Keshe elordada Qazaqstan mashina jasaýshylarynyń IV forýmy ótti. Úkimet basshysynyń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy ministri Asqar Myrzahmetov, Investitsiialar jáne damý ministri Jeńis Qasymbek, sondai-aq, elimizdiń mashina jasaý ónerkásibindegi iri kásiporyndardyń basshylary qatysqan forýmǵa álemniń 20 elinen 100-den astam delegat keldi.
Jiyn basynda Asqar Myrzahmetov Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń forým qatysýshylaryna arnaǵan sózin oqyp berdi.
«Qurmetti forým qatysýshylary, sizderdi Qazaqstan mashina jasaýshylarynyń IV forýmynyń ashylýymen quttyqtaimyn! Bul forým jańa ekonomikalyq jaǵdaida mashina jasaý salasynyń aldynda turǵan maqsattarǵa jetýde praktikalyq sharalardy ázirleýge jol ashatyndyǵyna senimdimin. Búgingi mindetter sizderden eń jańa tehnologiialardy engizýdi, ónimdilikti arttyrýdy jáne eksportqa beiim, básekege qabiletti ónimderdi shyǵarýdy talap etedi, sol sebepti indýstriialyq damý memlekettik baǵdarlamasynda mashina jasaýǵa airyqsha nazar aýdaryldy», delingen Elbasynyń sózinde.
Memleket basshysy atap ótkendei, Indýstriialandyrý kartasynyń aiasyndaǵy árbir onynshy joba mashina jasaý salasynda júzege asyrylǵan. Bul salada bas-aiaǵy 250 milliard teńgeniń 88 jobasy júzege asyrylyp, 10 myńnan astam adam turaqty jumyspen qamtylypty. Aldaǵy ýaqytta Eýraziialyq ekonomikalyq odaq pen Dúniejúzilik saýda uiymynyń múshesi retinde Qazaqstan óziniń mashina jasaý salasyndaǵy artyqshylyqtaryn paidalanyp, el ekonomikasyndaǵy sheshýshi sektorlardyń birine ainalýǵa tiis.
Investitsiialar jáne damý ministri Jeńis Qasymbek óz baiandamasynda elimizdiń temir jol, aviatsiialyq tehnologiia jáne mashina jasaý salalaryndaǵy jetistikteri týraly baiandady. Otandyq elektr mobilder óndirý barysyna da toqtaldy. Onyń aitýynsha, 2015 jyldan bastap otandyq qana emes, álemdik mashina jasaý salasynda suranystyń tómendeýi, jańǵyrtýǵa bólinetin investitsiianyń azaiýy, kásiporyndardy nesieleý sharttarynyń qiyndaýy syndy keri úrdister baiqalypty. Naryqtaǵy osy ahýaldy nazarǵa ala otyryp, bul salany damytýǵa da jańasha turǵyda kelgen jón dep sanaidy ministr. Bul salada óndiristi tejeitin problemalardyń biri kásiporyndy qarjylandyrý máselesimen bailanysty, sonyń saldarynan áleýetin tolyq iske asyra almai jatqan kásiporyndar bar eken. Degenmen, J.Qasymbektiń aitýynsha, bul problema da qazir sheshilip jatyr. Atap aitqanda, «Báiterek» holdingi arqyly birqatar jobalarǵa qarajat bólinýde. Qarapaiym tutynýshylarǵa berilgen 7500-den astam avtonesie de otandyq avtokólik óndirisiniń damýyna oń yqpal etipti.
Mashina jasaý salasynda bolyp jatqan iri ózgeristerdiń biri ishten janatyn qozǵaltqyshty avtokólik óndirisine qatysty. 2030 jyldan bastap Qazaqstanda mundai kólikterdi shyǵarý kólemine shekteý qoiylmaq. Aldaǵy bes jyl ishinde Shyǵys Qazaqstan oblysynda «Aziia Avto» jobasyn damytýdyń ekinshi kezeńi júrgizilip, nátijesinde kásiporyn jylyna 120 myń kólikke deiin shyǵarady dep josparlanǵan. Qostanai oblysyndaǵy kásiporyndarǵa da úlken úmit artylyp otyr. Iaǵni, otandyq kásiporyndar arasynda básekelestik qalyptasyp úlgerdi deýge de bolady. Alaida, álem elderi ishten janatyn qozǵaltqyshy bar avtokólikterge emes, únemdi ári ekologiiaǵa ziiansyz qozǵaltqyshy bar kólikterge iek artyp jatqanyn eskerip, aldaǵy ýaqytta Qazaqstan da osy baǵytty ustanýǵa kóshpek. Bul týraly Investitsiialar jáne damý ministri bylai dedi:
– Eýroodaqta 2050 jyldan bastap ishten janatyn qozǵaltqyshty kólikterge shekteý qoiylatynyn bilesizder. Avtokóliktiń paidalanylý merzimin eskersek, bul – 2030 jyldan bastap mundai kólikterdi shyǵarý shekteledi degen sóz. Sol sebepti, osy úrdistiń aiasynda Qazaqstanda qazirdiń ózinde elektr mobilder testileýden ótkizilýde. Aldaǵy ýaqytta soǵan sai keletin infraqurylym qalyptastyrý, Almaty men Astanada janarmai quiý stansalarynyń infraqurylymyn jetildirý josparlanyp otyr.
Elimizde elektr mobil shyǵarý isi qolǵa alynǵanyna kóp ýaqyt óte qoiǵan joq. Qostanai oblysyndaǵy «SaryarkaAvtoprom» kompaniiasynyń bazasynda biyl 5 elektr mobil qurastyrylǵany belgili. 2020 jyldan bastap kompaniia osyndai kólikterdiń seriialy óndirisin jolǵa qoimaq.
Mashina jasaý salasynyń mańyzyn arttyratyn taǵy bir kórsetkish – onyń halyqty jumyspen qamtýdaǵy róli. Bul salada jańadan ashylǵan 1 jumys orny janama túrde ondaǵan jumys ornynyń ashylýyna yqpal etedi eken. Bul týraly «Qazaqstannyń mashina jasaýshylar odaǵy» zańdy tulǵalar birlestiginiń basqarma tóraǵasy Meiram Pishembaev aitty.
– Elbasy N.Nazarbaevtyń mashina jasaý salasyna airyqsha kóńil bólýi búgingi sharanyń mańyzyn arttyra túsedi. Prezidenttiń tikelei nazar aýdarýynyń arqasynda elimizdiń ekonomikasyn indýstriialandyrý saiasaty belsendi túrde júrgizilýde. Al mashina jasaý indýstriialandyrýdyń negizi bolyp tabylady. Sebebi, bul salada ashylǵan bir jumys orny – óńdeýshi sala, jeńil ónerkásip, munai himiiasy syndy basqa salalarda 100 jumys ornynyń ashylýyna yqpal etedi, – dedi Meiram Pishembaev.
Meiram Pishembaev aityp ótkendei, elimizdiń ekonomikasynda aýyl sharýashylyǵy erekshe oryn alatynyn eskersek, aýylsharýashylyq mashinalaryn jasaýǵa erekshe kóńil bólinýge tiis. Aýylsharýashylyq mashinalaryn jasaý kombain, traktor, tirkeme, taǵy basqalaryn shyǵarýmen shektelmeidi. Aýyl sharýashylyǵyndaǵy óńdeýshi tehnikalardyń barlyǵy qamtylýǵa tiis. Zaman talabyna sai mal sharýashylyǵyn túgeldei avtomattandyrýǵa kóshirý kerek. Iaǵni, búgingi tańda aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa qajetti mindetterdiń mańyzdy bir bóligi mashina jasaý salasymen tikelei bailanysty deýge bolady.
Forýmǵa kelgen sheteldik delegattardyń biri, germaniialyq Price Waterhouse Coopers agenttiginiń halyqaralyq sarapshysy Kristof Shtiýrmer jiynda álemdik avtoindýstriiadaǵy sońǵy trendter týraly aitty.
– Kúndelikti ishetin sýsyn, tutynatyn telefon siiaqty, avtokólik te bir buiym. Onyń basty aiyrmashylyǵy – qymbat buiym ekendigi. Qazaqstan az ǵana ýaqyt ishinde ekonomikasy qýatty, ál-aýqaty jaqsy elge ainalyp úlgerdi. Jańa naryqtardy baǵyndyra bastadyńyzdar. Al ónerkásip óndirisi naryqtaǵy suranysqa, halyqtyń talap-tilegine táýeldi. Bul elde avtokólikke degen suranys bar, avtokólik óndirisin damytýǵa múmkindik mol dep oilaimyn. Sebebi, halyqtyń jańa ónimderge degen suranysy joǵary, – dedi halyqaralyq sarapshy. Onyń aitýynsha, qazaqstandyq avtokólik qurastyrýshylar jyldamdyq, únemdilik jáne qorshaǵan ortaǵa ziian keltirmeý syndy talaptardyń údesinen kórinetin kólik túrlerin shyǵarýy tiis.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen
Igor Býrgandinov
.jpeg)