كەشە ەلوردادا قازاقستان ماشينا جاساۋشىلارىنىڭ IV فورۋمى ٶتتٸ. ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ اسقار مىرزاحمەتوۆ, ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترٸ جەڭٸس قاسىمبەك, سونداي-اق, ەلٸمٸزدٸڭ ماشينا جاساۋ ٶنەركەسٸبٸندەگٸ ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ باسشىلارى قاتىسقان فورۋمعا ەلەمنٸڭ 20 ەلٸنەن 100-دەن استام دەلەگات كەلدٸ.
جيىن باسىندا اسقار مىرزاحمەتوۆ مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ فورۋم قاتىسۋشىلارىنا ارناعان سٶزٸن وقىپ بەردٸ.
«قۇرمەتتٸ فورۋم قاتىسۋشىلارى, سٸزدەردٸ قازاقستان ماشينا جاساۋشىلارىنىڭ IV فورۋمىنىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتايمىن! بۇل فورۋم جاڭا ەكونوميكالىق جاعدايدا ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ الدىندا تۇرعان ماقساتتارعا جەتۋدە پراكتيكالىق شارالاردى ەزٸرلەۋگە جول اشاتىندىعىنا سەنٸمدٸمٸن. بٷگٸنگٸ مٸندەتتەر سٸزدەردەن ەڭ جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋدٸ, ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋدى جەنە ەكسپورتقا بەيٸم, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ٶنٸمدەردٸ شىعارۋدى تالاپ ەتەدٸ, سول سەبەپتٸ يندۋسترييالىق دامۋ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا ماشينا جاساۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلدى», دەلٸنگەن ەلباسىنىڭ سٶزٸندە.
مەملەكەت باسشىسى اتاپ ٶتكەندەي, يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىنىڭ اياسىنداعى ەربٸر ونىنشى جوبا ماشينا جاساۋ سالاسىندا جٷزەگە اسىرىلعان. بۇل سالادا باس-اياعى 250 ميلليارد تەڭگەنٸڭ 88 جوباسى جٷزەگە اسىرىلىپ, 10 مىڭنان استام ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلىپتى. الداعى ۋاقىتتا ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق پەن دٷنيەجٷزٸلٸك ساۋدا ۇيىمىنىڭ مٷشەسٸ رەتٸندە قازاقستان ٶزٸنٸڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى ارتىقشىلىقتارىن پايدالانىپ, ەل ەكونوميكاسىنداعى شەشۋشٸ سەكتورلاردىڭ بٸرٸنە اينالۋعا تيٸس.
ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترٸ جەڭٸس قاسىمبەك ٶز بايانداماسىندا ەلٸمٸزدٸڭ تەمٸر جول, اۆياتسييالىق تەحنولوگييا جەنە ماشينا جاساۋ سالالارىنداعى جەتٸستٸكتەرٸ تۋرالى باياندادى. وتاندىق ەلەكتر موبيلدەر ٶندٸرۋ بارىسىنا دا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2015 جىلدان باستاپ وتاندىق قانا ەمەس, ەلەمدٸك ماشينا جاساۋ سالاسىندا سۇرانىستىڭ تٶمەندەۋٸ, جاڭعىرتۋعا بٶلٸنەتٸن ينۆەستيتسييانىڭ ازايۋى, كەسٸپورىنداردى نەسيەلەۋ شارتتارىنىڭ قيىنداۋى سىندى كەرٸ ٷردٸستەر بايقالىپتى. نارىقتاعى وسى احۋالدى نازارعا الا وتىرىپ, بۇل سالانى دامىتۋعا دا جاڭاشا تۇرعىدا كەلگەن جٶن دەپ سانايدى مينيستر. بۇل سالادا ٶندٸرٸستٸ تەجەيتٸن پروبلەمالاردىڭ بٸرٸ كەسٸپورىندى قارجىلاندىرۋ مەسەلەسٸمەن بايلانىستى, سونىڭ سالدارىنان ەلەۋەتٸن تولىق ٸسكە اسىرا الماي جاتقان كەسٸپورىندار بار ەكەن. دەگەنمەن, ج.قاسىمبەكتٸڭ ايتۋىنشا, بۇل پروبلەما دا قازٸر شەشٸلٸپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, «بەيتەرەك» حولدينگٸ ارقىلى بٸرقاتار جوبالارعا قاراجات بٶلٸنۋدە. قاراپايىم تۇتىنۋشىلارعا بەرٸلگەن 7500-دەن استام اۆتونەسيە دە وتاندىق اۆتوكٶلٸك ٶندٸرٸسٸنٸڭ دامۋىنا وڭ ىقپال ەتٸپتٸ.
ماشينا جاساۋ سالاسىندا بولىپ جاتقان ٸرٸ ٶزگەرٸستەردٸڭ بٸرٸ ٸشتەن جاناتىن قوزعالتقىشتى اۆتوكٶلٸك ٶندٸرٸسٸنە قاتىستى. 2030 جىلدان باستاپ قازاقستاندا مۇنداي كٶلٸكتەردٸ شىعارۋ كٶلەمٸنە شەكتەۋ قويىلماق. الداعى بەس جىل ٸشٸندە شىعىس قازاقستان وبلىسىندا «ازييا اۆتو» جوباسىن دامىتۋدىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ جٷرگٸزٸلٸپ, نەتيجەسٸندە كەسٸپورىن جىلىنا 120 مىڭ كٶلٸككە دەيٸن شىعارادى دەپ جوسپارلانعان. قوستاناي وبلىسىنداعى كەسٸپورىندارعا دا ٷلكەن ٷمٸت ارتىلىپ وتىر. ياعني, وتاندىق كەسٸپورىندار اراسىندا بەسەكەلەستٸك قالىپتاسىپ ٷلگەردٸ دەۋگە دە بولادى. الايدا, ەلەم ەلدەرٸ ٸشتەن جاناتىن قوزعالتقىشى بار اۆتوكٶلٸكتەرگە ەمەس, ٷنەمدٸ ەرٸ ەكولوگيياعا زييانسىز قوزعالتقىشى بار كٶلٸكتەرگە يەك ارتىپ جاتقانىن ەسكەرٸپ, الداعى ۋاقىتتا قازاقستان دا وسى باعىتتى ۇستانۋعا كٶشپەك. بۇل تۋرالى ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترٸ بىلاي دەدٸ:
– ەۋرووداقتا 2050 جىلدان باستاپ ٸشتەن جاناتىن قوزعالتقىشتى كٶلٸكتەرگە شەكتەۋ قويىلاتىنىن بٸلەسٸزدەر. اۆتوكٶلٸكتٸڭ پايدالانىلۋ مەرزٸمٸن ەسكەرسەك, بۇل – 2030 جىلدان باستاپ مۇنداي كٶلٸكتەردٸ شىعارۋ شەكتەلەدٸ دەگەن سٶز. سول سەبەپتٸ, وسى ٷردٸستٸڭ اياسىندا قازاقستاندا قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەلەكتر موبيلدەر تەستٸلەۋدەن ٶتكٸزٸلۋدە. الداعى ۋاقىتتا سوعان ساي كەلەتٸن ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋ, الماتى مەن استانادا جانارماي قۇيۋ ستانسالارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جەتٸلدٸرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ەلٸمٸزدە ەلەكتر موبيل شىعارۋ ٸسٸ قولعا الىنعانىنا كٶپ ۋاقىت ٶتە قويعان جوق. قوستاناي وبلىسىنداعى «سارىاركااۆتوپروم» كومپانيياسىنىڭ بازاسىندا بيىل 5 ەلەكتر موبيل قۇراستىرىلعانى بەلگٸلٸ. 2020 جىلدان باستاپ كومپانييا وسىنداي كٶلٸكتەردٸڭ سەرييالى ٶندٸرٸسٸن جولعا قويماق.
ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ ماڭىزىن ارتتىراتىن تاعى بٸر كٶرسەتكٸش – ونىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋداعى رٶلٸ. بۇل سالادا جاڭادان اشىلعان 1 جۇمىس ورنى جاناما تٷردە ونداعان جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا ىقپال ەتەدٸ ەكەن. بۇل تۋرالى «قازاقستاننىڭ ماشينا جاساۋشىلار وداعى» زاڭدى تۇلعالار بٸرلەستٸگٸنٸڭ باسقارما تٶراعاسى مەيرام پٸشەمباەۆ ايتتى.
– ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنا ايرىقشا كٶڭٸل بٶلۋٸ بٷگٸنگٸ شارانىڭ ماڭىزىن ارتتىرا تٷسەدٸ. پرەزيدەنتتٸڭ تٸكەلەي نازار اۋدارۋىنىڭ ارقاسىندا ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىن يندۋسترييالاندىرۋ ساياساتى بەلسەندٸ تٷردە جٷرگٸزٸلۋدە. ال ماشينا جاساۋ يندۋسترييالاندىرۋدىڭ نەگٸزٸ بولىپ تابىلادى. سەبەبٸ, بۇل سالادا اشىلعان بٸر جۇمىس ورنى – ٶڭدەۋشٸ سالا, جەڭٸل ٶنەركەسٸپ, مۇناي حيميياسى سىندى باسقا سالالاردا 100 جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا ىقپال ەتەدٸ, – دەدٸ مەيرام پٸشەمباەۆ.
مەيرام پٸشەمباەۆ ايتىپ ٶتكەندەي, ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ەرەكشە ورىن الاتىنىن ەسكەرسەك, اۋىلشارۋاشىلىق ماشينالارىن جاساۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋگە تيٸس. اۋىلشارۋاشىلىق ماشينالارىن جاساۋ كومباين, تراكتور, تٸركەمە, تاعى باسقالارىن شىعارۋمەن شەكتەلمەيدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ٶڭدەۋشٸ تەحنيكالاردىڭ بارلىعى قامتىلۋعا تيٸس. زامان تالابىنا ساي مال شارۋاشىلىعىن تٷگەلدەي اۆتوماتتاندىرۋعا كٶشٸرۋ كەرەك. ياعني, بٷگٸنگٸ تاڭدا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قاجەتتٸ مٸندەتتەردٸڭ ماڭىزدى بٸر بٶلٸگٸ ماشينا جاساۋ سالاسىمەن تٸكەلەي بايلانىستى دەۋگە بولادى.
فورۋمعا كەلگەن شەتەلدٸك دەلەگاتتاردىڭ بٸرٸ, گەرمانييالىق Price Waterhouse Coopers اگەنتتٸگٸنٸڭ حالىقارالىق ساراپشىسى كريستوف شتيۋرمەر جيىندا ەلەمدٸك اۆتويندۋستريياداعى سوڭعى ترەندتەر تۋرالى ايتتى.
– كٷندەلٸكتٸ ٸشەتٸن سۋسىن, تۇتىناتىن تەلەفون سيياقتى, اۆتوكٶلٸك تە بٸر بۇيىم. ونىڭ باستى ايىرماشىلىعى – قىمبات بۇيىم ەكەندٸگٸ. قازاقستان از عانا ۋاقىت ٸشٸندە ەكونوميكاسى قۋاتتى, ەل-اۋقاتى جاقسى ەلگە اينالىپ ٷلگەردٸ. جاڭا نارىقتاردى باعىندىرا باستادىڭىزدار. ال ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸ نارىقتاعى سۇرانىسقا, حالىقتىڭ تالاپ-تٸلەگٸنە تەۋەلدٸ. بۇل ەلدە اۆتوكٶلٸككە دەگەن سۇرانىس بار, اۆتوكٶلٸك ٶندٸرٸسٸن دامىتۋعا مٷمكٸندٸك مول دەپ ويلايمىن. سەبەبٸ, حالىقتىڭ جاڭا ٶنٸمدەرگە دەگەن سۇرانىسى جوعارى, – دەدٸ حالىقارالىق ساراپشى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىق اۆتوكٶلٸك قۇراستىرۋشىلار جىلدامدىق, ٷنەمدٸلٸك جەنە قورشاعان ورتاعا زييان كەلتٸرمەۋ سىندى تالاپتاردىڭ ٷدەسٸنەن كٶرٸنەتٸن كٶلٸك تٷرلەرٸن شىعارۋى تيٸس.
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتٸ تٷسٸرگەن
يگور بۋرگاندينوۆ
.jpeg)