مۇحان يساحان. "الماس قىلىشتىڭ" تاريحيلىعىنان گٶرٸ, يدەولوگييالىق بوياۋى باسىم

مۇحان يساحان. "الماس قىلىشتىڭ" تاريحيلىعىنان گٶرٸ, يدەولوگييالىق بوياۋى باسىم

قازاقفيلمنٸڭ جاڭا تۋىندىسى "الماس قىلىشتىڭ" قۇيقا تامىردى شىمىرلاتىپ, رۋحتى كٶتەرەتٸن سەتتٸ سيۋجەتتەردٸ قيىننان قيىستىرىپ, قىبىن تاۋىپ جەتكٸزە بٸلگەن تۇستارىنا دەن ريزا بولدىق.

مىسالى, دەشتٸ-قىپشاق جاۋىنگەرلەرٸنٸڭ ٶز-تەمٸر قولىمەن قويان-قولتىق شايقاسقان كەزدەگٸ باتىرلىعى مەن ەسكەري ٶنەردٸ شەبەر مەڭگەرۋٸ, ەبٸلقايىرعا تارپا باس سالعان ارىستاندى جەنٸبەكتٸڭ سٷڭگٸمەن سۇلاتىپ سالۋى, جەتٸسۋگە كٶشكەن جۇرتتىڭ "ۋىعىمىز - اعاش, ۇرانىمىز - الاش" دەپ ۇرانداۋى, قازاق ساربازدارىنىڭ موعولستان شەكاراسىندا ويرات شەرٸكتەرٸنٸڭ بەتٸن قايتارىپ, قيقۋعا باسۋى, نوعايلى مەن قازاقتىڭ ارقا-جارقا تابىسۋى, جەنٸبەكتٸڭ جاسى ٷلكەن كەرەيگە جول بەرۋٸ, كەرەيدٸ اق كيٸزگە وتىرعىزعانداعى دٷيٸم جۇرتتىڭ پسيحولوگييالىق-ساكرالدٸ كٷيٸ جەنە فيلمدەگٸ ساي-سٷيەكتٸ سىرقىراتار ت.ب. سيۋجەتتەر سٶز جوق شەبەر بەرٸلگەن. 

كينوتۋىندىدا قازاق مەملەكەتتٸلٸگٸنٸڭ زور مەحناتپەن قۇرىلىپ, ادام قانى سۋداي تٶگٸلٸپ, تالاي جاننىڭ شاحيد كەشكەندٸگٸ, الاش بالاسىنىڭ قايعىدان قان جۇتىپ, كٷڭٸرەنۋٸ, مۇقىم ەلدٸڭ تار جول, تايعاق كەشۋدە جاببار حاققا جالبارىنۋىن ورامدى بوياۋلارمەن سۋرەتتەي وتىرىپ, جالپى الاشتىڭ ەل بولىپ ۇيىسۋىندا تىلسىم بٸر يلاھي كٷش-قۇدٸرەتتٸڭ بار ەكەنٸن سەبەزگٸلەپ ەدەمٸ جەتكٸزگەن.

ال, فيلمدە تاريحي نەگٸزٸ جوق سيۋجەتتەر مەن رابايسىز كٶرٸنٸستەر جەنە قارادٷرسٸن سٶزدەر كينوتۋىندىنىڭ كەمەل ەمەس ەكەنٸن ەيگٸلەيدٸ. 

ايتالىق, جەنٸبەك سۇلتان پەن رابييا سۇلتان بەگٸمنٸڭ اراسىنداعى كٶڭٸلدەستٸك بايلانىسقا ەشبٸر تاريحي دەرەك جاۋاپ بەرە المايدى. رابييا سۇلتان بەگٸمنٸڭ ورداداعى جيىن سوڭىندا جەنٸبەككە: "جاستايىڭنان اڭقاۋ ەدٸڭ..." دەپ سەزٸم بٸلدٸرگەن تۇسى, نوعايلىنىڭ بيٸ مۇسانىڭ كٶشكەلٸ تۇرعان جىراۋعا: "بٸزگە ەبٸلقايىر كەڭٸشٸلٸكپەن قاراپ وتىر" دەگەن ۋەجٸ, 17 عاسىردا عۇمىر سٷرگەن قازتۋعاندى نوعايلىنىڭ كٶشباسشىسى ەتٸپ كٶرسەتۋٸ, ويرات تايشىسى ٶز تەمٸردٸ ٷستەم كٶرسەتٸپ, ەبٸلقايىر مەن ەسەنبۇعىعا جەنە كەرەي مەن جەنٸبەككە شەكەدەن قاراتىپ قويۋى جەنە ت.ب. فيلمدەگٸ سۇرقاي كٶرٸنٸستەر تاريحي تۇرعىدان العاندا مٷلدە سىن كٶتەرمەيدٸ. 

سونداي-اق, دەشتٸ-قىپشاقتى قىرىق جىل بويى بيلەگەن ەبٸلقايىر حان مەن ونىڭ نەمەرەسٸ مۇحاممەد شايباني وعلاننىڭ تەكتٸلٸككە تەن ەمەس جاعىمسىز قىلىقتارىن جيٸ كٶرسەتۋٸ, اڭعا شىققاندا قول سوزىم جەردە اق شاڭقان وردانىڭ تۇرۋى, قوبلاندى باتىردىڭ ەبٸلقايىر حاننىڭ سارايىنا تايبۋىرىلىمەن باسا-كٶكتەپ كٸرٸپ: "ەي قۋ تٷلكٸ" دەگەن تۇسى جەنە بۇرىندىق پەن مۇحاممەد شايباني سۇلتانداردىڭ بٸر-بٸرٸمەن "ەە" دەپ جاس بالاداي ەگەسۋٸ, مايدان دالاسىندا ات تٶبەلٸندەي از عانا جاۋىنگەرلەردٸڭ شايقاسى جەنە ت.ب. جاداعاي كٶرٸنٸستەر تىم ەرسٸ بەرٸلگەن. 

دەگەنمەن, بۇل رابايسىز كٶرٸنٸستەر كينوتۋىندىنىڭ جالپى كٶركەمدٸلٸگٸنە مٸن بولا المايدى. فيلم يدەولوگييالىق مەندە ٶز ماقساتىنا تولىق قول جەتكٸزگەن دەپ ايتۋىمىزعا بولادى. وسى تۇرعىدا كينونىڭ رەجيسسەرٸ رٷستەم ەبدٸراش پەن اقىلشىسى سماعۇل ەلۋباي, ەرلان تٶلەۋتاي جەنە باسقادا ات سالىسقان ازاماتتار مەن شەبەر ويناي بٸلگەن اكتەرلەرگە ٷلكەن العىس ايتامىز. الاش جۇرتى, جاڭا تۋىندىڭ قۇتتى بولعاي!

مۇحان يساحاننىڭ فەيسبۋكتاعى جازباسىنان