Aqtóbede oryn alǵan terrorlyq akt kezinde sodyrlardyń qolynan qaza bolǵan azamattarymyzdyń otbasyna qaiǵyra kóńil aitamyz. Másele óte kúrdeli. Dini ahýal asqynyp tur.
Sáláfizmdi tek aǵartýshylyq jolmen joiý múmkin emes. Men bul oiymdy talai ret BAQ betterinde de, elimizdegi osy saladaǵy jaýapty mekeme basshylaryna da ashyq aitqan bolatynmyn. Eger tek aǵartýshylyq jolmen joiý múmkin bolǵanda nebir aty áigili ǵulamalarǵa toly Mysyrda sáláfizm degen múldem bolmas edi.
Sasyq sý aǵyp turǵan krannyń aýzyn jappastan, tek ainalasyna tolyp, tasyǵan sýdy ǵana súrtip alýmen másele sheshiledi me? Árine joq! Endeshe, búgin bizdiń jasap júrgen tirlik osyǵan uqsaidy. Ǵalamtor betteri sáláfizm men ekstermizm úgitine tolyp tur. Elektrondy ádebietteri, aýdio, video ýaǵyzdary órip júr. Tipti sáláfizmdi nasihattaityn «kz» domenimen tirkelgen saittar áli kúnge deiin kedergisiz jumys istep tur.
Ǵalamtor baqylaýda ekeni sózsiz. Áleýmettik jelidegi pikir ielerin anyqtaý tehnologiia damyǵan myna zamanda qiyn emes. Olai bolsa, sáláfizmdi, radikalizmdi, ekstremizdi taratyp otyrǵandardy nege anyqtap, quryqtamaidy? Nelikten olarǵa kóldeneń tosqaýyl qoiylmaidy? Nelikten olarǵa qarjylai demeý berip otyrǵan kásipkerler jónge keltirilmeidi? Másele túsinikti! Óitkeni sáláfizm bizdiń elde zańmen tyiym salynbaǵan aǵym. Tipti, bizde sáláfizmdi «qalypty», «radikaldy» sáláfizm dep ekige bólip qarastyryp otyr. Qalyptylarymen radikalyn jónge keltiremiz dep, «qalyptylaryna» erkindik berildi. Nátijesinde «qalyptylarynyń» sany kúnnen kúnge artyp otyr. Jalpy sáláfizmdi bulai ekige bólý qate. «Qalypty» degen sóz «bulardan esh qaýip-qater joq» degenge saiady. Al barlyq sáláfilik aǵymdarynyń qai-qaisynyń bolmasyn sheihtary, negizgi dini kózqarastary, oqityn ádebietteri birdei. Barlyǵy Shákárimińdi shatasty, Abaiyńdy adasty deidi. Máýlitińdi bidǵat, dombyrańdy haram, Naýryzyńdy shirk deidi. Tarihyńa túkiredi, ádet-ǵurypyńa pysqarmaidy. Al osyndai ustanymdaǵy sáláfizm qalai ǵana «qalypty» sanalyp, elimizde tairańdap júr? Búgingi radikaldary keshe qalyptylardyń sabynda bolǵanyn umytpaýymyz kerek. Radikaldaryn ýaǵyz arqyly «qalyptylardyń» qataryna ótkizemiz deidi «qalypty» sáláfizmdi aqtap alatyn bazbireýler. Radikaldyń «qalyptyǵa» ainalý múmkinshiligi bar bolsa, «qalyptynyń» da radikalǵa ainalýy da sondai yqtimal. Bulardyń negizgi kózqarastarynda anaý aitarlyqtai aiyrmashylyqtyń joqtyǵyn joǵaryda aittyq. Aiyrmashylyq tek sáláfizm ideologiiasyn jaiýdaǵy tásilderinde ǵana. Bireýi «revoliýtsiia» dese, ekinshisi «evoliýtsiia» deidi. Qaisysy qaýipti? Qaisysy nátijeli?! Jýas qasqyr bolmaidy!
Búginde jaýapty mekemeler joǵary jaqqa jyl saiyn pálenshe júz adam sáláfizmnen bas tartty dep jalǵan esep berýde. Bul tiisti oryndardy «aǵartýshylyq arqyly sáláfizmdi tolyqtai joiýǵa bolady» degen qate tujyrymǵa itermeleitin áreket. «Meniń basshylyq kezimde tynysh bolsyn, erteń ne bolsa, o bolsyn» degen ózimshil kózboiaýshylyqtyń kórinisi.
Jalpy sáláfizmmen kúres eki baǵytta qatar júrgizilýi tiis. Birinshisi zańmen tyiym salý. Onyń tetikteri bar. Tek bas qatyrý kerek. Ekinshisi aǵartýshylyq. Qazir bul baǵytta jaqsy jumystar jasalyp jatyr. Biraq jetkiliksiz. Óitkeni jospar joq. Qarjy tapshy. Sondyqtan eń áýeli qarjy kózi qarastyrylyp, sosyn ǵylymi ortalyq, arnaiy istitýt qurylyp, sol jerge sheteldik jáne jergilikti bilikti mamandardy shoǵyrlandyrý lázim. Sáláfizm men tákfirizm ideologisyna, olardyń barlyq ýájderine qarsy jalpylama emes, ǵylymi turǵyda, josparly túrde, jeke-jeke dáiekti jaýap berý kerek. Kitap, broshiýra, video, aýdio materialdar daiyndalýy tiis. Tipti memleket tarapynan arnaiy kórkem filmder túsirilýi tiis. Elimizdegi medrese, ýniversitet shákirtterine arnaiy baǵdarlama túzilýi tiis. Taǵysyn taǵy…
Tájikstan, Ózbekstan sekildi biz de túbinde zańǵa júginemiz. Tek ol kezde kesh bolyp júrmese…
Qairat Joldybaiuly,
islam.kz
.jpg)
