QAZAQSTANDYQTARDYŃ ÁL-AÝQATYNYŃ ÓSÝI: TABYS PEN TURMYS SAPASYN ARTTYRÝ
Qurmetti qazaqstandyqtar!
Biz táýelsizdik jyldary kóp jumys atqardyq.
Ekonomikasy qarqyndy damyp kele jatqan zamanaýi progressivti memleket quryp, beibitshilik pen qoǵamdyq kelisimdi qamtamasyz ettik.
Sapaly ári tarihi mańyzy zor qurylymdyq, konstitýtsiialyq jáne saiasi reformalar júrgizdik.
Qazaqstannyń halyqaralyq bedeliniń artýyna jáne onyń aimaqtaǵy geosaiasi róliniń kúsheiýine qol jetkizdik.
Biz óńirlik jáne jahandyq problemalardy sheshý isine zor jaýapkershilikpen qaraityn jaýapty ári qalaýly halyqaralyq seriktes retinde tanyldyq.
Qazaqstan TMD jáne Ortalyq Aziia elderi arasynan «EKSPO-2017» halyqaralyq kórmesin ótkizý úshin álemdik qoǵamdastyq tańdap alǵan birinshi memleket boldy.
Biz Eýraziia óńiriniń qarjylyq, iskerlik, innovatsiialyq jáne mádeni ortalyǵy retinde qalyptasýyn qamtamasyz etip, jańa elordamyz – Astanany saldyq.
Halyq sany 18 millionnan asyp, ómir súrý uzaqtyǵy 72,5 jasqa jetti.
Biz berik ekonomikalyq negiz qalyptastyrdyq.
Sońǵy 20 jyl ishinde elimizge 300 milliard AQSh dollary kóleminde tikelei shetel investitsiiasy tartyldy.
Ekonomikany órkendetýdiń negizi sanalatyn shaǵyn jáne orta biznes nyǵaiyp keledi.
Dúniejúzilik Banktiń biznes júrgizý jeńildigi reitinginde Qazaqstan 190 eldiń ishinde 36-shy orynǵa kóterildi.
Biz árdaiym syrtqy syn-qaterlerge der kezinde nazar aýdaryp, olarǵa daiyn bola bildik.
Soǵan bailanysty, men elimizdi jańǵyrtý jóninde qajetti baǵdarlamalyq bastamalar jasadym.
Olardyń júzege asyrylýy tabysty damýymyzdyń negizgi faktoryna ainaldy.
Bizdiń strategiialyq maqsatymyz – 2050 jylǵa qarai álemdegi ozyq damyǵan 30 eldiń qataryna qosylý.
2014 jyly elimizdiń infraqurylymyn jańartatyn «Nurly jol» keshendi baǵdarlamasyn iske asyrýdy bastadyq.
Úsh jyl buryn «100 naqty qadam» – Ult josparyn jariialadyq.
Sodan keiin elimizdiń Úshinshi jańǵyrýyna kiristik.
Onyń basty mindeti – Qazaqstannyń jahandyq básekege qabilettiligin qamtamasyz etetin ekonomikalyq ósimniń jańa modelin qurý.
Elimizdiń ornyqty damýy ómir súrý deńgeiin odan ári arttyrýǵa degen zor senim uialatady.
Biz jańa mindetterdi atqarýǵa daiynbyz.
Qurmetti otandastar!
Sońǵy kezderi álemdik saiasi jáne ekonomikalyq transformatsiia úderisteri kúsheie tústi.
Álem qarqyndy túrde ózgerip keledi.
Myzǵymastai kóringen jahandyq qaýipsizdik júiesiniń tuǵyry men halyqaralyq saýda erejeleri buzylýda.
Jańa tehnologiialar, robottandyrý men avtomattandyrý eńbek resýrstaryna jáne adam kapitalynyń sapasyna qatysty talaptardy kúrdelendirýde.
Qarjy júieleriniń múlde jańa arhitektýrasy túzilýde.
Bul oraida qor naryqtary kezekti qarjy daǵdarysyna alyp kelýi múmkin jańa «sabyn kóbigin» úrleýde.
Búginde jahandyq jáne jergilikti problemalar toǵysa túsýde.
Mundai jaǵdaida syn-qaterlerge tótep berýdiń jáne memlekettiń tabysqa jetýiniń kepili eldiń basty bailyǵy – adamnyń damý máselesi bolyp otyr.
Úkimet, árbir memlekettik organnyń, memlekettik kompaniianyń basshysy jumys tásilderin ózgertýi qajet.
Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi basty basymdyqqa ainalýǵa tiis.
Men laýazymdy tulǵanyń jeke tiimdiligin jáne qyzmetke laiyqtylyǵyn dál osy ólshemge sáikes baǵalaityn bolamyn.
* * *
Qazaqstandyqtardyń ál-aýqaty, eń aldymen, tabystarynyń turaqty ósimi men turmys sapasyna bailanysty.
I. HALYQ TABYSYNYŃ ÓSÝI
Adam eńbekqor bolyp, óz kásibin jaqsy meńgergende jáne laiyqty jalaqy alýǵa nemese jeke kásip ashyp, ony damytýǵa múmkindik bolǵan kezde tabys artady.
Memleket pen adamdardyń kúsh biriktirýiniń arqasynda ǵana biz Jalpyǵa ortaq eńbek qoǵamyn qura alamyz.
Birinshiden, Úkimetke 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap eń tómengi jalaqyny 1,5 ese, iaǵni 28 myńnan 42 myńǵa deiin ósirýdi tapsyramyn.
Bul barlyq sala boiynsha túrli menshik nysandaryndaǵy kásiporyndarda jumys isteitin 1 million 300 myń adamnyń eńbekaqysyn tikelei qamtidy.
Biýdjettik mekemelerde jumys isteitin 275 myń qyzmetkerdiń eńbekaqysy kóbeiip, orta eseppen 35 paiyzǵa ósedi.
Osy maqsattarǵa 2019-2021 jyldarda respýblikalyq biýdjetten jyl saiyn 96 milliard teńge bólý kerek.
Osyǵan orai, endi, eń tómengi jalaqy eń tómengi kúnkóris shegine bailanysty bolmaidy. Eń tómengi jalaqynyń jańa mólsheri búkil ekonomika aýqymyndaǵy eńbekaqy ósiminiń katalizatoryna ainalady.
Tómen jalaqy alatyn qyzmetkerlerdiń eńbekaqysyn kóterýge qatysty bul bastamany iri kompaniialar qoldaidy dep senemin.
Ekinshiden, biznesti órkendetýdiń turaqty kózderin qalyptastyryp, jeke investitsiiany yntalandyrý jáne naryq erkindigin qoldaý kerek.
Dál osy biznes arqyly jańa jumys oryndary ashylyp, qazaqstandyqtardyń basym bóligi tabyspen qamtamasyz etiledi.
BIRINShI. Biz 2010 jyldyń ózinde «Biznestiń jol kartasy – 2020» baǵdarlamasyn iske qostyq.
Óńirlerge jumys saparym barysynda munyń tiimdiligine kóz jetkizdim.
Baǵdarlamanyń qoldanylý merzimin 2025 jylǵa deiin uzartý kerek.
Osy baǵdarlamany júzege asyrý úshin jyl saiyn qosymsha keminde 30 milliard teńge bólýdi qarastyrý qajet.
Bul 3 jyl ishinde qosymsha keminde 22 myń jańa jumys ornyn ashýǵa, 224 milliard teńge salyq túsirýge jáne 3 trillion teńgeniń ónimin óndirýge múmkindik beredi.
EKINShI. Ekonomikada básekelestikti damytý jáne turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy men tabiǵi monopoliialardyń qyzmeti úshin belgilenetin tarifter salasynda tártip ornatý maqsatymen batyl sharalar qabyldaý kerek.
Kommýnaldyq qyzmet pen tabiǵi monopoliialardy retteý salalarynda tariftiń jasalýy jáne tutynýshylardan jinalǵan qarjynyń jumsalýy áli kúnge deiin ashyq emes.
Monopolisterdiń investitsiialyq mindettemelerine tiimdi monitoring pen baqylaý júrgizilmei otyr.
Úkimet 3 ai merzim ishinde osy máselemen ainalysyp, básekelestikti qorǵaý fýnktsiiasyn eleýli túrde kúsheite otyryp, monopoliiaǵa qarsy vedomstvonyń jumysyn reformalaýy kerek.
Bul – mańyzdy másele, ol biznes úshin ketetin shyǵynnyń artýyna, adamdardyń naqty tabysyn azaitýǵa ákep soqtyrady.
ÚShINShI. Biznesti zańsyz ákimshilik qysymnan jáne qylmystyq qýdalaý qaýpinen qorǵaýdy arttyra túsý kerek.
2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap salyq zańnamasynyń buzylýy jónindegi qylmystyq jaýapkershiliktiń qoldanylý shegin, aiyppuldy ósire otyryp, 50 myń ailyq eseptik kórsetkishke deiin arttyrýdy tapsyramyn.
Sondai-aq, negizgi mindeti kóleńkeli ekonomikamen kúres bolýǵa tiis Qarjy monitoringi komitetine fýnktsiialaryn bere otyryp, Ekonomikalyq tergeý qyzmetin qaita qurý qajet.
Biz «qolma-qol aqshasyz ekonomikaǵa» bet burýymyz kerek.
Munda jazalaýshy ǵana emes, sondai-aq biznestiń qolma-qol aqshasyz esep aiyrysýyn qoldaý siiaqty yntalandyrýshy quraldarǵa da súiengen jón.
Salyq jáne keden salasyndaǵy aqparattyq júieler integratsiiasynyń aiaqtalýy ákimshilendirýdiń ashyqtyǵyn arttyrady.
Úkimet úsh jyl ishinde ekonomikadaǵy kóleńkeli ainalymdy kem degende 40 paiyzǵa qysqartý úshin naqty sharalar qabyldaýǵa tiis.
Biznes óz jumysyn jańadan bastaý úshin 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap salyqtyń negizgi somasy tólengen jaǵdaida, ósim men aiyppuldy alyp tastai otyryp, shaǵyn jáne orta biznes úshin «salyq amnistiiasyn» júrgizýge kirisýdi tapsyramyn.
TÓRTINShI. Eksportqa baǵyttalǵan indýstriialandyrý máselesi ekonomikalyq saiasattyń negizgi elementi bolýǵa tiis.
Úkimet óńdeý sektoryndaǵy eksporttaýshylarǵa qoldaý kórsetýge basa mán berýi qajet.
Bizdiń saýda saiasatymyzda selqostyq bolmaýǵa tiis.
Oǵan bizdiń taýarlarymyzdy óńirlik jáne álemdik naryqta ilgeriletetin belsendi sipat darytý kerek.
Sonymen birge, halyq tutynatyn taýarlardyń aýqymdy nomenklatýrasyn igerip, «qarapaiym zattar ekonomikasyn» damytý úshin kásiporyndarymyzǵa kómektesý qajet.
Bul eksporttyq áleýetimizdi júzege asyrý turǵysynan ǵana emes, sondai-aq ishki naryqty otandyq taýarlarmen toltyrý úshin de mańyzdy.
Úkimetke óńdeý ónerkásibi men shikizattyq emes eksportty qoldaý maqsatymen aldaǵy 3 jylda qosymsha 500 milliard teńge bólýdi tapsyramyn.
Basymdyǵy bar jobalarǵa qoljetimdi nesie berý mindetin sheshý úshin Ulttyq bankke keminde 600 milliard teńge kóleminde uzaq merzimge qarjy bólýdi tapsyramyn.
Úkimet Ulttyq bankpen birlesip, osy qarajattyń kózdelgen maqsatqa jumsalýyn qatań baqylaýdy qamtamasyz etýi kerek.
Iri ári serpindi jobalardy júzege asyrý úshin sheteldik investorlarmen birlesip investitsiia salý qaǵidaty boiynsha jumys isteitin Shikizattyq emes sektorǵa bólinetin tikelei investitsiia qoryn qurý máselesin qarastyrý qajet.
Sondai-aq, kólik-logistika jáne basqa da qyzmet kórsetý sektorlaryn ilgeriletý jónindegi jumystardy jandandyrý kerek.
Bai tabiǵatymyz ben mádeni áleýetimizdi paidalaný úshin syrttan keletin jáne ishki týrizmdi damytýǵa erekshe kóńil bólý qajet. Úkimet qysqa merzimde salalyq memlekettik baǵdarlama qabyldaýǵa tiis.
BESINShI. Agroónerkásip kesheniniń áleýetin tolyq iske asyrý kerek.
Negizgi mindet – eńbek ónimdiligin jáne qaita óńdelgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń eksportyn 2022 jylǵa qarai 2,5 ese kóbeitý.
Memlekettik qoldaýdyń barlyq sharalaryn elimizge zamanaýi agrotehnologiialardy aýqymdy túrde tartýǵa baǵyttaý qajet.
Biz ikemdi ári yńǵaily standarttardy engizý jáne aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy bedeldi sheteldik mamandardy – «aqyldy adamdardy» tartý arqyly salany basqarýdyń úzdik tájiribesin paidalanýymyz kerek.
Aýyl kásipkerlerine sharýashylyq júrgizýdiń jańa daǵdylaryn úiretý úshin jappai oqytý júiesin qalyptastyrǵan jón.
Úkimetke aldaǵy 3 jyl ishinde osy maqsattarǵa jyl saiyn qosymsha keminde 100 milliard teńge qarastyrýdy tapsyramyn.
ALTYNShY. Innovatsiialyq jáne servistik sektorlardy damytýǵa erekshe kóńil bólgen jón.
Eń aldymen, «bolashaqtyń ekonomikasynyń» balamaly energetika, jańa materialdar, biomeditsina, úlken derekter, zattar interneti, jasandy intellekt, blokchein jáne basqa da baǵyttaryn ilgeriletýdi qamtamasyz etý qajet.
Elimizdiń jahandyq álemdegi orny men róli keleshekte naq osylarǵa bailanysty bolady.
Úkimetke Nazarbaev Ýniversitetimen birlesip, naqty jobalardy anyqtai otyryp, árbir baǵyt boiynsha arnaiy baǵdarlamalar ázirleýdi tapsyramyn.
Ýniversitet bazasynda jasandy intellekt tehnologiiasyn ázirleýmen ainalysatyn ǵylymi-zertteý institýtyn qurý sondai jobalardyń biri bola alady.
JETINShI. Naqty ekonomikany órkendetý úshin qarjy sektorynyń rólin kúsheitip, uzaq merzimdi makroekonomikalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý qajet.
Baǵanyń ósýi, qarjylandyrýǵa qoljetimdilik, bankterdiń ornyqtylyǵy – mine, osy máseleler kóbine qazir jurttyń qyzyǵýshylyǵyn týdyryp otyr.
Ulttyq bank Úkimetpen birlesip, qarjy sektoryn jáne naqty sektorlardy saýyqtyrý, infliatsiiaǵa qarsy keshendi saiasat júrgizý máselelerin júieli túrde sheshýdi bastaýy kerek.
Qalyptasqan jaǵdaida ekonomikany, ásirese, óńdeý sektory men shaǵyn jáne orta biznesti nesielendirýdi ulǵaitý óte mańyzdy.
Sondai-aq, zeinetaqy aktivteri men áleýmettik saqtandyrý júiesiniń resýrstaryn basqarý tiimdiligin arttyryp, balamaly qarjy quraldaryn – qundy qaǵaz naryǵy, saqtandyrý jáne basqa da salalardy naqty damytý kerek.
Biznesti shetel investitsiiasymen, kapitalǵa qoljetimdilikpen qamtamasyz etý isinde «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy mańyzdy ról atqarýǵa tiis.
Biz jeke sotty, qarjy retteýishin, birjany arnaiy qurdyq.
Barlyq memlekettik organdar men ulttyq kompaniialar osy alańdy belsendi paidalanyp, onyń tez qalyptasýyna jáne damýyna atsalysýy kerek.
* * *
Atalǵan sharalardyń tiimdi júzege asyrylýy jalaqynyń ósýi men jańa jumys oryndarynyń ashylýy esebinen qazaqstandyqtardyń tabysyn arttyrady.
Bul úderister árdaiym Úkimettiń basty nazarynda bolýǵa tiis.
II. TURMYS SAPASYN ARTTYRÝ
Ál-aýqatymyzdyń ekinshi bir sipaty – ómir súrý deńgeiiniń artýy.
Bilim berýdiń, densaýlyq saqtaý salasynyń, turǵyn úidiń sapasy men qoljetimdiligi, jaily jáne qaýipsiz jaǵdaida ómir súrý máseleleri árbir qazaqstandyq otbasyna qatysty.
Osyǵan orai, Úkimet áleýmettik sektorǵa, qaýipsizdik pen infraqurylymǵa mán bere otyryp, biýdjet shyǵystarynyń basymdyqtaryn qaita qaraýǵa tiis.
BIRINShI. 5 jyl ishinde bilim, ǵylym, densaýlyq saqtaý salalaryna barlyq kózderden jumsalatyn qarajatty ishki jalpy ónimniń 10 paiyzyna deiin jetkizý qajet.
Qarjylandyrýdy halyqqa qyzmet kórsetý sapasyn eleýli túrde arttyrýdy qamtamasyz etetin tiisti reformalardy júzege asyrý úshin baǵyttaý kerek.
EKINShI. Mektepke deiingi bilim berý sapasyn túbegeili jaqsartý kerek.
Oilaý negizderi, aqyl-oi men shyǵarmashylyq qabiletter, jańa daǵdylar sonaý bala kezden qalyptasady.
Bilim berý isinde 4K modeline: kreativtilikti, syni oilaýdy, kommýnikativtilikti damytýǵa jáne komandada jumys istei bilýge basty nazar aýdarylýda.
Bul salada biliktilik talaptaryn, oqytý ádisin, tárbieshilerdiń jáne balabaqshadaǵy basqa da qyzmetkerlerdiń eńbegine aqy tóleý júiesin qaita qaraý qajet.
Bilim jáne ǵylym ministrligi ákimdiktermen birlesip, biyl tiisti «Jol kartasyn» ázirleýi kerek.
ÚShINShI. Orta bilim berý júiesinde negizgi tásilder belgilengen, qazirgi kezeńde solardyń oryndalýyna basa nazar aýdarǵan jón.
Nazarbaev ziiatkerlik mektepteriniń oqytý júiesi men ádistemesi memlekettik mektepter úshin biryńǵai standart bolýǵa tiis. Bul mektep bilimin reformalaýdyń qorytyndy kezeńi bolady.
Bilim sapasyn baǵalaý júiesi halyqaralyq standarttarǵa negizdelýge tiis.
Orta mektepterdiń ózinde balalardy meilinshe suranysqa ie mamandyqtarǵa beiimdep, kásibi diagnostika júrgizý mańyzdy.
Bul oqytýdyń jeke baǵdaryn jasaýǵa jáne oqýshy men muǵalimniń oqý júktemesin azaitýǵa múmkindik beredi.
Balalar qaýipsizdiginiń mańyzdylyǵyn eskerip, búkil mektepter men balabaqshalardy beinebaqylaý júiesimen qamtamasyz etýdi, mektep psihologtarynyń jumysyn kúsheitýdi jáne basqa da dáiekti sharalardy júzege asyrýdy tapsyramyn.
Bilim alýdyń qoljetimdiligin arttyrý maqsatymen oqýshylarǵa oryn jetispeitini, mektepterdiń úsh aýysymda oqytý jáne apat jaǵdaiynda bolý problemalary meilinshe sezilip otyrǵan óńirler úshin Úkimetke 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan biýdjetten qosymsha 50 milliard teńge qarastyrýdy tapsyramyn.
TÓRTINShI. Kelesi jyly «Pedagog mártebesi týraly» zańdy ázirlep, qabyldaý qajet dep sanaimyn.
Bul qujat muǵalimder men mektepke deiingi mekemeler qyzmetkerleri úshin barlyq igilikti qarastyryp, júktemeni azaitýǵa, jónsiz tekserister men mindetten tys fýnktsiialardan arashalaýǵa tiis.
BESINShI. Joǵary bilim berý isinde oqý oryndarynyń maman daiyndaý sapasyna qatysty talaptar kúsheitiledi.
Biz granttardyń sanyn kóbeittik, endi jaýapkershiliktiń kezeńi keldi.
Joǵary oqý ornynyń tabystylyǵyn baǵalaýdyń basty kriteriii – oqý bitirgen stýdentterdiń jumyspen qamtylýy, jalaqysy joǵary jumysqa ornalasýy.
Joǵary oqý oryndaryn irilendirý saiasatyn júrgizý qajet.
Naryqta joǵary sapaly bilim berýdi qamtamasyz etetinderi ǵana qalýǵa tiis. Nazarbaev Ýniversitetiniń tájiribesine súienip, úzdik sheteldik top-menedjerlerdi jumysqa tartý arqyly álemniń jetekshi ýniversitetterimen áriptestik ornatý mańyzdy.
Qazirgi bilim infraqurylymynyń bazasynda Nazarbaev Ýniversitetiniń úlgisimen óńirlik jańa joǵary oqý ornyn qurý qajet dep sanaimyn.
ALTYNShY. Meditsinalyq qyzmet sapasy halyqtyń áleýmettik kóńil-kúiiniń asa mańyzdy komponenti bolyp sanalady.
Eń aldymen, ásirese aýyldyq jerlerde alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómektiń qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etý qajet.
Alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek kórsetetin qyzmetkerlerdi yntalandyrý úshin 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap aýrýlardy emdeý isin basqarýdyń jańa tásilderin engizgen ýchaskelik meditsina qyzmetkerleriniń jalaqysyn kezeń-kezeńmen 20 paiyzǵa kóbeitýdi tapsyramyn.
Osy maqsattarǵa kelesi jyly 5 milliard teńge bólinedi.
2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap barlyq emhanalar men aýrýhanalar meditsinalyq qujattardy qaǵazsyz, tsifrlyq nusqada júrgizýge kóshýge tiis.
Bul 2020 jylǵa qarai búkil turǵyndardyń elektrondy densaýlyq pasporttaryn jasaýǵa, kezekterdi, biýrokratiiany joiýǵa, qyzmet kórsetý sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
Osyǵan deiin jasalǵan kardiologiialyq jáne neirohirýrgiialyq klasterlerdiń tájiribesin paidalanyp, 2019 jyly Astanada Ulttyq ǵylymi onkologiialyq ortalyqtyń qurylysyn bastaý kerek.
Osylaisha biz kóptegen adam ómirin saqtap qalamyz.
JETINShI. Óńirlik deńgeidegi rezervterdi taýyp, buqaralyq sport pen dene shynyqtyrýdyń qoljetimdiligin arttyrý qajet.
Úkimetke jáne ákimderge kem degende 100 dene shynyqtyrý-saýyqtyrý keshenin salýdy tapsyramyn.
Sondai-aq, qoldanystaǵy, ásirese mektepterdegi sport ǵimarattaryn tiimdi paidalanyp, dene shynyqtyrýmen ainalysý úshin aýlalardy, parkterdi, saiabaqtardy jabdyqtaý qajet.
SEGIZINShI. Ult saýlyǵy – memlekettiń basty basymdyǵy. Bul –qazaqstandyqtar sapaly azyq-túlikti paidalanýǵa tiis degen sóz.
Búginde halyqty sapasyz ári densaýlyqqa jáne ómirge qaýip tóndiretin taýarlar men kórsetiletin qyzmetterden qorǵaityn tutas saiasat joq.
Úkimetke sharalar qabyldaýdy jáne osy jumysty retke keltirýdi tapsyramyn.
Kelesi jyldan bastap Taýarlar men kórsetiletin qyzmet sapasyn jáne qaýipsizdigin baqylaý komiteti jumysyn bastaýǵa tiis.
Onyń qyzmeti, eń bastysy, azyq-túlikke, dári-dármekke, aýyz sýǵa, balalar taýaryna, meditsinalyq qyzmet kórsetýge saraptama júrgizýdi qamtityn bolady.
Bul úshin zamanaýi zerthanalyq bazany qamtamasyz etip, bilikti mamandar shtatyn qalyptastyrý qajet.
Bul oraida, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaityn qoǵamdyq uiymdardy institýtsionaldy turǵydan kúsheitip, olardy belsendi paidalanǵan jón.
Biz árdaiym bizneske kómek kórsetemiz, biraq adam, onyń quqyqtary men densaýlyǵy mańyzdyraq.
Memleket ákimshilik kedergilerdi azaitý barysynda kóptegen tekseristen, ruqsat berý jáne basqa da rásimderden bas tartty.
Sondyqtan, usynylatyn taýarlardyń, kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigi úshin biznes qoǵamdastyǵy da jaýap beredi.
Jalpy, biznes paida tabýdy ǵana emes, sondai-aq, memleketpen birlesip azamattarymyzdyń qaýipsizdigi men jaily turmysyn qamtamasyz etýdi de oilaýy kerek.
* * *
Halyqqa sapaly áleýmettik qyzmet kórsetý isi turǵyn úi jaǵdaiyn jaqsartý, elimizdegi kez kelgen eldi mekende jaily ári qaýipsiz ómir súrý sipatyndaǵy mol múmkindiktermen úilesimdi túrde tolyǵa túsýge tiis.
III. ÓMIR SÚRÝGE JAILY ORTA QALYPTASTYRÝ
Jailylyq degenimiz – eń aldymen, turǵyn úidiń qoljetimdiligi, aýlanyń ádemiligi men qaýipsizdigi, tirshilikke jáne jumys isteýge qolaily eldi mekenniń jáne sapaly infraqurylymnyń bolýy.
BIRINShI. Sapaly ári qoljetimdi turǵyn úi.
Búginde biz turǵyn úi qurylysyna zor serpin berip otyrǵan «Nurly jer» baǵdarlamasyn tabysty iske asyrýdamyz.
Turǵyn úi ipotekasynyń qoljetimdiligin arttyratyn jańa aýqymdaǵy «7-20-25» baǵdarlamasy qolǵa alyndy.
Ákimderge jergilikti biýdjet esebinen jeńildetilgen ipoteka boiynsha alǵashqy jarnany ishinara sýbsidiialaý máselesin pysyqtaýdy tapsyramyn.
Mundai turǵyn úi sertifikattaryn berý biliktiligi joǵary pedagogter, meditsina qyzmetkerleri, politseiler jáne óńirge qajetti basqa da mamandar úshin ipotekanyń qol jetimdiligin arttyrady.
Sondai-aq, halyqtyń áleýmettik turǵydan álsiz toptary úshin iri qalalarda jaldamaly turǵyn úi qurylysyn ulǵaitý qajet.
Bul sharalar 250 myńnan astam otbasy úshin turǵyn úi jaǵdaiyn jaqsartýǵa múmkindik beredi.
Biýdjet esebinen salynatyn jappai qurylys alańdaryna arnalǵan injenerlik infraqurylym júrgizýdi qosa alǵanda, memleket bes jyl ishinde 650 myń otbasyǵa nemese 2 millionnan astam azamattarymyzǵa qoldaý kórsetedi.
EKINShI. Elimizdiń aýmaqtyq damýyna jańa tásilder engizýdi qamtamasyz etý qajet.
Búginde jetekshi elderdiń ekonomikasy, kóbine, jahandyq qalalar nemese megapolister arqyly tanylady.
Álemdik ishki jalpy ónimniń 70 paiyzdan astamy qalalarda túziledi.
Bizdiń óz turmys saltymyz tarihi qalyptasty, monoqalalary men shaǵyn oblys ortalyqtary bar agrarly ekonomika basymdyqqa ie boldy.
Sondyqtan 18 million halqy bar el úshin millionnan astam turǵyny bar 3 qalanyń bolýy, sonyń ishinde 2 qalanyń táýelsiz Qazaqstan dáýirinde osy qatarǵa qosylýy – úlken jetistik.
Astana men Almaty elimizdegi ishki jalpy ónimniń 30 paiyzdan astamyn qazirdiń ózinde qamtamasyz etip otyr.
Biraq, qalalardyń infraqurylymy kásiporyndar men turǵyndardyń jedel ósip kele jatqan qajettilikterine sai bola bermeidi.
Sońǵy jyldary biz «Nurly jol» baǵdarlamasy boiynsha respýblikalyq mańyzy bar infraqurylym qalyptastyrdyq.
2015 jyldan bastap 2400 shaqyrym avtomobil joly salyndy jáne qaita jóndeldi. Bul jumystar jalǵasýda jáne 2020 jylǵa deiin qosymsha 4600 shaqyrym jol paidalanýǵa beriledi.
Endi óńirlik jáne qalalyq infraqurylymdy júieli túrde damytqan jón.
Osy maqsatqa orai biyl qarjylandyrý kólemi arty: jergilikti mańyzy bar joldarǵa 150 milliard teńgege deiin, aýyldyq jerlerdi sýmen qamtýǵa 100 milliard teńgege deiin qarajat bólindi.
Ákimder osy qarajattyń esebinen óńirlerdegi meilinshe ótkir problemalardy sheshýge kúsh jumyldyrýy kerek.
Úkimet bul mindetti júieli qolǵa alyp, qosymsha infraqurylymdyq máseleler tizimin jasap, jobalardy baǵalap, olardy qarjylandyrý kózderin izdep tabýy qajet.
Jańa mektepter, balabaqshalar, aýrýhanalar qurylysyn eldi mekenderdi damytý josparlarymen ushtastyrý qajet, sondai-aq, bul sektorǵa jeke investorlardy tartý úshin jaǵdai jasaǵan jón.
Sonymen qatar, «infraqurylym adamdarǵa» modelinen «adamdar infraqurylymǵa» modeline birte-birte kóshý qajet.
Bul eldi mekenderdi irilendirý isin yntalandyryp, bólinetin qarajatty paidalaný tiimdiligin arttyratyn bolady.
Árbir óńir men iri qala básekege qabilettiliktiń qolda bar basymdyqtaryn eskerip, ózindik ornyqty ekonomikalyq ósý jáne jumyspen qamtý modeline súiene otyryp damýǵa tiis.
Osyǵan orai, tirek sanalatyn aýyldardan bastap respýblikalyq mańyzy bar qalalarǵa deiingi túrli eldi mekender úshin óńirlik standarttar júiesin ázirleý kerek.
Bul standart áleýmettik igilikter men kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń tizimi men qoljetimdiliginiń, kólik, mádeni-sporttyq, iskerlik, óndiristik, tsifrlyq infraqurylymmen qamtamasyz etilýdiń naqty kórsetkishterin jáne basqa da máselelerdi qamtýǵa tiis.
Ekologiialyq ahýaldy jaqsartý, sonyń ishinde ziiandy zattardyń taralýy, topyraqtyń, jerdiń, aýanyń jaǵdaiy, qaldyqtardy joiý, sondai-aq onlain túrinde erkin qoljetimdi ekologiialyq monitoring júrgizý júiesin damytý jónindegi jumystardy kúsheitý qajet.
Múmkindigi shekteýli tulǵalarǵa arnalǵan «kedergisiz orta» qalyptastyrýǵa zor mán berilýge tiis.
2019 jyldyń 1 qyrkúiegine deiin Elimizdiń basqarylatyn ýrbanizatsiiasynyń jańa kartasyna ainalatyn Elimizdiń 2030 jylǵa deiingi aýmaqtyq-keńistiktik damýynyń boljamdy shemasyn ázirleýdi tapsyramyn.
Praktikalyq sharalardy júzege asyrý úshin naqty is-sharalardy, jobalardy jáne qarjylandyrý kólemin kórsete otyryp, Óńirlerdi damytýdyń 2025 jylǵa deiingi pragmatikalyq baǵdarlamasyn ázirleýdi tapsyramyn.
Óńirlik damýdyń atalǵan aspektileri iske asyrylý merzimderi 2025 jylǵa deiin uzartylýǵa tiis «Nurly jol» jáne «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamalarynda eskerilýi kerek.
Birinshisi kólik infraqurylymyn damytýǵa, ekinshisi – kommýnaldy jáne turǵyn úi qurylysyndaǵy mindetterdi sheshýge baǵyttalýǵa tiis.
Bul baǵdarlamalardyń «ekinshi tynysyn» ashý kerek.
ÚShINShI. Quqyq qorǵaý organdarynyń jumysyna tereń jáne sapaly ózgerister qajet.
Qaýipsizdik turmys sapasynyń ajyramas bóligi bolyp sanalady.
Ishki ister organdarynyń qyzmetkerleri qylmyspen kúreste «aldyńǵy shepte» júriedi, kóbine óz basyn qaterge tigip, azamattardy qorǵaidy.
Sonymen qatar, qoǵam quqyq qorǵaý organdarynyń, eń aldymen, politsiia jumysynyń túbegeili jaqsarýyn kútip otyr.
Úkimetke Prezident Ákimshiligimen birlesip, «Ishki ister organdaryn jańǵyrtý jónindegi jol kartasyn» qabyldaýdy tapsyramyn.
Reformalar 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap júzege asyryla bastaýǵa tiis.
Birinshiden, Ishki ister ministrliginiń shtattyq sanyn ońtailandyryp, politsiiany ózine tiesili emes fýnktsiialardan aryltý qajet.
Únemdelgen qarajatty politseilerdiń jalaqysyn kóbeitýge, olardyń turǵyn úi jáne ózge de áleýmettik máselelerin sheshýge baǵyttaǵan jón.
Ekinshiden, politsiia qyzmetkeriniń jańa standartyn bekitip, mansaptyq ilgerileý, sondai-aq, politsiia akademiialary arqyly kadrlardy daiarlaý men irikteý júiesin ózgertý kerek.
Qyzmetkerlerdiń bári qaita attestatsiialaýdan ótýge tiis. Tek úzdikteri ǵana qyzmetin jalǵastyrady.
Úshinshiden, halyqpen jumys isteýdiń jańa zamanaýi formattaryn engizip, politsiiany baǵalaýdyń kriteriilerin túbegeili ózgertken jón.
Politsiianyń jumysyn servistik modelge kóshirý qajet.
Azamattar sanasynda politseiler jazalaýshy emes, kerisinshe, qiyn jaǵdaida kómek kórsetýshi degen túsinik ornyǵýy kerek.
Qalalyq jáne aýdandyq ishki ister organdary janynda Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynyń qaǵidaty boiynsha azamattardy qabyldaý úshin qolaily jaǵdai jasaý qajet.
Qazaqstannyń búkil qalalaryn qoǵamdyq qaýipsizdikke monitoring júrgizý júielerimen jabdyqtaý kerek.
Qoǵam tarapynan bildirilgen senim deńgeii jáne halyqtyń ózin qaýipsiz sezinýi politsiia jumysyn baǵalaýdyń negizgi ólshemderi bolýǵa tiis.
TÓRTINShI. Sot júiesin odan ári jańǵyrtý.
Sońǵy jyldary kóp jumys atqaryldy, degenmen, basty mindet – sottarǵa degen senimniń joǵary deńgeiin qamtamasyz etý sheshimin tappai otyr.
Sonymen qatar, quqyq ústemdigi – bizdiń reformalarymyzdyń tabysty bolýynyń negizgi faktory.
Birinshiden, sot jumysynyń zamanaýi formattaryn jáne ozyq elektrondy servister engizýdi jalǵastyrǵan jón.
Jyl saiyn 4 million azamatymyz sotta qaralatyn iske qatysady.
Buǵan qanshama kúsh pen qarajat jumsalady!
Ýaqyt pen resýrstardyń orynsyz shyǵynyn talap etetin artyq sot rásimderi qysqarýǵa tiis. Buryn adamdardyń jeke ózderiniń kelýi talap etilse, qazir ony alystan júzege asyrýǵa bolady.
Ekinshiden, sot júiesiniń sapaly damýyn jáne kadrlarynyń jańarýyn qamtamasyz etip, úzdik zańgerler sýdia bolýǵa umtylatyndai jaǵdai jasaý kerek.
Úshinshiden, ásirese biznes pen memlekettik qurylymdar arasyndaǵy sot arqyly sheshiletin daý-damaidy qaraý kezinde túsinikti ári boljamdy sot tájiribesi kerek, sondai-aq sýdialarǵa zańsyz yqpal etý múmkindikterin joiý qajet.
Joǵarǵy sotqa Úkimetpen birlesip, jyl sońyna deiin tiisti sharalar keshenin ázirleýdi tapsyramyn.
* * *
Kez kelgen reformalardy iske asyrý barysynda óziniń barlyq is-qimylyn halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa arnaityn jinaqy ári tiimdi memlekettik apparat mańyzdy ról atqaratyn bolady.
IV. AZAMATTAR SURANYSYNA BEIIMDELGEN MEMLEKETTIK APPARAT
Jańa kezeń jaǵdaiynda memlekettik apparat qalai ózgerýge tiis?
BIRINShI. Memlekettik organdar qyzmetiniń tiimdiligin túbegeili arttyrý.
«Sapa» – memlekettik qyzmetshi ómiriniń jańa stili, al ózin-ózi jetildirý – onyń basty qaǵidaty bolýǵa tiis.
Jańa formatsiianyń memlekettik qyzmetshileri memleket pen qoǵam arasyndaǵy alshaqtyqty qysqartýǵa tiis.
Bul arqyly turaqty keri bailanys ornyǵyp, memlekettik saiasattyń naqty sharalary men nátijeleri qyzý talqylanyp, jurtshylyqqa túsindiriledi.
Memlekettik basqarý akademiiasy Nazarbaev Ýniversitetimen birlesip, «Jańa formatsiianyń basshysy» baǵdarlamasyn jáne basshylyq qyzmetterge taǵaiyndaý kezinde arnaiy qaita daiarlaýdan ótkizetin kýrstar ázirleý qajet.
Úzdik sheteldik kompaniialarda jumys tájiribesi bar nemese álemniń jetekshi ýniversitetterinde bilim alǵan jeke sektordaǵy kásibi mamandardy tartý mańyzdy.
Biyl biz 4 memlekettik organǵa jalaqy tóleýdiń jańa modelin engizdik.
Barlyq pilottyq jobalar jaqsy nátijeler kórsetip otyr.
Memlekettik qyzmetke qyzyǵýshylyq artty, ásirese óńirlik deńgeide onyń ózektiligi joǵary.
Tiimsiz shyǵyndardy ońtailandyrý jáne basshylyq quramyn qysqartý esebinen tómengi jáne orta býyndaǵy qyzmetkerlerdiń jalaqysy 2 - 2,5 ese ósti.
Kadrlardyń jumystan ketýi 2 ese qysqardy.
Bedeldi joǵary oqý oryndaryn bitirgen túlekterdi qosa alǵanda, biliktiligi joǵary kadrlardyń jeke sektordan kelýi 3 ese artty.
Memlekettik qyzmet isteri agenttiginde ortalyq apparatqa arnalǵan konkýrs bir orynǵa 28 adamǵa deiin, al óńirlik qurylymdarda bir orynǵa 60 adamǵa deiin ósti.
Mańǵystaý oblysynyń ákimdigindegi 1 bos orynǵa endi 16 adam, al Ádilet ministrliginde orta eseppen 13 adam úmitker bolyp otyr.
Astanada memleket-jekemenshik áriptestik aiasynda iske asyrylyp jatqan jobalardy qarjylandyrýǵa qatysty jańa tásilder esebinen ǵana 30 milliardtan astam teńge únemdeldi.
Eńbekaqy tóleýdiń jańa modeline kóshý úshin memlekettik organdardyń basshylaryna «biýdjettik-kadrlyq manevrdi» júzege asyrýǵa quqyq berdim.
Olar únemdelgen qarajatty qyzmetshilerdiń jalaqysyn arttyrýǵa baǵyttaý múmkindigin aldy.
Qazirgi ýaqytta kóptegen memlekettik organdar jańa modelge kóshýdi qalap otyr.
Eń bastysy – olar muny tek jalaqyny kóbeitý ǵana emes, bárinen buryn, jumystarynyń tiimdiligin arttyrý dep túsinýi kerek.
Eńbekke tólenetin qarjynyń ósimi biýdjet shyǵysyn, sonyń ishinde baǵynyshty mekemelerdiń shyǵystaryn ońtailandyrý jáne únemdeý esebinen ótelýin baqylaýda ustaýdy tapsyramyn.
Bul jerde atalǵan jobanyń bedelin túsirmes úshin formalizm men teńgermeshilikke jol bermeý qajet.
EKINShI. Osy kúrdeli kezeńde bólinetin árbir teńgeniń qaitarymynyń mol bolýyna qol jetkizý kerek.
Tekserister nátijeleri aiqyndap otyrǵandai, qurylys quny kei jaǵdaida jobalyq qujattar ázirleý kezeńinde-aq arttyrylyp kórsetiledi.
Sońyna deiin jetkizilmeitin nemese perspektivasy joq ekeni áýel bastan belgili bolǵan jobalar bar.
Eger júktelgen iske jaýapkershilik tanytatyn bolsaq, biýdjettiń júzdegen milliard teńgesin únemdep, turǵyndardyń naqty qajetine baǵyttaýǵa bolady.
Úkimet tiimsiz ári ýaqtyly emes shyǵyndardy boldyrmai, shyǵystardy ońtailandyryp, qarajatty únemdeý úshin júieli sharalar qabyldaýy qajet.
ÚShINShI. Sybailas jemqorlyqpen belsendi kúres jalǵasatyn bolady.
Birinshiden, kórsetiletin memlekettik qyzmetter aiasynda memlekettik qyzmetshilerdiń turǵyndarmen tikelei qarym-qatynasyn azaitýǵa qol jetkizgen jón.
Jer qatynastary men qurylys salasyndaǵy biýrokrattyq rásimder jurtshylyqty mazalaityn máselelerdiń biri bolyp sanalady.
Bul salada ashyqtyq joq, halyq pen biznes aqparatqa tolyq qol jetkize almai otyr.
Jer qory men jyljymaityn múlik nysandary týraly málimetterdiń biryńǵai aqparattyq bazasyn jasaýdy tapsyramyn.
Osy másele boiynsha tártip ornatyp, jerdi naqty investorlarǵa berý kerek!
Bul – bir ǵana mysal.
Jurttyń jáne biznes qoǵamdastyǵynyń narazylyǵyn týǵyzatyn basqa da baǵyttar boiynsha tiisti jumystar júrgizý kerek.
Jalpy, 2019 jyly kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń 80 paiyzy, al 2020 jyly keminde 90 paiyzy elektrondy formatqa kóshirilýge tiis.
Sol úshin Memlekettik kórsetiletin qyzmetter týraly zańdy jedel jańartý kerek.
Ekinshiden, qaramaǵyndaǵy qyzmetkerler sybailas jemqorlyqqa qatysty quqyqbuzýshylyq jasaǵan jaǵdaida birinshi basshylardyń jeke tártiptik jaýapkershiligin kúsheitý máselesin pysyqtaý qajet.
Sonymen qatar, adal jumys isteitin qyzmetker tekserýshilerden qoryqpaýǵa tiis.
Úshinshiden, «Sybailas jemqorlyqtan ada óńirler» jobalary aiasynda elordanyń jemqorlyqqa qarsy strategiiany júzege asyrý jónindegi tájiribesin taratý kerek.
TÓRTINShI. Úkimet pen barlyq memlekettik organdardyń jumysynda formalizm men biýrokratiiany azaitý qajet.
Sońǵy kezderi Úkimettegi, memlekettik organdardaǵy uzaq otyrystar men keńesterdiń sany eselep artyp, sondai-aq qujat ainalymy eleýli túrde kóbeidi.
Úkimet ákimderdiń jáne olardyń orynbasarlarynyń qatysýymen kúnine 7 keńes ótkizetin kezderi de bolady.
Olar qai kezde jumys isteidi?
Muny doǵaryp, bul máseleni retke keltirý kerek.
Ózderine naqty mindettemeler alýǵa jáne solar úshin jariia túrde esep berýge tiis ministrler men ákimderge sheshim qabyldaý erkindigin usyný qajet.
Elimizdiń 2025 jylǵa deiingi damýynyń strategiialyq josparynyń ázirlengen kórsetkishter kartasy buǵan negiz bolýǵa tiis.
BESINShI. Qoiylǵan mindetterdi tiimdi júzege asyrý úshin reformalardyń júrgizilýine baqylaý mehanizmderin kúsheitý qajet.
Úkimet pen memlekettik organdar jyl sońyna deiin damýdyń atalǵan barlyq máselelerin qamti otyryp, naqty indikatorlar men «jol kartalaryn» ázirleýge tiis, sondai-aq reformalardy iske qosý úshin qajetti zań jobalarynyń bárin Parlamentke ýaqtyly engizýi kerek.
Óz kezeginde, Parlament olardy sapaly ári jedel qarastyryp, qabyldaýǵa tiis.
Reformalar men negizgi strategiialyq qujattardyń júzege asyrylý barysyna monitoring júrgizip, baǵalaý úshin qajetti ókilettikter bere otyryp, Prezident Ákimshiliginde Ulttyq jańǵyrý ofisin qurýdy tapsyramyn.
Bul ofis statistikalyq kórsetkishterge monitoring júrgizýden bólek, Ekonomikalyq yntymaqtastyq jáne damý uiymynyń tájiribesine sáikes, turǵyndar úshin ózekti máseleler jóninde halyq pen biznes ókilderi arasynda turaqty túrde saýalnama júrgizýdi qamtamasyz etedi.
Ofis árbir baǵyt boiynsha qalyptasqan jaǵdai jóninde maǵan únemi baiandap otyrady.
Úkimettiń árbir múshesi, memlekettik organdar men kompaniialardyń basshylary alǵa qoiylǵan mindetterdiń oryndalýyna derbes jaýap beretin bolady.
V. TIIMDI SYRTQY SAIaSAT
Qazaqstannyń tabysty jańǵyrýyn qamtamasyz etý úshin bastamashyl belsendi syrtqy saiasatty odan ári júzege asyrý qajet.
Bizdiń beibitsúigish baǵytymyz ben osy saladaǵy naqty aiqyndalǵan qaǵidattarymyz ózin-ózi tolyq aqtap otyr.
Qazaqstannyń Resei Federatsiiasymen qarym-qatynasy memleketaralyq bailanystardyń etalony bolyp sanalady.
Tolyqqandy integratsiialyq birlestik ári álemdik ekonomikalyq qatynastardyń belsendi múshesi retinde qalyptasqan Eýraziialyq ekonomikalyq odaq tabysty jumys isteýde.
Ortalyq Aziia óńirinde ózara yqpaldastyqtyń jańa paraǵy ashyldy.
Qytai Halyq Respýblikasymen jan-jaqty strategiialyq seriktestigimiz dáiekti túrde damyp keledi.
«Bir beldeý – bir jol» baǵdarlamasy Qytaimen qarym-qatynasymyzǵa tyń serpin berdi.
Meniń qańtar aiyndaǵy Vashingtonǵa resmi saparym jáne Prezident Donald Tramppen júrgizgen kelissózderim barysynda Qazaqstan men AQSh-tyń XXI ǵasyrdaǵy keńeitilgen strategiialyq seriktestigi jónindegi ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi.
Biz saýda jáne investitsiia salasyndaǵy iri seriktesimiz – Eýropa Odaǵymen qarqyndy yntymaqtastyǵymyzdy jalǵastyra beremiz.
TMD elderimen, Túrkiiamen, Iranmen, Arab Shyǵysy jáne Aziia elderimen ózara tiimdi eki jaqty qatynastar damyp keledi.
Aqtaý qalasyndaǵy sammitte qabyldanǵan Kaspii teńiziniń quqyqtyq mártebesi týraly konventsiia Kaspii mańy elderimen yntymaqtastyqtyń jańa múmkindikterine jol ashady.
Qazaqstan Birikken Ulttar Uiymynyń Qaýipsizdik Keńesindegi missiiasyn abyroimen aiaqtap keledi.
Siriia jónindegi Astana protsesi beibit jolmen retteý jáne osy eldiń daǵdarystan shyǵýy jóninde tiimdi jumys júrgizip jatqan birden-bir kelissózder formatyna ainaldy.
Sonymen qatar, qazirgi kúrdeli jaǵdaida Qazaqstan Respýblikasynyń syrtqy saiasaty beiimdelýdi jáne ulttyq múddeni pragmatizm qaǵidattaryna sáikes ilgeriletýdi talap etedi.
* * *
Barlyq kezeńde de tabysqa degen nyq senim men halyqtyń birligi ǵana el taǵdyryn sheshken.
Birlesken kúsh-jigerimizdiń arqasynda ǵana biz uly asýlardy baǵyndyra alamyz.
VI. ÁRBIR QAZAQSTANDYQTYŃ ELIMIZDEGI ÓZGERISTER ÚDERISTERINE ATSALYSÝY
Árbir qazaqstandyq júrgizilip jatqan reformalardyń mánin jáne olardyń Otanymyzdy órkendetý jolyndaǵy mańyzyn jete túsinýge tiis.
Reformalardy tabysty júzege asyrý úshin qoǵamymyzdyń ortaq maqsatqa jumylýy asa mańyzdy.
«Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy jappai qoldaýǵa ie bolyp, qoǵamdaǵy jańǵyrý úderisterine zor serpin berdi.
Bul bastamany ári qarai jalǵastyryp qana qoimai, onyń aiasyn jańa mazmunmen jáne baǵyttarmen tolyqtyrý qajet.
Jastar men otbasy institýtyn keshendi qoldaý memlekettik saiasattyń basymdyǵyna ainalýǵa tiis.
Jastardyń barlyq sanatyn qoldaýǵa arnalǵan sharalardy tolyq qamtityn áleýmettik satynyń aýqymdy platformasyn qalyptastyrý kerek.
Kelesi jyldy Jastar jyly dep jariialaýdy usynamyn.
Biz aýyldyq jerlerdiń áleýmettik ortasyn jańǵyrtýǵa kirisýimiz qajet.
Buǵan arnaiy «Aýyl – El besigi» jobasynyń iske qosylýy septigin tigizedi.
Bul joba arqyly óńirlerdegi eńbekke qatysty ideologiiany ilgeriletýdi qolǵa alý kerek.
Boiskaýt qozǵalysy siiaqty «Sarbaz» balalar-jasóspirimder birlestigin quryp, mektepterde áskeri-patriottyq tárbieniń rólin kúsheitken jón.
«Óz jerińdi tanyp bil» jańa bastamasy aiasynda elimizdiń óńirleri boiynsha jappai mektep týrizmin qaita jańǵyrtý kerek.
Búginde halyqtyń áleýmettik kóńil-kúiin aiqyndaityn negizgi salalarda teńdessiz sharalar usynylyp otyr.
Bastamalardyń qarjylyq kólemi
1,5 trillion teńgeden asady, al jiyntyq áseri odan da kóbirek. Bul halyqtyń ómir súrý deńgeiin arttyrýǵa zor serpin beredi.
Bul – eń senimdi ári tiimdi investitsiia.
Qymbatty qazaqstandyqtar!
Halqymyzdyń baqýatty ómir súrýi jáne elimizdiń ozyq damyǵan 30 eldiń qataryna qosylýy – Táýelsiz memleketimizdiń máńgilik muraty.
Biz qashan da zaman synyna tegeýrindi is-qimylmen tótep berip kelemiz.
Bul – eń aldymen, el yntymaǵynyń arqasy.
«Yntymaqty eldiń yrysy mol» deidi halqymyz.
Búgingi kezeńniń de talaby ońai emes.
Birligimiz myzǵymasa, yntymaǵymyz ydyramasa, biz úshin alynbaityn asý, baǵynbaityn beles bolmaidy.
Men árbir joldaýymda halyqtyń áleýmettik jaǵdaiy men turmys sapasyn jaqsartýǵa erekshe mán berip kelemin.
Qazirgi «7-20-25», «Nurly jol», «Nurly jer» jáne basqa da memlekettik baǵdarlamalardyń basty maqsaty – halqymyzdyń turmys sapasyn jaqsartý.
Qazaqstannyń baǵyndyratyn biikteri áli alda.
Osy jolda halyq senimi rýhymyzdy jigerlendirip, boiymyzǵa kúsh-qairat darytady.
Sol senimdi aqtaýdan artyq murat joq!
Memleket basshysy N.Á.Nazarbaevtyń Qazaqstan halqyna joldaýy. 2018 jylǵy 5 qazan
Foto: Erlan Omar
