Muhan Isahan. "Almas qylyshtyń" tarihilyǵynan góri, ideologiialyq boiaýy basym

Muhan Isahan. "Almas qylyshtyń" tarihilyǵynan góri, ideologiialyq boiaýy basym

Qazaqfilmniń jańa týyndysy "Almas qylyshtyń" quiqa tamyrdy shymyrlatyp, rýhty kóteretin sátti siýjetterdi qiynnan qiystyryp, qybyn taýyp jetkize bilgen tustaryna dán riza boldyq.

Mysaly, Deshti-Qypshaq jaýyngerleriniń Óz-Temir qolymen qoian-qoltyq shaiqasqan kezdegi batyrlyǵy men áskeri ónerdi sheber meńgerýi, Ábilqaiyrǵa tarpa bas salǵan arystandy Jánibektiń súńgimen sulatyp salýy, Jetisýge kóshken jurttyń "Ýyǵymyz - aǵash, uranymyz - Alash" dep urandaýy, Qazaq sarbazdarynyń Moǵolstan shekarasynda oirat sherikteriniń betin qaitaryp, qiqýǵa basýy, noǵaily men qazaqtyń arqa-jarqa tabysýy, Jánibektiń jasy úlken Kereige jol berýi, Kereidi aq kiizge otyrǵyzǵandaǵy dúiim jurttyń psihologiialyq-sakraldi kúii jáne filmdegi sai-súiekti syrqyratar t.b. siýjetter sóz joq sheber berilgen. 

Kinotýyndyda qazaq memlekettiliginiń zor mehnatpen qurylyp, adam qany sýdai tógilip, talai jannyń shahid keshkendigi, Alash balasynyń qaiǵydan qan jutyp, kúńirenýi, muqym eldiń tar jol, taiǵaq keshýde Jabbar Haqqa jalbarynýyn oramdy boiaýlarmen sýrettei otyryp, jalpy Alashtyń el bolyp uiysýynda tylsym bir ilahi kúsh-qudirettiń bar ekenin sebezgilep ádemi jetkizgen.

Al, filmde tarihi negizi joq siýjetter men rabaisyz kórinister jáne qaradúrsin sózder kinotýyndynyń kemel emes ekenin áigileidi. 

Aitalyq, Jánibek sultan pen Rabiia Sultan Begimniń arasyndaǵy kóńildestik bailanysqa eshbir tarihi derek jaýap bere almaidy. Rabiia Sultan Begimniń Ordadaǵy jiyn sońynda Jánibekke: "Jastaiyńnan ańqaý ediń..." dep sezim bildirgen tusy, noǵailynyń bii Musanyń kóshkeli turǵan jyraýǵa: "Bizge Ábilqaiyr keńishilikpen qarap otyr" degen ýáji, 17 ǵasyrda ǵumyr súrgen Qaztýǵandy noǵailynyń kóshbasshysy etip kórsetýi, oirat taishysy Óz Temirdi ústem kórsetip, Ábilqaiyr men Esenbuǵyǵa jáne Kerei men Jánibekke shekeden qaratyp qoiýy jáne t.b. filmdegi surqai kórinister tarihi turǵydan alǵanda múlde syn kótermeidi. 

Sondai-aq, Deshti-Qypshaqty qyryq jyl boiy bilegen Ábilqaiyr han men onyń nemeresi Muhammed Shaibani oǵlannyń tektilikke tán emes jaǵymsyz qylyqtaryn jii kórsetýi, ańǵa shyqqanda qol sozym jerde aq shańqan Ordanyń turýy, Qoblandy batyrdyń Ábilqaiyr hannyń saraiyna Taibýyrylymen basa-kóktep kirip: "Ei qý túlki" degen tusy jáne Buryndyq pen Muhammed Shaibani sultandardyń bir-birimen "ee" dep jas baladai egesýi, maidan dalasynda at tóbelindei az ǵana jaýyngerlerdiń shaiqasy jáne t.b. jadaǵai kórinister tym ersi berilgen. 

Degenmen, bul rabaisyz kórinister kinotýyndynyń jalpy kórkemdiligine min bola almaidy. Film ideologiialyq mánde óz maqsatyna tolyq qol jetkizgen dep aitýymyzǵa bolady. Osy turǵyda kinonyń rejisseri Rústem Ábdirash pen aqylshysy Smaǵul Elýbai, Erlan Tóleýtai jáne basqada at salysqan azamattar men sheber oinai bilgen akterlerge úlken alǵys aitamyz. Alash jurty, jańa týyndyń qutty bolǵai!

Muhan Isahannyń feisbýktaǵy jazbasynan