Jeńis kúni qarsańynda Semei qalasyndaǵy Jolaman kentinde ornalasqan №21 mektepte máni zor tarihi oqiǵa boldy. Mektep aýlasyna osy Jolamannan maidanǵa attanǵan 155 maidangerdiń esimi jazylǵan memorial qoiyldy. Sonymen qatar mektep ishinen «Jaýynger Muqanbek Qurmanbaiuly atyndaǵy tarihi taǵylym kabineti» ashyldy.
Birden aitaiyq, bul eki igilikti istiń uiytqysy – osy Jolaman kentinde týyp-ósken, búgingi kúnde Shyǵys Qazaqstan oblystyq máslihatynyń depýtaty, Semei qalasynyń qurmetti azamaty, «AQShYŃ» korporatsiiasynyń prezidenti Marat Qurmanbai.
- Elbasy jaqynda «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty maqalasyn jariialap, qoǵamda úlken silkinis týǵyzdy. Sol maqalasynda urpaqty otanshyldyqqa shaqyratyn «Týǵan jer» baǵdarlamasyn qolǵa alý kerektigin aitqany belgili. Iaǵni, biznestiń áleýmettik jaýapkershiligin aiqyn sezinetin árbir azamat óziniń týǵan jerine, oqyǵan mektebine qoldaý kórsetýi tiis. Óitkeni, Elbasy ««Týǵan jer» baǵdarlamasy jalpyulttyq patriotizmniń naǵyz ózegine ainalady. Týǵan jerge degen súiispenshilik Týǵan elge – Qazaqstanǵa degen patriottyq sezimge ulasady» degen bolatyn,- deidi Marat Serikjanuly.
Shynynda da árbir isker dáýletti azamat óziniń bilim alǵan mektebinen bastap, týyp- ósken aýylyn, qalasyn qurmettep, onyń aldaǵy órkendeýine óz úlesin qosatyn bolsa, keiingi urpaq býyny da osy bastamany jalǵastyrýdy dástúrge ainaldyrady. Elbasy maqalasynda aitylǵan osynaý «Týǵan jer» baǵdarlamasyn negizge alǵan oblystyq máslihat depýtaty Marat Qurmanbaidyń metsenattyǵymen Jolaman kentindegi №21 jalpy bilim beretin orta mekteptiń 25 jyldyq merekesi aiasynda atqarylyp jatqan ister sonyń aiǵaǵy.
Mektep aldyna Jolaman kentinen Uly Otan soǵysyna attanǵan ardagerlerge arnalǵan memorialdyń lentasyn qiǵan Semei qalasynyń ákimi Ermak Sálimov te, UOS ardageri, zapastaǵy polkovnik Ǵabdýlǵaziz Ahmerov te ataýly kúnniń tarihi mánine toqtalyp, Jeńis merekesi qarsańynda metsenat M. Qurmanbaidyń memorial ornatýǵa uiytqy bolýy týǵan jerin súietin árbir azamatqa úlgi ekenin atap ótti.
Jiyn qonaqtary budan keiin mektep ishinen ashylǵan jaýynger Muqanbek Qurmanbaiuly atyndaǵy tarihi taǵylym kabinetin tamashalady. Bul kabinette elimizdiń 1916 jylǵy ult azattyq kúresi, 1931-1932 jylǵy keńestik ujymdastyrýǵa qarsy halyq narazylyǵy, Uly Otan soǵysynda qaza tapqan Muqanbek Qurmanbaiuly jáne №21 orta mekteptiń 25 jyldyq kezeńi kórsetilgen tarihi taqta birden nazar aýdartady.
Kabinettiń ashylýyna orai sóz alǵan tarih ǵylymdarynyń kandidaty, alashtanýshy Muhtarbek Kárimov qazaq halqynyń bostandyqqa umtylysy keshegi keńestik imperiia kezinde bir sát tolastamaǵanyn mazmundy derekter keltire otyryp, áserli jetkizdi. 1916 jylǵy ult azattyq kúrestiń tek Torǵai óńirinde ǵana emes, Semei, Jetisý, Qarqaraly aimaqtarynda da bolǵanyn bul kúnde eshkim joqqa shyǵarmaidy. Kóterilistiń úlken shoǵyry bir sheti Semei gýberniiasy, bir sheti Qarqaraly ýezimen shektesken Abyraly bolysynda da oryn alǵan. Halyq narazylyǵyn osy óńirden uiymdastyrýshylardyń biri – Qurmanbai Naimanbaiuly. Kóterilisshilerdi aiaýsyz basyp-janshyǵan jazalaýshy otriad olardy ólim jazasyna kesip, otbasylaryn jer aýdarady. Sol kezde Qurmanbaidyń jary alty jastaǵy úlken uly Muqanbekpen jáne kishkentai egiz ulymen birge Reseidiń Novosibir qalasynan bir-aq shyqqan eken. Jer aýdarylǵan anasymen birge Sibirge barǵan Muqanbektiń anasy sol jaqta qaitys bolǵan. Sonymen birge egiz inisinen de qapyda kóz jazyp qalady. Jáne olardyń budan keiingi taǵdyry qalai bolǵany arada ǵasyr ótse de belgisiz kúide qalyp qoidy. Degenmen, kóterilis basylyp, elde tynyshtyq ornaǵan kezde Qurmanbaidyń aǵaiyndary izdep júrip, Muqanbekti taýyp, Abyralyǵa aman-esen jetkizgen.
Osy tusta atap óter jait Qurmanbai áýletiniń Jolaman kentinde taǵdyr jolyn jalǵastyrǵanyna biyl 80 jyl tolyp otyr. Muqanbek soǵystan oralmaǵanymen, artynda qalǵan uly Serikjannan órbigen urpaq úlken áýletke ainaldy. Osy áýlettiń perzenti Marat Qurmanbai búgingi kúnde esimi elge belgili biznesmen, metsenat, oblystyq máslihat depýtaty.
-Mektep ujymy, Jolamandaǵy aqsaqaldar keńesi aqyldasa kele, ortamyzdan shyqqan azamat Marat Qurmanbaiǵa osydan birer ai buryn arnaiy hat joldaǵan bolatynbyz. Ol hatta Jeńis qurmetine qoiylǵan ardagerler eskertkishiniń tozyp bara jatqanyn, eger mektep aýlasyna ákelinse, oqýshylar únemi qarap kútip ári patriottyq kózqarasyn qalyptastyrýǵa sebin tigizetinin aitqan bolatynbyz. Qashan da óz aýylyna qol ushyn berýge daiar turatyn Marat Serikjanuly ótinishimizdi túsinistikpen qabyldap, Jeńis memorialyn óz qarajatyna jańadan turǵyzyp berdi. Sonymen qatar zaman talabyna sai qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etilgen tarih kabinetin tartý etip otyr. Bul degen úlken azamattyq,-deidi №21 mekteptiń direktory Toqtarbek Zeinelov.
Shyǵys Qazaqstan oblystyq máslihatynyń depýtaty Marat Qurmanbaidyń buǵan deiin Semei qalalyq máslihatynyń 4 márte depýtaty bolǵanyn aita ketken jón. Sol kezden beri Jolaman kentinde jol salynýyna, elektr jelisiniń tartylýyna sebepker bolǵan azamat arada biraz ýaqyt ótkende qazaq mektebin ashý jóninde sol kezdegi qala basshylyǵyna usynys engizde. Sonyń nátijesinde 1992 jyly №21 jalpy orta bilim beretin mektep ashylyp, balalary qalanyń ár mektebine qatynap oqityn turǵyndar erekshe qýanyshqa keneldi.
Al bul jolǵy isi depýtattyń ózi atap ótkendei, Elbasy usynǵan «Týǵan jer» baǵdarlamasyna alǵashqylardyń qatarynda qoldaý bildirgeni bolyp tabylady.
Sátjan QASYMJANULY,
Semei qalasy
