Nurken Áshirov: Kúishiler odaǵyn qurý máselesi qoldaý tapsa

Keshe ǵana Elbasy Nursultan Nazarbaev Ulttyq dombyra kúni týraly jarlyqqa qol qoidy. Bul jaǵymdy jańalyq kópshilik tarapynan qyzý qoldaý taýyp, airyqsha iltipatqa ie boldy. 

1 shilde kúni, saǵat 11.30-12.30-da elimizdiń bas­ty alańy «Qazaq eli» moný­menti­niń aldynda, dombyra dýmany bastalmaq.

Osy oraida, QR Eńbek sińirgen qairatkeri, Jambyl atyndaǵy filarmoniianyń solisi, QR eńbek sińirgen qairatkeri, tanymal kúishi Nurken Áshirovti sózge tartqan edik. 

- Nurken myrza, shyraily shildeniń alǵashqy juldyzynda ótkeli jatqan «Ulttyq dombyra kúni» meiramynyń halyq úshin, onyń ishinde jańa talap jas býyn úshin bereri ne?

- Árine, bizdiń ulttyq aspabymyz dombyrany ulyqtap, osyndai mereke jasap jatqandary qýantarlyq jaǵdai. Bul bizdiń kúishilerdiń kókeiinde júrgen másele edi.  Qazaqstannyń ár aimaǵynda dombyrashylar men qylqobyzshylar barshylyq. Bir kezderi solardyń báriniń bosyn qosý úshin «Kúishiler odaǵyn» qurý týraly oi paida bop, onyń alǵysharttaryn jasap ta úlgergenbiz. Hat jazylyp, ar jaǵy aiaqsyz qalǵandai bolyp turǵanda, mine, osyndai aýqymdy joba qolǵa alynyp jatyr. Bul bastama – bolashaqqa bastar úlken qadamdardyń biri dep qabyldaimyz. Buiyrtsa, ózimiz de qatyssaq dep niettenip jatyrmyz.

- Qazaq qýansa da, qaiǵyrsa da dombyraǵa qol sozǵan, jan dúniesindegi alasapyran sezimderdi kúimen terbep, jubatqan. Qanynda da, janynda da kúi oinaǵan ult búgingi kúni óziniń tól ónerin qanshalyqty dáriptei alyp jatyr?

- Bizge dástúrli mýzykamyzdy, ulttyq qundylyqtarymyzdy dáripteitin keshegi «Altybaqan» syndy baǵdarlamar kerek dep esepteimin. Óitkeni bul da – eldiń ulttyq ideologiiasynyń bir ustyny. «Men qazaqpyn» baǵdarlamasyn buryn-sońdy bolmaǵan sátti joba dep qabyldar bolsaq ta, ol jerde konkýrsqa qatysýǵa tek jastar jaǵy ǵana talaptanyp kóre alady. Al, mundai jaǵdaida qazaqtyń múiizi qaraǵaidai kúishileri syrt qalyp jatady. Óitkeni olar ózderinen birneshe jas kishi qyz-jigittermen básekege túse almaidy. Memleketik arnalar olardyń da ónerin nasihattar bolsa, bul marǵasqalardyń qalyń jurtshylyqqa bereri kóp. Osy turǵydan qaraǵanda, úlken aǵa-ápkelerimizge, maitalman ónerpazdarymyzǵa da bir jerden tór berý kerek.

Bul jerde endi «zaman túlki bolsa, tazy bop shal» degen áńgime ǵoi. Múmkin belgili bir dárejede ulttyq ónerdi nasihattap júrgen bizdi sógýge bolatyn shyǵar. Biraq, menińshe, dál sol ónerpazdar qazaqtyń dástúrli ónerin saf, taza kúiinde saqtap, kelesi urpaqqa jetkizýge tyrysyp júr. Al, eger ónerpaz aqsha tabý men tanymal bolýdy ǵana oilasa, onda óner ekinshi orynda qalyp qoimaq. 

- Jaqsy másele kóterdińiz. Zamanǵa sai ikemdelýdiń de jón-josyǵy bary anyq. Asyra silteýdiń aiaǵy kúi óneriniń tabiǵatyn buzyp jiberip jatqan joq pa?

- Árine. Estradalyq baǵyt ta dami bersin. Oǵan qarsylyǵym joq. Jańa dáýirmen birge nebir jańalyqtar bolyp, ártúrli stilder de enip jatyr. Sol jańa úlgilerdiń bizdiń tabiǵatymyzǵa jaqyn tustaryn alyp, ózgeshe dúnie jasaýǵa tyrysqanymyz abzal. Mysaly naǵyz ulttyq qundylyqtaryn qasterleitin Japoniia, Koreia sekildi elder qarapaiym ǵana aspaptyq mýzykasyn, iaǵni tól áýenderin aspandatyp, ǵasyrlar boiy qadir-qasietin túsirmei, baǵalap keledi. Onyń janynda bizdiń kúiler men olardyń mýzykasynyń arasy jer men kóktei. Salystyrmaly túrde bizdiń kúiler simfoniia sekildi estiledi. Biraq sol ortaqol qundylaqtarynyń ózin olar ulyqtap, Ulttyq óner teatryna deiin ashyp qoiǵan. Sóitip úlken nasihat jumystaryn júrgizedi. 

Bizde de jańalyqtar joq emes. Mysaly, byltyr ǵana Almatyda «Alataý» Ulttyq dástúrli óner teatry ashyldy. Bul da bir kópten kútken uly qýanysh.

- Jańa bastama «Rýhani jańǵyrýdyń» bir ustyny ǵoi. Budan bólek elimizdiń ár tarabynda kúishilik ónerdi dáripteitin keshter men kezdesýler ótkizilip, keshegi ulylardyń, búgingi talanttardyń esimderi men shyǵarmashylyǵy elep-eskerilip jatyr. Osynaý jańa kezeń – bekzada ónerdiń qaita túler kezi deýge kele me?

- Árine, ulttyq ónerdiń qaita jańǵyrýy dep aitýǵa da bolatyn shyǵar. Túleý degen qubylystyń ózi araǵa ýaqyt sap tsikldi, qaitalanyp keletin nárse ǵoi. Mysaly, tól ónerimiz 90 jyldarǵa deiin óziniń bir dáýrenin ótkerdi, árirektegi 19 ǵasyrda bolsyn, 20 ǵasyrdyń 30-shy jyldary bolsyn. Bul sol bir aitýly kezeńniń basy shyǵar dep baǵamdaýǵa bolady. Ol úshin áli de aýqymdy jumystar atqarý qajet. 

 - Suhbatyńyzǵa rahmet!