KaganMedia saitynyń dereginshe, etnograf Bolat Bopaiuly erte zamanda jaǵyn taianý — qaiǵy men qasirettiń belgisi dep eseptegenin aitqan. Bul qimyldy kóbine jubaiynan aiyrylǵan qaraly áielder joqtaý aitqanda isteitin bolǵan. Sondyqtan el arasynda «jaqty taianý — jaman yrym» dep, tek qaza ústinde, eńsesi túsken adamnyń áreketi sanalǵan.
Búgingi tilmen aitqanda, jaq taianý — psihologiialyq sharshaý men túńilýdiń nyshany. «Myna ómirde súiener eshkimim, taianar tiregim qalmady» degen ishki kúidi bildiredi. Bul ishara adam boiyna qaiǵy men muń shaqyryp, kóńilge aýyrlyq ákeledi dep sengendikten, qaitalamaýǵa shaqyrǵan.
«Adamnyń basyna bir úlken aýyr qaiǵy-qasiret túsken kezde ol óz denesine ie bola almai qalady. Sol kezde ol belin, jaǵyn taianady. Osy sebeppen jaq taianý jaman yrymǵa teńeledi. Jai kúnderi jaq taianý sol qaiǵyly kúndi eske túsiredi dep yrymdaidy. Adam otyrǵan kezde ózin ádepti ustaýy tiis. Jaqty taianbai, basyn tik ustap, sergek otyrǵany jón. Al jaǵyn taianyp otyrý — ýaiym men muńnyń keipi. Sebepsiz jaq taianý sol qaiǵy men muńdy ózińe shaqyrý dep sengen», - deidi etnograf Bolat Bopaiuly.
Qazaq mádenietinde adamnyń syrtqy bolmysy onyń ishki ahýalynyń ainasy sanalǵan. Halyq pedagogikasynda mundai uǵymdar adamnyń minez-qulqyn tárbieleýde úlken ról atqarǵan. Balalarǵa «jaq taianba», «basyńdy salbyratpai otyr», «eńseńdi túsirme» degen eskertýler arqyly ata-ájelerimiz rýh biiktigin, senimdi bolýdy úiretken. Bul búgingi psihologiiada «dene qalpy men oi-sezimniń bailanysy» dep atalatyn qaǵidamen úndes túsinik.
Qazaq halqynyń turmys-tirshiligi men dúnietanymy ǵasyrlar boiy qalyptasqan yrym-tyiymdarmen tyǵyz bailanysty. Solardyń biri — búginde sirek aitylatyn, biraq máni tereń «jaǵyńdy taianba» degen tyiym.
