© Bluraymania.com.ua
28-qarashadan bastap elimizdiń kinoteatrlarynan Walt Disney Pictures kinokompaniiasy túsirgen “Moana 2” animatsiialyq mýltfilmi kórsetile bastady. Ony Disney kompaniiasy óz qarajatyna qazaq tiline dýbliajdady. Mýltfilm jaqsy qaralym jinasa kompaniia basqa da ónimderin qazaq tiline dýbliaj jasap shyǵarmaq oida.
Alaida mýltfilm úlken ekrannan kórstile bastaǵannan daýǵa qaldy. Másele taǵy da qazaq tilindegi kórermenderdiń quqyǵyna kelip tireldi. Kórermender bul mýltfilminiń qazaq tilindegi kórsetilimi az, ári yńǵaisyz ýaqytqa qoiylǵanyna shaǵymdanyp, jelide jazba jariialap jatyr.
«Qaida barsań da ólmestiń kúnin kórip turǵan qazaq tili»
Jazýshy, jýrnalist Serikbol Hasan Facebook taǵy jazbasynda mýlthikaianyń “qazaqsha dýbliajy shyqty degen aty ǵana” dep otyr.
“Kinoteatrlar “Moana 2” mýltfilminiń qazaqsha seansyn óte az ýaqytqa qoiǵan. Keshkige múldem joq. Orysshasy 80 paiyz, qazaqshasy 20 paiyzǵa da jetpeidi. Eń bolmasa 50 de 50 qylsa qaiter edi? Qazaq tilin damytaiyq deidi, mynadai kózqaraspen qalai damidy? Qaida barsań da ólmestiń kúnin kórip turǵan qazaq tili”- dedi ol.
Al, SMM mamany, jeli qoldanýshy Jalǵas Ertai qazaq tilinde kórsetiletin filmderge suranys artqanyn aityp, bilikke talapty kúsheitý kerek dep esepteidi.
“ Qyzymdy ertip, Moana 2 filmine baryp keldim. Adam qarasy kóp, balaly otbasy kóp, qazaqsha dýbliajdalǵan filmderge barý dástúri qalyptasyp kele jatqan siiaqty. Qazaqsha seanstardy yńǵaisyz ýaqytqa qoiýǵa tyrysyp, kesteden yǵystyryp tastaýǵa asyqqan kinoprokatshylardyń áreketine qaramastan, qazaqshasyna baratyn daǵdy qalyptasa bastady. Endi 18 jasqa deiingi balalarǵa arnalǵan filmniń bárin qazaqsha dýbliajdaýǵa mindetteý kerek. Bilikten osyny talap eteiik”- deidi, Jalǵas Ertai jelide.
Al jýrnalist Ásel Ergesh “Moana 2” mýltfilminiń qazaq tilindegi seansyna tipti kire almaǵanyn jazypty.
“ Moananyń qazaqsha seansyna baraiyn desek, 17:35-te ǵana bar eken. Ol bizge óte yńǵaisyz ýaqyt. Al oryssha seansy bir kinoteatrdyń ózinde búgin 8 ret qoiylady. Ózimizge yńǵaily ýaqytta, orysshasyna bara bereiin dep turmyz. Al sizder qazaqshasyn qoldaiyq deisizder”, - dep jazdy jýrnalist.
Qoǵamdyq belsendi Bella Orynbetova QR Mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaevaǵa, birqatar Májilis depýtattaryna, sonymen qatar Kinopark, Theatres, Kinoplex, Lumiera cinema-ny belgilei otyryp:
“ Disney kinokompaniiasynyń qazaq tiline (óz esebinen!) dýbliajdaǵan «Moana 2» animatsiialyq filmi 28 qarashadan bastap kinoprokatta kórsetiledi. Alaida kópten kútken filmdi qyzym ekeýimiz jurt qatarly premera kúni kóre almaimyz. Sebebi qazir 28 qarasha kúni kinoteatrlarda Moananyń qazaqsha seansyna jumystan keiin ózimiz qalaǵan ýaqytta bara almaimyz. Kino.kz saityndaǵy kesteni qaraiyq (Almaty qalasy):
Lumiera Cinema (TsÝM) 16 seanstyń 3 ǵana qazaqsha (keshki sońǵy seans 17.15-te),
Kinoplexx 7 Sary Arka 14 seanstyń 14 de oryssha,
Kinopark 8 Moskva 8 seanstyń 8 de oryssha,
Kinoforum 10 (TRTs Forum) 14 seanstyń 14 de oryssha.
Osy eldiń azamaty retinde ashynbai, shýlamai, kúrespei, jai ǵana typ-tynysh qazaqsha kinoǵa bara alatyn kún týa ma eken? Nege qarapaiym adam quqymdy paidalaný úshin kúresker rejimin qosýym kerek?!” -dedi ol jelidegi paraqshasynda.
Qazaq tilinde 3 kórsetilim, al oryssha 10-nan asady
Osy máseleniń mán-jaiyn bilý úshin ult.kz tilshisi eldegi birqatar kinoteatrlarǵa habarlasyp, «Monana 2» mýltfilminiń qazaq tilindegi nusqasy nege úlken ekrannan az kórsetilip jatqanyn suraǵan edi. Alaida: «suraǵyńyzdy WhatsApp-qa jazyp jiberińiz» degen jaýap aldyq:
«Ony biz emes, rýkovodstvo qoiady ǵoi. Bizde úsh seans bar», -dep qysqa qaiyrǵan Kinopark kinoteartynyń ókili tilshi suraǵyna ózderi aitqan «rýkovodstvosy» qashan jaýap beretinderin naqtylap aitpady.
Nazar aýdaryńyz, Kinopark.kz saitynda elordadaǵy seanstarda qazaq tilinde kórsetiletin «Moana 2» mýlthikaiasy orys tildegi dýbliajǵa qaraǵanda álde qaida az. Qazaq tilde kórsetiletin mýltfilmniń sany 3 bolsa, orys tildegi kórsetilimniń sany 10-nan astam.
«Jylyna 443 mln teńge bólinedi»
Buǵan deiin Senat depýtaty Aigúl Qapparova shetel filmderiniń qazaqsha dýbliajyna bólinetin aqsha igerilmei qalǵanyn aitqan bolatyn. Ol óz sózinde sheteldik 15 blokbasterdi qazaq tiline dýbliajdaýǵa memlekettik qoldaýǵa shamamen jylyna 443 mln teńge bólinedi degen edi.
“Keler 2025-2027 jyldary dýbliajǵa osy somada qarajat eskerilgen. Alaida 2023-2024 jyldary atalǵan qarajat igerilmei, biýdjetke qaitaryldy. Iaǵni eki jylda sheteldik filmder dýbliajdanbaǵan. Bul rette kórermenniń álemdik deńgeidegi týyndylardy ana tilinde kórý quqyǵy eskerilmei otyr. Atap aitqanda, qarajattyń biýdjetke qaitarylýy sebebi nede?”- dep senetorǵa suraq qoiǵan edi Aigúl Qapparova.
Al, vitse-ministr Qanat Ysqaqov eń aldymen, gollivýdtyq nemese animatsiialyq filmderdi qazaq tiline aýdarý úshin birneshe qatań shart baryn. Árine, osy sharttar bizdiń salt-dástúrimizge, zańnamamyzǵa sáikes keletinin. Biraq eki kúrdeli talaptyń baryn, iaǵni iri distribiýtorlyq kompaniialar olardy júzege asyra almai jatqanyn jetkizgen edi.
“Birinshiden, árbir gollivýdtyq nemese animatsiialyq týyndyny qazaqshaǵa aýdarardyń aldynda onlain saýalnama bolýy kerek. Oǵan birneshe ai kerek. Ekinshiden, tek qana joǵary reiting alýǵa qaýqarly filmder aýdarylýy qajet degen shart bar. Osy eki talapty oryndaý úshin 3-4 ai ýaqyt ótedi. Bul ýaqyt tym uzaq bolǵandyqtan, oǵan eshkim qyzyǵýshylyq tanytpaidy. Sondyqtan ministrlik Parlament Májilisine tiisti zań jobasyn engizip, bul eki normany jeńildetý jumysyn atqaryp jatyr”, - degen edi Qanat Ysqaqov.
Aita keteiik, Qazaqstanda qazaq tili máselesi ózekti problema. Memlekettik qazaq tili men resmi orys tiliniń mediada qoldanylý aiasynda alshaqtyq óte kóp, jáne til talaptary jii buzylady dep shaǵymdanýshylar da kóp.
OQI OTYRYŃYZ: "Normalno kino túsirińder": "Moana" nege daý boldy?
