Fotokollaj Azattyq Rýhy
3 qazanda Qazaqstanda Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske jáne jol qozǵalysyn retteitin zańnamaǵa eleýli ózgerister engizetin zańdarǵa qol qoiyldy. Bul ózgeristerdiń negizgi bóligi biyl 4 jeltoqsanynan bastap kúshine enedi. Al 2025 jyldyń 4 sáýirinen bastap moped ielerine qatysty jańartýlar qoldanyla bastaidy.Zańdaǵy birqatar ózgerister el aýmaǵyndaǵy moped tizgindegen júrgizýshilerdiń nazaryn aýdaryp otyr. Olar bul zańnamalyq normalarǵa pikir bildirip, «moped tizgindeý kúnkóristiń qamy» deidi.
Ótkir Tastemirov nápaqasyn mopedtiń kómegimen taýyp júr. Ol jetkizýshi (kýrer) bolyp jumys isteidi. Moped aidaǵanyna 6 jyl bolǵanyn aitqan Ótkir «áli birde-bir ret jol erejesin buzbadym, jol etikasyn saqtaitmyn» deidi. Tek:
«Jańa ózgerister meniń kún kórisime keri áser tigizbese eken degen úmittemin. Biraq jańa zańdaǵy A1 júrgizýshi kýáligin alýdy maquldaimyn. Óitkeni qazir Almaty kóshelerinde mektep jasyndaǵy balalar da mopedpen júredi. Olardyń ózderine de, ainaladaǵy adamdarǵa da ziiany keletin oqilar bolady. Osy zańnama oqys oqiǵalardyń aldyn alsa jaqsy. Degenmen kólik júrgizýshileri de moped tizgindegenderge qurmetpen qaraityn zań bolsa deimin», - deidi Ótkir Tastemirov.
Onyń sózinshe moped júrgizýshilerine keibir kólik ieleri teris qabaq tanytyp, keide jol bermeidi eken. Al, jaiaý júrgender moped tizgindegenniń jolyn qoryqpai kesip ótetin kórinedi.
Ótkir Tastemirov «jańa zań jaiaý júrginshiler men avtomobil aidaityndardyń ǵana emes, sondai-aq moped júrgizetinderdiń de yńǵaiyna qarastyrylsa» degendi aitty.
Al QazATZÝ stýdenti Seiitjan Shernazarov mopedti sabaqqa baratyn joldy qysqartatyn kólik dep qaraidy. Ol tek zań kúshine engesin mopedti tirkeý talaptaryna ýaiymdaidy.
«Men mopedti tek sabaqqa baryp kelýge ǵana minemin. Óitkeni, keide qoǵamdyq kólikter keshigip keledi. Ásirese qys kezinde qoǵamdyq kólikti uzaq kútýge týra keledi. Qysta Astanada mopedpen júrgen qiyn. Denenmen, úirenip alsań qiyndyq baiqalmaidy. Jańa zańdy qoldaimyn. Sebebi bul kólik quraly mektep oqýshysynyń ermegi emes. Meniń ózimde júrgizýshi kýáligi bar. Sondyqtan maǵan qiyndyq týdyrmaidy. Meni oilandyratyny, kólikti tirkeý kezeńi. Tirkeý qalai jáne qandai talaptarmen ótkiziletini týraly habarsyzbyn», - dedi stýdent.
Seiitjan Shernazarov osy ýaqytqa deiin mopedpen júrgende eki ret oqys oqiǵaǵa tap bolypty. Biraq ózine de ainaladaǵy adamdarǵa da ziian jetpegen. Ol jańa zań osyndai oqiǵalardyń aldyn alýǵa qyzmet etetinine senimdi ekenin jetkizdi.
2023 jyly Respýblika joldarynda mopedterdiń qatysýymen 750 jol-kólik oqiǵasy tirkelgen. Onyń saldarynan 39 adam kóz jumyp, 730 adam jaraqat aldy. Bul derekti osyǵan deiin Májilis depýtattary aitqan bolatyn.
Mopedterge qatysty zańǵa birqatar ózgerister jyl basynan beri talqylanyp kelgen edi. Osy jyldyń 3 qazanynda jańa zańǵa qol qoiylyp, maquldandy. Bul týraly, 18 qarashada ótkizilgen brifingte Qazaqstan Respýblikasy Ishki ister ministrliginiń resmi ókili Shyńǵys Álekeshev málimdedi.
«Taǵy bir mańyzdy ózgeris – mopedterdi mindetti memlekettik tirkeýdi engizý. Endi moped tizgindegen júrgizýshilerge kólik quralyn tirkeý protsedýrasynan ótip, sonymen qatar A1 sanatyndaǵy júrgizýshi kýáligin alý qajet. Eger júrgizýshide A nemese V sanatyndaǵy júrgizýshi kýáligi bolsa, onyń mopedti basqarýǵa apriorlyq quqyǵy bar», - dedi ol.
Ózgeristerge sáikes, kólikti mas kúiinde basqarǵany úshin ustalǵan júrgizýshi kýáligi joq tulǵalar 7 jyl boiyna júrgizýshi kýáligine emtihan tapsyra almaidy. Dál osyndai tyiym meditsinalyq tekserýden ótýden bas tartqandarǵa da qoldanylady.
Sonymen qatar, Shyńǵys Álekeshev engizilgen ózgerister birinshi kezekte júrgizýshilerdiń jaýapkershiligin arttyrýǵa jáne kólikti alkogoldik nemese esirtki kesirinen masań kúide basqarýǵa bailanysty quqyq buzýshylyqtardyń sanyn azaitýǵa baǵyttalǵanyn atap ótti.
