Elimizde áigili brendke ainalǵan "otandyq" ónimder joqtyń qasy. Onyń ártúrli sebepteri de bar, árine. Birinshiden, kásipkelerimiz memleketten kómek surap qana iske kóshýge ádettenip alsa, ekinshiden, olar sharýanyń turalap qalýynan qorqyp, alǵa jyljýyna degen senimsizdik úreiimen alysyp jatady. Al, naryq usynýshydan esh uialmai, álemdik ám jergilikti saýda ortalyqtaryna shyǵarýǵa bolatyn sirek ónimderdiń biri jáne biregeii - «Mukajan» kásipornynyń taýarlary. Qazaqsha brendtiń erekshe dúnieleri kóz súisintip, kóńil qýantady. Degenmen aty endi tanyla bastaǵan «Mukajan»-nyń basshysy jáne ideia avtory kim?! Biri - tanys, ekinshilerine ázirge belgisiz bop júrgen azamatpen bolǵan shaǵyn suhbatymyzdy usynbaqpyz.
- Ózińiz jaily aityp ótseńiz, Almas myrza...
- Almaty oblysy, Sheber aýylynda dúniege keldim. Bala kúnimnen on saýsaǵynan óner tamǵan qolónershiler men sheberlerdi kórip óstim. Atam – Muqajan teri óndirýmen ainalysqan adam. Ákem – Aman Muqajan zergerlik buiymdardyń sheberi. Isimizdi urpaqtan-urpaqqa jalǵasqan óner dep qabyldaǵan jón shyǵar. Áke jolyn qýyp, bolashaq mamandyǵymdy «grafikalyq dizain» dep tańdap, T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademiiasyn tústim. Búginde oqý ornyn támamdap, óz salamda eńbek etip júrgen jaiym bar.
- «Mukajan» ataýyn ózińiz qoidyńyz ba, álde belgili bir sebepteri bar ma?
- Joǵaryda atap ótkenimdei, Muqajan - meniń atamnyń esimi. Sondyqtan keleshegi bulyńǵyr bolsa da, atadan kele jatqan óner dep, kásiporynnyń atyn aqsaqaldyń qurmetine qoidym. Ataýyn alty qyrdan izdep sabylǵan joqpyn.
- Otandyq ónimdi álemdik deńgeide kóterý - Elbasynyń bir tapsyrmasy. Siz óz ónimderińizdi álemdik básekege qabiletti ónimdermen salystyrýǵa bolady dep oilaisyz ba jáne utarymyz ne?
- Álemdik brendtke sai bolý úshin sapa men suranys óte joǵary deńgeide bolýy qajet. Osy qajettilikterdi tolyqtyryp, sapa men suranysty arttyryp kele jatqan kompaniianyń jumys jasap turǵanyna biyl bes jyldyń júzi boldy. Alǵashqy ónimderimiz ben qazirgi kezdegi ónimderimizdi múlde salystyrýǵa kelmeidi. Biz - bir orynda toqtap qalmaimyz. Óndiremiz jáne ósemiz. Álemdik standartqa sai dúnieler jasaýǵa tyrysamyz.
Aita keteiin, ónimderimiz tek ózimizdiń Qazaqstanda ǵana suranysqa ie emes, shet el asyp jatyr. Tipti, qazirgi tańda ulttyq oiýmen kómkeriligen ónimge degen suranys shet eldik saiahatshylar men kásipkerler arasynda artyp keledi.
- Oiýmen kómkerilgen sómkeler, qolǵa ustaityn qapshyqtar men túrli buiymdardyń sapasyn arttyryp turǵan tek teri me, álde bul salanyń óndirisinde ózine tán erekshelikteri bar ma?
- Búginde elimizde teri men bylǵary ónimderin óndirý órkendep keledi. Bul - qýantarlyq jaǵdai. Elim dep eljiregen árbir azamat memlekettiń ár salada óskenin qalaidy. Bizdiń kompaniia osy baǵytta jumys jasap kele jatyr. Teri jáne bylǵary ónimderin óndirýshi kásiporyndar kóp. Al bizdiń ónimniń ereksheligi, joǵaryda aityp ótkenimdei - dizainer retinde barlyq shyqqan ónimderdiń úlgisin ózim syzamyn, ózim jasaimyn. Sebebi qazaqtyń dalasynda ósken ul bolǵannan keiin, árbir oiýdyń orny men úshin erek. Ony seziný, sezingen dúnieńdi ónimge ainaldyrý - naǵyz lázzat alarlyq jumys. Tutynýshylarymyzdan: «sizderdiń ónimnen qazaqtyń iisi ańqyp turady» deitin sózdi estý - biz úshin úlken mártebe.
- Bala kúnińizde kásipker bolamyn dep armandadyńyz ba, álde jalpy jurttai «ushqysh» bolǵyńyz keldi me?
- Kásipkerlikpen ainalysý - ońai dúnie emes. Onyń bolashaǵy bar ma, joq pa - ony siz boljai almaisyz. Degenmen kásipkerlikti bastap ketý qiyndyq týdyrǵan joq. Sebebi otbasym osy salanyń ainalasynda júrgen jandar bolǵannan keiin, «ushqysh» bolýdan góri saýdanyń tilin tabý men úshin áldeqaida qyzyqty edi. Otaǵasy ǵana emes, otanasy da bir teriniń pushpaǵyn ilep júrgennen keiin, bala kúnimnen saýdaǵa jaqyn boldym. Onyń qyr-syryn meńgerip, tájiribe jinaqtadym da.
- «Mukajan» ónimderiniń jalpy otandyq ónimderdiń kóz tartar sulýlyǵy tek ulttyq bederi ǵana ma, iaǵni oiýly-órnekterdiń róli basym ba degenim?
- Osy kásipke kelmesten buryn meniń kókeiimde: «nege ulttyq ónimniń brendtik nusqasyn oiý-órnekpen qalyptastyrmasqa, ulttyń ózine ǵana tán boiaýyn aiqyndaityn dúnieni nege álemge pash etpeske» degen syndy oilar boldy. Oidyń jetegimen júrip, kásipte jeńiske jetýdi ǵana emes, ulttyq qundylyqty nasihattaýdy da alǵa tarttym. Bizdiń ónimderdiń ereksheligi de sol oiýlardyń negizinde jáne sapalyǵynda.
- Qazir kóptegen kásiptik mektepter men kásipkerlerdi daiyndaityn ortalyqtar bar. Ózińiz bul baǵytta jumys jasap, trening uiymdastyrasyz ba?
- Bul óte oryndy suraq dep túsinemin. Sebebi adam jetken jetistigimen maqtanyp qana qoimaýy kerek, ony ózgege úiretýi tiis. Árbir kásipkerdiń shákirt tárbieleýi de - zańdylyq. Biraq men bul baǵytta áli jumys jasaǵan joqpyn. Oiymda bar. Men úshin ózimniń basymnan ótken qiyndyqtardy bólise otyryp, ózgelerge ulttyq ónimderdi óndirýdiń, olardyń qasieti jaily sóz qozǵaý – maqtanysh. Al, ázirge bul - ýaqyttyń enshisinde. Usynys bolsa, bas tartpaimyn.
- Endigi maqsatyńyz qandai? Úmitińiz bar ma?
- Kez kelgen kásipti bastaǵan kezde kúdik pen úmit qatar júredi. Bes jyl buryn osy kásipke kelmes buryn, qazaqtyń ulttyq ónimderin qoldaýshylarǵa senim artyp, olardyń muryndyq bolýymen bastaǵan edik. «Sheshingen sýdan taiynbas» degendei, búgin, mine, úmitimiz aqtalyp otyr. Alǵa qoiǵan armanymyz kóp. Sonyń biri - álemdik deńgeide ataǵy shyqqan úlken kásiporyndardyń brendtik ónimderiniń qasynda «Mukajan» esiminiń qatar atalýy. Bul biz úshin maqsattyń úlkeni bolmaq.
- Qazaq úshin úlken is tyndyrdym dep oilaisyz ba?
- Bir nárse aita keteiin, kásipkerliktiń túri kóp. Sonyń biri - satyp alyp, qaita satý. Bul - naǵyz kásipkerlik emes. Al, biz - daiyndaýshy jáne óndirýshi toppyz. Onyń ishinde - ulttyq naqyshtaǵy ónimderdi óndirý, ony suranysqa ie bolatyndai deńgeige jetkizý qazaq úshin jasalǵan úlken syi dep bilemin, maqtan tutamyn. Joǵaryda aityp ótkenimdei, alys-jaqyn shet elderden de suranys túsip jatqandyǵy, ónimniń sapaly ári oiýmen kómkerilýi, qazaqtyń salty men dástúrin tanytý, bizdiń kásiporynnyń qazaq eli úshin jasaǵan úlken isi dep oilaimyn jáne buǵan kúmán keltirmeimin. Ult úshin qyzmet etýden jalyqpaimyz.
- Áńgimeńizge raqmet! Kásibińiz alǵa bassyn!
Suhbattasqan: Marǵulan Aqan
