Búgin Májilis otyrysynda mass-media týraly jańa zań ekinshi oqylymda maquldandy. 85 depýtattyń ekeýi ǵana zańǵa qarsy daýys berdi dep habarlaidy "Ult Aqparat".
Zań jobasy boiynsha sóz sóilegen depýtat Janarbek Áshimjan:
"Negizgi zań jobasynda jýrnalisterdiń mártebesin arttyrý, jýrnalisterdiń quqyqtaryn nyǵaitý jáne mindetterin qaita qaraý, jýrnalisterdiń artyqshylyqtaryn keńeitý úshin naqty usynystar kózdelgen", -dep otyr.
Zań jobasynda jekelegen jýrnalisterge ońailatylǵan akkreditteý quqyǵyn beretin baspasóz kartasyn engizý jónindegi norma usynylǵan. Ashyǵyn aitý kerek, bul norma jumys tobynda, jalpy qoǵamda úlken pikirtalas týdyrdy. Jumys toby músheleriniń basym kópshiligi bul normany – demokratiialyq printsipterge qaishy, jýrnalisterdi alalaý, jan-jaqty aqparat taratýǵa kedergi keltiretin norma dep baǵalady. Sondyqtan bul norma boiynsha naqty sheshim qabyldandy, baspasóz kartasy týraly norma joiyldy.
Zań jobasyn boiynsha depýtattar engizgen birqatar túzetýler:
- «Baspasóz kartasy»; «Buqaralyq aqparat»; «Dini tele baǵdarlama»; «Jýrnalisterdiń quqyqtary men bostandyq-tarynyń saqtalýy týraly Ulttyq baiandama»; «Tele-, radio arnany esepke qoiý týraly kýálik» uǵymdaryn alyp tastaý;
- «Jýrnalistiń erekshe mártebesi» jáne «Akkreditteýdiń ońailatylǵan tártibi» uǵymdaryn engizý; «Jýrnalisterdi (buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderin) akkreditteý» jáne «Mass-media monitoringi» uǵymdaryn naqtylaý;
- Jelilik basylymdar men aqparattyq agenttikterdi BAQ túrleriniń biri bolyp tabylatyn «internet-basylym» biryńǵai uǵymyna biriktirý. Bul rette, internet-basylymdar barlyq dástúrli BAQ siiaqty mindetti túrde esepke qoiylady;
- Mass-media qyzmetiniń negizgi mindetterin naqtylaý;
- Úkimettiń memlekettik aqparattyq saiasattyń negizgi baǵyttaryn ázirleý jáne olardy iske asyrýdy uiymdastyrý jónindegi quzyretin tolyqtyrý;
- Qosymsha quzyretter berý:
Ýákiletti organǵa – mass media monitoringin júzege asyrý jónindegi;
oblystardyń, respýblikalyq mańyzy bar qalalardyń jáne astananyń, aýdannyń (oblystyq mańyzy bar qalanyń) jergilikti ókildi organdarynyń:
Úlgilik qaǵidalarǵa sáikes tiisti ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń aýmaǵynda turǵyn úi keshenderinde jeke spýtniktik jáne efirlik qabyldaý qurylǵylaryn, kabeldik kommýnikatsiialardy ornalastyrý jónindegi talaptardy belgileý jónindegi;
oblystardyń (respýblikalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń) jergilikti atqarýshy organdarynyń qoǵamdyq kólikte memlekettik tele-radio ónimderiniń transliatsiiasyn qamtamasyz etýi jáne baqylaýy jónindegi;
- Jýrnalistiń (buqaralyq aqparat quraldary ókiliniń) kásibi qyzmetine quqyqtyq kepildikter belgileý;
- Memlekettik tildegi tele-radio baǵdarlamalardy taratý jáne otandyq kontent kólemi boiynsha talaptardy 2025 jyldan bastap – 55 paiyzǵa, 2027 jyldan bastap tele-radio baǵdarlamalardyń jalpy kólemin 60 paiyzǵa ulǵaitý;
- Quqyqtardyń buzylýyna bailanysty BAQ-qa qoiylatyn talaptar boiynsha eskirý merzimin úsh jyldan bir jylǵa deiin qysqartý;
- BAQ qyzmetin ózin-ózi retteý máseleleri boiynsha qoǵamdyq-kásibi keńesterdiń negizgi fýnktsiiasy retinde jýrnalisterdiń Ádep kodeksin ázirleýdi aiqyndaý;
- Balalar basylymdary men óńirlik gazet-jýrnaldaryn qarjylai qoldaý (grant taǵaiyndaý);
- Otandyq tele-radio arnalardyń apta saiynǵy habar taratý kóleminde sheteldik tele-radio arnalardyń tele-radio baǵdarlamalaryn retransliatsiialaýdy 20 paiyzdan 10 paiyzǵa deiin qysqartý;
- «Onlain platformalar jáne onlain jarnama týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Zańymen retteletin onlain platformalarda aqparatty ornalastyrý, taratý jónindegi qatynastardy retteý erekshelikteri týraly normany engizý qarastyrylǵan.
Zań jobalary boiynsha Komitet «Qazaqstan Respýblikasynyń «mass-media týraly» Zańy jobasynyń prizmasy arqyly mediasferanyń damý tendentsiialary» taqyrybynda dóńgelek ústel (2023 jylǵy 19 maýsym), «Memlekettik aqparattyq saiasatty jetildirý jáne óńirlik buqaralyq aqparat quraldaryn, onyń ishinde baspa basylymdaryn memlekettik qoldaý» taqyrybynda keńeitilgen Taqyryptyq otyrys ótkizdi, (2024 jylǵy 28 naýryz), sondai-aq jumys toptarynyń qyzý pikirtalasqa toly 34 otyrysy jáne Komitettiń 2 keńeitilgen otyrysy uiymdastyryldy.
"Budan bólek, halyqaralyq uiymnyń ókilderimen, elshilermen, jýrnalistermen, depýtattarmen arnaiy osy zań jobalaryn talqyladyq.
Parlamentte Komitet tóraǵasynyń jáne jumys tobynyń músheleriniń qatysýymen EQYU-nyń BAQ bostandyǵy jónindegi resmi ókili Tereza Ribero hanym bastaǵan delegatsiiamen de zań jobalaryna qatysty keleli talqylaý boldy. Halyqaralyq qoǵamdastyq ókilderi atalǵan zań jobasyna ózderiniń qoldaýlarymen qosa naqty usynystaryn aitty.
Parlamenttiń qoǵamdyq palatasynyń Almaty qalasyndaǵy kóshpeli otyrysynda barlyq taraptarmen ashyq talqylandy", -dedi depýtat Áshimjan.
Salystyrmaly keste negizgi zań jobasy boiynsha – 200, ilespe zań jobasy boiynsha 43 qabyldanǵan pozitsiiadan turady.
Ilespe zań jobasy aiasynda Qazaqstan Respýblikasynyń Qylmystyq, kásipkerlik kodeksterine jáne 12 Zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi.
