پرەزيدەنت بيىل ماۋسىم ايىندا ٶتكەن كونستيتۋتسيياعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمنان كەيٸن قابىلدانعان بٸرقاتار ماڭىزدى زاڭعا جارييا تٷردە قول قويدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ رەفەرەندۋم نەتيجەسٸندە بيلٸك تارماقتارى اراسىنداعى بايلانىستىڭ جاڭا ٷلگٸسٸن قالىپتاستىرۋعا, مەملەكەت باسقارۋ ٸسٸنە ازاماتتاردىڭ قاتىسۋىنا جول اشۋعا مٷمكٸندٸك تۋعانىن جەنە ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ جٷيەسٸ نىعايعانىن ايتتى.
«كونستيتۋتسييالىق رەفورما قازاقستان تاريحىندا جاڭا دەۋٸر باستالعانىن ايقىندادى. سونداي-اق سوڭعى ٷش جىلداعى ساياسي ٶزگەرٸستەردٸ ورنىقتىرىپ, مەملەكەتٸمٸزدٸ ودان ەرٸ نىعايتۋ ٷشٸن مىقتى نەگٸز قالادى. بۇدان بىلاي ەدٸلەتتٸلٸك, اشىقتىق جەنە جاناشىرلىق قاعيداتتارى قاتاڭ ساقتالادى. بٸز رەفەرەندۋم ارقىلى بۇرىن-سوڭدى بولماعان سىرتقى جەنە ٸشكٸ سىن-قاتەرلەرگە تٶتەپ بەرە الاتىنىمىزدى دەلەلدەدٸك. كونستيتۋتسييالىق رەفورمانى ناقتى جٷزەگە اسىرا باستادىق» – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, پارلامەنت جان-جاقتى زەردەلەپ قابىلداعان ەربٸر زاڭنامالىق باستامانىڭ گۋمانيستٸك جەنە قۇقىق قورعاۋ باعىتتارى ايقىن. زاڭداعى ٶزگەرٸستەرگە سەيكەس, 2023 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كونستيتۋتسييالىق سوت ٶز قىزمەتٸن باستايدى. ەندٸ ەربٸر ازامات ٶزٸنٸڭ كونستيتۋتسييالىق قۇقىعى مەن بوستاندىقتارىن تٸكەلەي وسى ورگاندا قورعاي الادى.
سونداي-اق ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸڭ مەرتەبەسٸ, قۇزٸرەتٸ مەن دەربەستٸك كەپٸلدٸگٸ كونستيتۋتسييالىق زاڭ دەڭگەيٸندە العاش رەت بەكٸتٸلٸپ وتىر.
باس پروكۋراتۋرانىڭ دا قۇقىق قورعاۋ فۋنكتسيياسى كٷشەيتٸلدٸ. بۇل سالانى ودان ەرٸ كەشەندٸ دامىتۋ مەملەكەت ٷشٸن ەرقاشان باسىم باعىت بولادى. پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, ەلٸمٸزدٸڭ باستى بايلىعى – بۇل بٸزدٸڭ حالقىمىز جەنە ونىڭ جايلى تۇرمىسى. وسى ورايدا جاقىندا اتا زاڭىمىزعا ەنگٸزٸلگەن جاڭا ەرەجەلەردٸڭ ايرىقشا مەنٸ بار.
«بٸز كونستيتۋتسييامىزدا جەر جəنە ونىڭ قويناۋى, سۋ كٶزدەرٸ, ٶسٸمدٸكتەر مەن جانۋارلار دٷنيەسٸ, باسقا دا تابيعي رەسۋرستار حالىققا تيەسٸلٸ ەكەنٸن ناقتى كٶرسەتتٸك. وسى نورمانىڭ ارقاسىندا «ۇلتتىق قور – بالالارعا» اتتى اۋقىمدى باعدارلامانى قولعا الدىق. ۇلتتىڭ ۇلىلىعى ەربٸر وتباسىنىڭ, ەربٸر ازاماتتىڭ ەل-اۋقاتىنان كٶرٸنەدٸ. سوندىقتان ەل ەكونوميكاسى, ەڭ الدىمەن, حالىقتىڭ مٷددەسٸ مەن يگٸلٸگٸ ٷشٸن جۇمىس ٸستەۋٸ قاجەت» – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت ەدٸلدٸك يدەياسى قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك ساياساتىنىڭ ٶزەگٸ بولۋعا تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ەلەۋمەتتٸك ەدٸلدٸكتٸڭ نەگٸزٸ – ۋاقىت تالابىنا ساي كەلەتٸن زاڭدار, سىبايلاس جەمقورلىقپەن جان-جاقتى كٷرەس, ازاماتتاردىڭ ەڭبەكقورلىعى جەنە جاستاردىڭ وزىق بٸلٸمگە ۇمتىلىسى. مەملەكەت وسى تۇجىرىمدى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن بارلىق جاعدايدى جاساۋعا تيٸس», – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت پارلامەنت قابىلداعان زاڭداردا قازاقستاننىڭ ارالاس سايلاۋ جٷيەسٸنە ٶتۋ تەرتٸبٸ ايقىندالعانىن اتاپ ٶتتٸ. ەندٸ مەجٸلٸس پەن وبلىستىق مەسليحات دەپۋتتارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ, اۋداندىق مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ بارلىعى بٸر مانداتتى وكرۋگ بويىنشا سايلانادى. سونىڭ نەتيجەسٸندە ٶكٸلدٸ ورگاندار شىنايى حالىق بيلٸگٸ تارماعىنا اينالادى.
زاڭناماداعى ٶزگەرٸستەرگە سەيكەس, اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ ەكٸمدەرٸ دە سايلانادى. بۇل – اۋىل ەكٸمدەرٸن سايلاۋدىڭ لوگيكالىق جالعاسى ەرٸ مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸن دەموكراتييالاندىرۋعا ۇمتىلىسىمىزدىڭ ناقتى ايعاعى.
پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, كونستيتۋتسييالىق رەفورما ەلٸمٸزدٸڭ مەملەكەتتٸك قۇرىلىمىنىڭ تۇعىرىن نىعايتادى. سونداي-اق ازاماتتىق قوعامنىڭ دامۋىنا جول اشادى, جالپىۇلتتىق ديالوگتى ورنىقتىرادى. تٷپتەپ كەلگەندە, بۇل قادامدار حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋعا جەنە ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاعىن باياندى ەتۋگە ىقپال ەتەدٸ. زاڭعا قول قويۋ رەسٸمٸنە كٸرٸسپەس بۇرىن پرەزيدەنت وسىنداي اسا ماڭىزدى زاڭداردى شۇعىل ەرٸ ساپالى قابىلداعان دەپۋتاتتارعا, جەمٸستٸ جۇمىس اتقارعان ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸنە, سونداي-اق زاڭنامالىق اكتٸلەردٸ ەزٸرلەۋگە جان-جاقتى اتسالىسقان بارلىق ازاماتقا ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كونستيتۋتسييالىق رەفورما نەتيجەسٸندە ەزٸرلەنٸپ, قابىلدانعان التى زاڭعا جارييا تٷردە قول قويدى.
ولار:
1. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق سوتى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق زاڭى;
2. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق زاڭى
3. «پروكۋراتۋرا تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق زاڭى;
4. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر كونستيتۋتسييالىق زاڭدارىنا مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 جىلعى 16 ناۋرىزداعى جولداۋىن ٸسكە اسىرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق زاڭى;
5. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 جىلعى 16 ناۋرىزداعى جولداۋىن ٸسكە اسىرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى;
6. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسٸنە ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى.
