ٸشكٸ مەدەنيەت: ايتىلمايتىن تەربيە, كٶرٸنەتٸن ەرەكەت

ٸشكٸ مەدەنيەت: ايتىلمايتىن تەربيە, كٶرٸنەتٸن ەرەكەت
جي

ٸشكٸ مەدەنيەت — اتا-انا ناقتى  “بىلاي ٸستە”, “بۇلاي ٸستەۋگە بولمايدى” دەپ ٷيرەتكەنٸنەن بٶلەك, اناعۇرلىم تەرەڭ نەرسە. ٸشكٸ مەدەنيەت بۇل  بالا كەزدە اتا-ەجە, اتا-انا, مەكتەپ ايتقان تالاي تەربيەلٸك ەڭگٸمەنٸڭ, قوعام كٶرسەتكەن بٸراق ايتپاعان مىڭداعان كٶرٸنٸستٸڭ  ٸشٸنەن ادامنىڭ بويىندا قالىپ قويعان ٸشكٸ ٶلشەم.

مەسەلەن «مۇنى دۇرىس ەمەس جاساۋعا بولادى, بٸراق جاسامايمىن», «ەشكٸم كٶرٸپ تۇرعان جوق, بٸراق بۇل ەرەكەتٸم دۇرىس بولماس». ياعني ادامنىڭ ٸشٸندە بٸر كٶرٸنبەيتٸن باقىلاۋشىقالىپتاسادى. قازٸرگٸ زاماندا مۇنى ٸشكٸ فيلتر دەپ تە اتايمىز 

ەدەتتە  قاتە جاساۋعا, كٶپتٸڭ الدىندا ۇياتقا قالۋعا قورقامىز. اتا-انامىز بٸلٸپ قويسا, اۋىلداعىلار ايتىپ بارسا, كٶرشٸمٸز كٶرٸپ قويسا, ەلەۋمەتتٸك جەلٸگە شىعىپ كەتسە قۇداي ساقتاسىن دەيمٸز. جۇرتتىڭ سٶزٸ, كٶزٸ بٸزدٸ كەي قاتەلٸكتەردەن ساقتاپ تۇرادى. بٸراق “ەگەر بٸزدٸڭ ەرەكەتٸمٸزدٸ ەشكٸم كٶرمەسە, اتا-انامىزدىڭ كٸم ەكەنٸن بٸلمەسە, اۋىل, ەلدەن جىراق جٷرگەندە  بەرٸبٸر سول ەرەكەتتٸ جاسار ما ەدٸك?» وسى سۇراقتىڭ جاۋابى ەركٸمنٸڭ ٸشكٸ مەدەنيەتٸ.

قازٸر جاڭا قوعامدىق كەڭٸستٸك پايدا بولدى. ول ەلەۋمەتتٸك جەلٸ. مۇندا ادامنىڭ بەت-جٷزٸ كٶرٸنبەيدٸ. داۋىسىن دا ەستٸمەيمٸز. كەي قولدانۋشىلار ٶز اتىن جاسىرىپ وتىراتىنى تاعى بار. سودان بولار ەيتەۋٸر پٸكٸر بٸلدٸرۋدٸڭ الاڭى دەپ, باسقا تاراپتىڭ كٶڭٸلٸنە كەلەر ويلاردى وڭاي جازادى. بٸراق كٶز كٶرٸپ تۇرماسا دا جازىلعان پٸكٸردەن-اق سول ادامنىڭ ٸشكٸ مەدەنيەتٸ انىق كٶرٸنٸپ تۇرادى. 

ابزالىندا 

بٸز مەدەنيەتتٸلٸكتٸ كٶبٸنە ٷلكەن نەرسەلەردەن ٸزدەيمٸز. قازٸرگٸ ترەند مىسالى كٸتاپقۇمار بولۋ, تەاترعا بارۋ, ٶنەرتانۋ,  ەدەمٸ سٶيلەۋ جەنە ت.ب. الايدا ادامنىڭ ٸشكٸ مەدەنيەتٸ  تۋرا ەكٸ ەل اراسىنداعى ساياسي ەدەپ سەكٸلدٸ قاتىناستا ەش تاراپتىڭ كٶڭٸلٸنە كەلمەي, نەزٸك شەكارالاردى  بۇزىپ الماي سٶيلەپ, ەرەكەت ەتۋدەن تۇرادى.  مۇنداي قاتىناستان ادامنىڭ وي-ٶرٸسٸ, دٷنيەتانىمى, نيەتٸ ايقىن كٶرٸنەدٸ. سول سەبەپتٸ بٸر قوعامدا كٶپپەن بٸرگە ٷيلەسٸمدٸ ٶمٸر سٷرۋ ٷشٸن ٶز ەركٸندٸگٸمٸز بەن ٶزگەنٸڭ شەكاراسىنىڭ اراسىنداعى نەزٸك تەپە-تەڭدٸكتٸ ساقتاي بٸلۋ ٶنەرٸن ەرقايسىمىزعا مەڭگەرگەن جٶن. ەرٸ بۇل قاسيەت ەر ادامنىڭ ايناسى ەكەندٸگٸن ەستە ۇستايىق.