Memlekettiń qoldaýymen bilim alǵan jastyń missiiasy – memlekettiń damýyna qai jaǵynan bolsyn, óz úlesin qosý. "Baýyrlarym, deni saý, jas shaqtaryńda jurt úshin shaýyp qal" degen Álihan Bókeihannyń da sózin eskermei ketkenimiz joq. Tek ózimiz qalap, tańdap túsken mamandyqty bitirip, sol mamandyqta memlekettik jumys tappai, sendelip júrgen "maman iesi" bolǵanymyz qynjyltady. Áitpese "sý ishken qudyǵymyzǵa túkirýden" aýlaqpyz.
2012 jyly qabyldanǵan "Bilim týraly" Zańnyń 47-babynyń 17-tarmaǵynda "jas maman oqýdy bitirgennen keiin keminde úsh jyl MEMLEKETKE (sonyń ishinde pedagogikalyq baǵytta bitirgender bilim salasynda) jumys isteýi kerek" delingen. Bul árbir memlekettik grantta oqyǵan pedagogtarǵa qatysty Zań ("aýyl kvotasymen" shatastyrmańyzdar). Atalǵan zań 2015 jyldan qolǵa alyna bastapty-mys. Biz 2013 jyly oqýǵa túskende eshkim bul týraly lám dep aýyz ashpady. Tek ábden oqý bitirerde bárimizge kelisimshartqa qol qoiǵyzdy. Qandai uryspen, qandai qyrylyspen qoiǵanymyzdy "qoiǵyzǵan" adamdar biledi. Sol jyly magistratýraǵa tapsyryp úlgere almaǵasyn memlekettik bilim berý mekemelerinen jumys izdedik. "Oryn joq, eńbek ótiliń joq, anaý-mynaý" dep qyryq syltaýyn aityp shyǵaryp salady. Myna jaqtan "Qarjy ortalyǵy" qaǵaz jiberip, odan qalsa zvondap esimizdi tandyrady. Jurt tapqan "MEMLEKETTIK" jumysty bular nege tappaidy dep oilaityn shyǵarsyzdar? Biz memlekettik jumystan qashpaimyz, TEK:
1) Eń alǵash oqýǵa túskende osy týraly ashyq aitylý kerek edi, támám 4 kýrsqa kelgende jaǵamyzdan alǵany úlken daý týdyrdy. Muǵalimderimiz "basqa-basqa sender jumyssyz qalmaisyńdar" deitin. Sonda álgi aitqan jumysy qaida?!
2) Bul Zańnyń baryn bireý bilse, bireý bilmeidi. Tipti ýniverdegi muǵalimderimiz "magistratýraǵa túskesin qutylasyńdar" degendi nyǵyzdap aityp, jumys isteýimizge qarsy bolǵan. Sóitsek, araǵa jyl salyp túsken magistratýra eseptelmeidi eken. Iaǵni, men 2017 jyly bakalavr bitirdim, sol jyly túsýim kerek. Biylǵy magistratýraǵa túskenim – meniń problemam. Endi qazir "magistratýrada oqisyz" dep mektep jaqyndatpaidy, "jumysqa tolyq kúnge kireiin" desem, magistratýradaǵy oqýym sáikes kelmeidi. Ne ary emes, ne beri emes..
3) Bir suqbatynda Yqylas Ojaiuly "Maǵjan sengen jastardyń kriteriileri bar, jastyń bárine senem demegen ǵoi" dep edi. Oqýǵa qaita túskesin "bakalavrdyń qateligin qaitalamaiyq" dep shetelge akademiialyq mobildilik boiynsha oqýǵa tapsyrdyq. Túrkiiadan oqýǵa shaqyrtý kep turǵan jerinen keri qaitardyq. Memleketke qaryzy bar adamdar memleketten shyǵarylmaityn bop shyqty. Osyndaida berilmegen qoldaý qashan berilmek?! "Jastar jyly" deidi..
4) Sosyn, "turmysqa shyǵyp, balaly bolǵan jaǵdaida bosatylasyńdar" degen bolatyn. Bunyń da arty shala boldy-aý, balaly bolyp qutylý úshin de memlekettik jerden "tiisti demalysqa" shyǵý kerek eken. Múlde jumys istemei "demalysta otyrǵan" grýppalas-analarymyzdy da mazalap jatqan kórinedi. Sonda "demografiia" degen mańyzdy máselemiz qaida qaldy?!
...Biz siiaqty jumys izdep sandalyp júrgen jas qanshama?! Jumysqa suranys joq eken, onda nege "qazaq tili men ádebieti pániniń muǵalimi" mamandyǵyna osynsha grant bólinedi? Nege ýniversitet bizdiń "memleketke qaryz ekenimizdi" bile tura "2 jyldaryń magistratýramen esepteledi" dep neshe jyldan keiin bolsa da oqýǵa qabyldaidy? NEGE?!
Tas laqtyrsań, qazaq tili men ádebieti pániniń muǵalimine tiedi. Elbasymyzdyń biylǵy jylǵy «Muǵalimderdiń mártebesi týraly» berilgen tapsyrmasy barshaǵa aian. Mártebe, mansap emes keregi, óz mamandyǵymyz boiynsha múddeli oryndarǵa ornalasyp, «millionymyzdan qutylsaq» degen niet qana bizdiki. Áitpese, "bylai tartsaq, arbamyzdyń synýy, bylai tartsaq, ógizimizdiń ólýi jaqyn!" Bul ne degen paradoks saiasat?! Kim shyndyqty ashyp, kim túiinin sheship beredi?..
Lázzat Maqashtyń feisbýktaǵy jazbasynan
