاتتار تٸزٸمٸ جاڭارتىلدى.
ەستۋ قابٸلەتٸن وڭالتۋ قىزمەتتەرٸنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸنە قاتىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ديسپانسەرلٸك ەسەپتە ەستۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان 6 مىڭنان استام بالا تۇر. وسى كونتينگەنتتٸ ەسكەرە وتىرىپ, جاسىنا, ەستۋ قابٸلەتٸنٸڭ بۇزىلۋ دەرەجەسٸنە, قولدانىستاعى اپپاراتتىڭ بولۋىنا, ونىڭ پايدالانۋ مەرزٸمٸنە جەنە جەكە باپتاۋ قاجەتتٸلٸگٸنە قاراي ەستۋ اپپاراتتارىمەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ناقتى قاجەتتٸلٸگٸ ايقىندالادى.
پرەزيدەنت قويىپ وتىرعان ەل اۋماعىندا ناشار ەستيتٸن بالالارعا ارنالعان ەستۋ اپپاراتتارىنىڭ ٶندٸرٸسٸن شۇعىل تٷردە ٸسكە قوسۋ مٸندەتٸن ورىنداۋ ٷشٸن پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ دەنساۋلىق ساقتاۋ, ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترلٸكتەرٸنە تيٸستٸ جول كارتاسىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى. قۇجاتتا وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ تارتۋ, قاجەتتٸ تەحنولوگييالار ترانسفەرتٸ جەنە سەرۆيستٸك قىزمەت كٶرسەتۋدٸ ۇيىمداستىرۋ قاراستىرىلاتىن بولادى. ٶندٸرٸس باستالعانعا دەيٸن ەكٸمدٸكتەرگە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەر مەن بيۋدجەتتەن تىس قاراجات كٶزدەر ەسەبٸنەن بالالارعا ارنالعان ەستۋ اپپاراتتارىن ساتىپ الۋدى قارجىلاندىرۋ تاپسىرىلدى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قۇرىلعان «قازاقستان حالقىنا» قورى 2022 جىلدان 2025 جىلعا دەيٸنگٸ بٸرٸنشٸ كەزەڭدە پاتسيەنتتەردٸ جەكەلەگەن نوزولوگييالار بويىنشا دەرٸلٸك پرەپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ ٶز مٸندەتتەمەلەرٸن ورىندادى. بٷگٸندە قور دامۋىندا كەمٸستٸگٸ بار بالالارعا ارنالعان وڭالتۋ ورتالىقتارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن قارقىندى تٷردە دامىتۋدى جالعاستىرۋدا, مەسەلەن, اۋتيزمٸ جەنە باسقا دا اقىل-وي كەمٸستٸگٸ بار بالالارعا ارنالعان 10 ورتالىق اشىلدى, وندا 1 250 بالا كٶمەك الۋدا.
ٷشٸنشٸ. بالالارعا ارنالعان قولدانىستاعى ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەر تۋرالى وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ جۇلدىز سٷلەيمەنوۆا باياندادى. 1-4 سىنىپتارداعى 1,4 ملن وقۋشى مەكتەپ تاماعىمەن قامتىلدى, سونداي-اق ول 5-11 سىنىپتاردا وقيتىن ەلەۋمەتتٸك وسال ساناتتاعى 230 مىڭ بالا ٷشٸن دە قاراستىرىلعان. بۇل ماقساتتارعا 2026 جىلى 210 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. اشىقتىقتى ارتتىرۋ ٷشٸن تاماقتانۋ ەسەبٸ «ەلەۋمەتتٸك ەمييان» جٷيەسٸمەن بٸرٸكتٸرٸلگەن: اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيە ەر وقۋشىنىڭ تاماقتانۋ فاكتٸسٸن, كٷنٸن جەنە ۋاقىتىن تٸركەيدٸ.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ەكولوگييالىق تاقىرىپ جاراتىلىستانۋ, گەوگرافييا, بيولوگييا, حيمييا, فيزيكا جەنە تەحنولوگييا باعدارلامالارىنا بٸرٸكتٸرٸلگەن. مەكتەپتەردە 4 مىڭنان استام «جاسىل كلۋب» بٸرلەستٸگٸ جۇمىس ٸستەيدٸ, ولارعا 125 مىڭنان استام بالا بارىپ جٷر. ProEko رەسپۋبليكالىق ەكولوگييالىق جوبالار كونكۋرسىنا 38,7 مىڭ وقۋشى قاتىستى. وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا ەكولوگييالىق اعارتۋدىڭ بٸرىڭعاي ستاندارتىن قابىلداۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونى ەنگٸزۋدٸڭ ٸس جٷزٸندەگٸ تەتٸگٸ «جاسىل مەكتەپ» ۇلتتىق مودەلٸ بولماق. قازٸر مودەل 85 مەكتەپتە سىنالۋدا, بولاشاقتا ونى 1 مىڭ مەكتەپكە دەيٸن كەڭٸنەن تاراتۋ جوسپارلانۋدا.
ٷكٸمەت جەتەكشٸسٸ وقۋ ورىندارىندا ەكولوگييالىق اعارتۋ بويىنشا جٷيەلٸ شارالار جٷرگٸزۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. وقۋ-اعارتۋ, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸكتەرٸنە بۇل جۇمىستى وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر اراسىندا كٷشەيتۋ تاپسىرىلدى.
تٶرتٸنشٸ. پرەزيدەنتتٸڭ تازالىقتىڭ ۇلتتىق ستاندارتىن ەزٸرلەۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسى اياسىندا ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ ەلٸبەك قۋانتىروۆ ونى قالىپتاستىرۋ تەسٸلدەرٸن تانىستىردى. ۇلتتىق ستاندارتتى بەس تاقىرىپتىق باعىتتان تۇراتىن جٷيە رەتٸندە قالىپتاستىرۋ ۇسىنىلىپ وتىر, ولار – ەكولوگييالىق اعارتۋ, ەكولوگييالىق ۆولونتەرلٸك, ەلدٸ مەكەندەردٸڭ تازالىعى مەن اباتتاندىرىلۋى, ولاردى كٶگالداندىرۋ, سونداي-اق تابيعي اۋماقتاردىڭ تازالىعى. ەربٸر باعىتتى ەزٸرلەۋگە جەنە ەنگٸزۋگە تيٸستٸ مەملەكەتتٸك ورگان جاۋاپتى بولادى, جالپى ٷيلەستٸرۋدٸ ٷكٸمەت دەڭگەيٸندە جٷزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا «تازا قازاقستان» اكتسيياسى جٷزەگە اسىرىلا باستاعاننان بەرٸ 10 مىڭعا جۋىق قوقىس ورنى جويىلعان, 7 ملن اعاش وتىرعىزىلىپ, 2 مىڭنان استام ۆولونتەرلٸك جوبا جٷزەگە اسىرىلعان. ەكولوگييالىق تەربيە بويىنشا 560 مىڭنان استام سىنىپ ساعاتتارى ٶتكٸزٸلگەن. TazaQazBot ارقىلى ازاماتتاردان سانيتارلىق جاعداي جەنە اۋماقتاردى اباتتاندىرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا 57 مىڭنان استام ٶتٸنٸش كەلٸپ تٷسكەن.
ۇسىنىلعان تەسٸلدەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, ولجاس بەكتەنوۆ ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار, ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا, مەدەنيەت جەنە اقپارات, وقۋ-اعارتۋ, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸكتەرٸنە ەكٸمدٸكتەرمەن بٸرلەسٸپ ەربٸر باعىت بويىنشا بٸرىڭعاي تالاپتار دايىنداۋدى تاپسىردى. ستاندارتتا قاراپايىم, تٷسٸنٸكتٸ جەنە ناقتى تالاپتار بولۋى كەرەك. سونىمەن قاتار, مينيسترلٸكتەرگە «تازا قازاقستان» برەندٸ شەڭبەرٸندە قوعامدا جوعارى ەكولوگييالىق مەدەنيەتتٸ قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ شارالار قابىلداۋ تاپسىرىلدى.
بەسٸنشٸ. مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ارمان قىرىقباەۆ ەكولوگييالىق مەدەنيەتتٸ قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستار بٸرنەشە باعىت بويىنشا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن باياندادى, ولار – اقپاراتتىق سٷيەمەلدەۋ, جاستار مەن ەرٸكتٸلەردٸ تارتۋ, ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ جەنە قوعامدىق قاتىسۋدى دامىتۋ. 2026 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ ەكولوگييالىق اكتسييالارعا 2 ملن-عا جۋىق جاس قاتىستى, 2 مىڭنان استام جاستار ٸس-شاراسى ٶتكٸزٸلدٸ. مەملەكەتتٸك قولداۋمەن ٷەۇ-نىڭ 60-قا جۋىق ەلەۋمەتتٸك جوباسى, ونىڭ ٸشٸندە 34 ەكولوگييالىق باعىتتاعى جوبا جٷزەگە اسۋدا. بٷگٸندە 3 قالادا مامانداندىرىلعان ەكو-حابتار جۇمىس ٸستەيدٸ: الماتى, استانا جەنە قاراعاندى. ولار ازاماتتاردى ەكولوگييالىق كٷن تەرتٸبٸنە جۇمىلدىرۋدىڭ تيٸمدٸ قۇرالى رەتٸندە ەرەكەت ەتەدٸ. ۆولونتەرلٸك قوزعالىستى دامىتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ تۇجىرىمداماسى جەنە ەكولوگييالىق ۆولونتەرلٸكتٸڭ جەكە باعدارلاماسى ەزٸرلەنۋدە. كٷندەلٸكتٸ ەكولوگييالىق ەدەتتەردٸ دەيەكتٸ تٷردە قالىپتاستىرۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس كٷشەيتٸلەتٸن بولادى.
جەكەلەگەن باعىت رەتٸندە حالىققا كٶرسەتٸلٸپ جاتقان اۋقىمدى مەملەكەتتٸك قولداۋدى اقپاراتتىق تۇرعىدان ناسيحاتتاۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. جۇمىستى ودان ەرٸ كٷشەيتۋ جٶنٸندەگٸ شارالار باياندالدى.
پرەمەر-مينيستر ەلەۋمەتتٸك قولداۋ, مەديتسينالىق كٶمەك جەنە بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى كەشەندٸ جۇمىس مەسەلەلەرٸ حالىق اراسىندا اۋقىمدى تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدٸ تالاپ ەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. سونىمەن قاتار قوعامدا جوعارى ەكولوگييالىق مەدەنيەتتٸ قالىپتاستىرۋ بويىنشا نىسانالى اقپاراتتىق جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ تاپسىرىلدى.
التىنشى. ۆانداليزم مەن قوعامدىق كەڭٸستٸكتەردٸڭ بٷلٸنۋٸنە جول بەرمەۋ شارالارى بٶلەك قاراستىرىلدى. ٸٸم ۆانداليزم فاكتٸلەرٸنٸڭ جولىن كەسۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋدا. مەدەني مۇرا ەسكەرتكٸشتەرٸ مەن تابيعي نىسانداردى بٷلدٸرگەنٸ ٷشٸن 11 قىلمىستىق ٸس تەرگەلدٸ. ەرٸكتٸلەرمەن بٸرلەسٸپ ەسٸرتكٸ گراففيتيٸ دەپ اتالاتىن 80 مىڭ سۋرەت پەن جازۋ ٶشٸرٸلدٸ. ەسٸرتكٸنٸ ناسيحاتتاعانى جەنە جارنامالاعانى ٷشٸن 81 قىلمىستىق ٸس قوزعالدى, 19 ادام سوتتالدى. «ەسٸرتكٸگە جول جوق» تسيفرلىق سەرۆيسٸ اياسىندا ازاماتتار پوليتسيياعا 150 قۇقىق بۇزۋشىلىق فاكتٸسٸ تۋرالى حابارلادى. سونداي-اق نىساندارعا جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنىڭ بەينەباقىلاۋ كامەرالارى ارقىلى مونيتورينگ جٷرگٸزٸلەدٸ.
ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ ەرجان سەدەنوۆ وسى سالاداعى زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ جٶنٸندەگٸ ۇسىنىستارىن تانىستىردى. اتاپ ايتقاندا, قوعامدىق عيماراتتار مەن قۇرىلىستارعا جازۋلار مەن سۋرەتتەر سالۋعا تىيىم ەنگٸزٸپ, بۇل تالاپتى بۇزعانى ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸك قاراستىرۋ ۇسىنىلدى.
پرەمەر-مينيستر قالالارداعى ۆانداليزم مەن بۇزاقىلىقتىڭ سوراقى كٶرٸنٸستەرٸنٸڭ جولىن كەسۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىستىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. تيٸستٸ تاپسىرمالار بەرٸلدٸ.
«ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ ۆانداليزم مەن بۇزاقىلىقتى بولدىرماۋ ٷشٸن قوعامدىق ورىندارعا زييان كەلتٸرەتٸن “گراففيتيدٸڭ” بارلىق تٷرلەرٸنە تولىق تىيىم سالۋ ماقساتىندا زاڭناماعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ جٶنٸندە ۇسىنىستار دايىنداۋى قاجەت», — دەپ تاپسىردى پرەمەر-مينيستر.
جەتٸنشٸ. پرەزيدەنتتٸڭ جوعارى ساپالى قۇرىلىستى قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ جٶنٸندەگٸ شارالار تۋرالى ٶنەركەسٸپ جەنە قۇرىلىس مينيسترٸ ەرسايىن ناعاسپاەۆ باياندادى. ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمنىڭ اۋقىمدى قۇرىلىسى اۋماقتاردى كەشەندٸ دامىتۋ قاعيداتى نەگٸزٸندە جٷزەگە اسىرىلاتىن بولادى. بۇزۋشىلىقتاردىڭ ەرتە ساتىسىندا الدىن الۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, مەملەكەتتٸك سەۋلەت-قۇرىلىس باقىلاۋى كٷشەيتٸلدٸ. جىل باسىنان جوسپارلاۋ, جوبالاۋ جەنە قۇرىلىس پروتسەستەرٸنە تسيفرلىق سٷيەمەلدەۋدٸ قامتاماسىز ەتەتٸن بٸرىڭعاي قۇرىلىس پورتالى قولدانىسقا ەنگٸزٸلدٸ. جوبالاردى ساراپتاۋ ساتىسىندا جي قۇرالدارىن ەنگٸزۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە.
ەلورداداعى ۋربانيستيكا ورتالىعىنىڭ تەجٸريبەسٸن باسقا ٶڭٸرلەردە كەڭەيتۋ اياسىندا بارلىق وبلىستا ۋربانيستيكا سالاسىندا سالالىق ۇيىمدار قۇرىلىپ, جۇمىس ٸستەۋدە. ەكٸمدٸكتەر 2026-2027 جىلدارعا ارنالعان قالالىق كەڭٸستٸكتٸ دامىتۋعا زاماناۋي تەسٸلدەردٸ ەنگٸزۋدٸ, قولايلى ورتا قۇرۋدى جەنە قالالاردىڭ كەلبەتٸن جاقسارتۋدى كٶزدەيتٸن جول كارتالارىن بەكٸتتٸ. سونىمەن قاتار جاڭا قۇرىلىس كودەكسٸندە ەلدٸ مەكەندەردٸڭ سەۋلەتتٸك كەلبەتٸن قالىپتاستىرۋدىڭ مٸندەتتٸ قۇرالى رەتٸندە ديزاين-كود بەكٸتٸلدٸ.
«مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ٷلكەن قۇرىلىس الاڭىنا, جاسامپازدىق مەكەنٸنە اينالۋى قاجەتتٸگٸن جەنە قۇرىلىستىڭ جوعارى ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەكتٸگٸن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ. وسىعان بايلانىستى ٷكٸمەت قۇرىلىستى قاتاڭ باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋٸ كەرەك. مٸندەتٸن ادال اتقارمايتىن مەردٸگەرلەرگە قاتىستى قاتاڭ جاۋاپكەرشٸلٸك شارالارىن قولدانۋدى تاپسىرامىن», — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
ٶنەركەسٸپ مينيسترلٸگٸ ٶڭٸر ەكٸمدەرٸمەن بٸرلەسٸپ, ەربٸر قۇرىلىس نىسانىنا قاتاڭ باقىلاۋ مەن مونيتورينگ جٷرگٸزۋدٸ, جوبالىق ستاندارتتاردى تالاپ ەتۋدٸ, ينفراقۇرىلىمدىق جەنە ەلەۋمەتتٸك نىساندار قۇرىلىسىنىڭ جوعارى ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋگە تيٸس. ۋربانيستيكا ورتالىعىنىڭ تەجٸريبەسٸن كەڭەيتۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ بويىنشا تاپسىرمالار بەرٸلدٸ.
«اتالعان ورتالىق قالا تۇرعىندارىنا قولايلى ورتا قۇرۋ ٷشٸن ناقتى ۇسىنىستار ەزٸرلەيتٸن, قالانىڭ كەلبەتٸن جاقسارتۋعا ارنالعان ۇتىمدى شەشٸمدەر مەن جوبالاردى, قالا كەڭٸستٸگٸن دامىتۋدا زاماناۋي تەسٸلدەردٸ دايىندايتىن ماڭىزدى قۇرىلىم بولىپ تابىلادى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ پرەمەر-مينيستر.
سەگٸزٸنشٸ. كٶلٸك مينيسترٸ نۇرلان ساۋرانباەۆ جول ينفراقۇرىلىمىنىڭ جاي-كٷيٸ جەنە ساپانى ودان ەرٸ جاقسارتۋ جٶنٸندەگٸ شارالار تۋرالى باياندادى. مينيسترلٸكتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ 94%-ى, وبلىستىق جەنە اۋداندىق جولداردىڭ 91%-ى تالاپتارعا سەيكەس كەلەدٸ. ەلدٸ مەكەندەردٸڭ كٶشەلەرٸ بويىنشا بۇل كٶرسەتكٸش 71%-دى قۇرايدى. بۇل رەتتە جول جەلٸسٸنٸڭ جاي-كٷيٸ بويىنشا كەلٸپ تٷسكەن ٶتٸنٸشتەردٸڭ شامامەن 58%-ى جەرگٸلٸكتٸ جولدارعا, ونىڭ ٸشٸندە 47%-ى ەلدٸ مەكەندەردٸڭ كٶشەلەرٸنە تيەسٸلٸ.
قۇرىلىس ساپاسىن ودان ەرٸ ارتتىرۋ جەنە اۆتوجول سالاسىن دامىتۋ ماقساتىندا پايدالانىلاتىن ماتەريالداردىڭ بٸرىڭعاي بازاسى قۇرىلىپ, بيتۋمدى قولدانۋ تەسٸلدەرٸ قايتا قارالدى, قۇرىلىس كەزٸندە ساپانى بەس ساتىلى باقىلاۋ ەنگٸزٸلدٸ, مەردٸگەرلەردٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ارتتىرىلدى. سونداي-اق جوبالاردىڭ باسىمدىعىن ەسكەرە وتىرىپ, جالپى سيپاتتاعى ترانسفەرتتەر قاراجاتىن جۇمساۋ ٷشٸن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن كٷشەيتۋ جوسپارلانۋدا.
مەملەكەت باسشىسى قالاٸشٸلٸك جولدارعا, سونداي-اق ٸرٸ جەنە شاعىن قالالاردان تىس ورنالاسقان جولدارعا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى تاپسىردى. كٶلٸك مينيسترلٸگٸنە ٶڭٸر ەكٸمدەرٸمەن بٸرلەسٸپ, قالاارالىق جەنە رەسپۋبليكالىق جولداردىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ, حالىقتىڭ شاعىمدارىنا جەدەل دەن قويىپ, جوبالاردىڭ توقتاپ قالۋىنا جەنە ولاردىڭ ٸسكە قوسۋ مەرزٸمدەرٸن بۇزۋعا جول بەرمەۋ تاپسىرىلدى.
جوعارىدا اتالعان تاپسىرمالاردى ورىنداۋ بويىنشا جۇمىستى ٷيلەستٸرۋ پرەمەر-مينيستردٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى نۇرلىبەك نەلٸباەۆقا جٷكتەلدٸ.
