Prezident biyl maýsym aiynda ótken Konstitýtsiiaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jónindegi respýblikalyq referendýmnan keiin qabyldanǵan birqatar mańyzdy zańǵa jariia túrde qol qoidy, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Qasym-Jomart Toqaev referendým nátijesinde bilik tarmaqtary arasyndaǵy bailanystyń jańa úlgisin qalyptastyrýǵa, memleket basqarý isine azamattardyń qatysýyna jol ashýǵa múmkindik týǵanyn jáne adam quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý júiesi nyǵaiǵanyn aitty.
«Konstitýtsiialyq reforma Qazaqstan tarihynda jańa dáýir bastalǵanyn aiqyndady. Sondai-aq sońǵy úsh jyldaǵy saiasi ózgeristerdi ornyqtyryp, memleketimizdi odan ári nyǵaitý úshin myqty negiz qalady. Budan bylai ádilettilik, ashyqtyq jáne janashyrlyq qaǵidattary qatań saqtalady. Biz referendým arqyly buryn-sońdy bolmaǵan syrtqy jáne ishki syn-qaterlerge tótep bere alatynymyzdy dáleldedik. Konstitýtsiialyq reformany naqty júzege asyra bastadyq» – dedi Memleket basshysy.
Prezidenttiń aitýynsha, Parlament jan-jaqty zerdelep qabyldaǵan árbir zańnamalyq bastamanyń gýmanistik jáne quqyq qorǵaý baǵyttary aiqyn. Zańdaǵy ózgeristerge sáikes, 2023 jyldyń 1 qańtarynan bastap Konstitýtsiialyq sot óz qyzmetin bastaidy. Endi árbir azamat óziniń konstitýtsiialyq quqyǵy men bostandyqtaryn tikelei osy organda qorǵai alady.
Sondai-aq Adam quqyqtary jónindegi ýákildiń mártebesi, quzireti men derbestik kepildigi Konstitýtsiialyq zań deńgeiinde alǵash ret bekitilip otyr.
Bas prokýratýranyń da quqyq qorǵaý fýnktsiiasy kúsheitildi. Bul salany odan ári keshendi damytý memleket úshin árqashan basym baǵyt bolady. Prezidenttiń aitýynsha, elimizdiń basty bailyǵy – bul bizdiń halqymyz jáne onyń jaily turmysy. Osy oraida jaqynda Ata zańymyzǵa engizilgen jańa erejelerdiń airyqsha máni bar.
«Biz Konstitýtsiiamyzda jer jəne onyń qoinaýy, sý kózderi, ósimdikter men janýarlar dúniesi, basqa da tabiǵi resýrstar halyqqa tiesili ekenin naqty kórsettik. Osy normanyń arqasynda «Ulttyq qor – balalarǵa» atty aýqymdy baǵdarlamany qolǵa aldyq. Ulttyń ulylyǵy árbir otbasynyń, árbir azamattyń ál-aýqatynan kórinedi. Sondyqtan el ekonomikasy, eń aldymen, halyqtyń múddesi men igiligi úshin jumys isteýi qajet» – dedi Memleket basshysy.
Prezident ádildik ideiasy Qazaqstannyń memlekettik saiasatynyń ózegi bolýǵa tiis ekenin atap ótti.
«Áleýmettik ádildiktiń negizi – ýaqyt talabyna sai keletin zańdar, sybailas jemqorlyqpen jan-jaqty kúres, azamattardyń eńbekqorlyǵy jáne jastardyń ozyq bilimge umtylysy. Memleket osy tujyrymdy júzege asyrý úshin barlyq jaǵdaidy jasaýǵa tiis», – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident Parlament qabyldaǵan zańdarda Qazaqstannyń aralas sailaý júiesine ótý tártibi aiqyndalǵanyn atap ótti. Endi Májilis pen oblystyq máslihat depýttarynyń bir bóligi, aýdandyq máslihat depýtattarynyń barlyǵy bir mandatty okrýg boiynsha sailanady. Sonyń nátijesinde ókildi organdar shynaiy halyq biligi tarmaǵyna ainalady.
Zańnamadaǵy ózgeristerge sáikes, aýdandar men oblystyq mańyzy bar qalalardyń ákimderi de sailanady. Bul – aýyl ákimderin sailaýdyń logikalyq jalǵasy ári memlekettik basqarý júiesin demokratiialandyrýǵa umtylysymyzdyń naqty aiǵaǵy.
Prezidenttiń pikirinshe, Konstitýtsiialyq reforma elimizdiń memlekettik qurylymynyń tuǵyryn nyǵaitady. Sondai-aq azamattyq qoǵamnyń damýyna jol ashady, jalpyulttyq dialogty ornyqtyrady. Túptep kelgende, bul qadamdar halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa jáne elimizdiń bolashaǵyn baiandy etýge yqpal etedi. Zańǵa qol qoiý rásimine kirispes buryn Prezident osyndai asa mańyzdy zańdardy shuǵyl ári sapaly qabyldaǵan depýtattarǵa, jemisti jumys atqarǵan Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń múshelerine, sondai-aq zańnamalyq aktilerdi ázirleýge jan-jaqty atsalysqan barlyq azamatqa rizashylyǵyn bildirdi.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev konstitýtsiialyq reforma nátijesinde ázirlenip, qabyldanǵan alty zańǵa jariia túrde qol qoidy.
Olar:
1. «Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiialyq Soty týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiialyq zańy;
2. «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi ýákil týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiialyq zańy
3. «Prokýratýra týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiialyq zańy;
4. «Qazaqstan Respýblikasynyń keibir konstitýtsiialyq zańdaryna Memleket basshysynyń 2022 jylǵy 16 naýryzdaǵy Joldaýyn iske asyrý máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiialyq zańy;
5. «Qazaqstan Respýblikasynyń keibir zańnamalyq aktilerine Memleket basshysynyń 2022 jylǵy 16 naýryzdaǵy Joldaýyn iske asyrý máseleleri boiynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Zańy;
6. «Qazaqstan Respýblikasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Zańy.
