Keshe, 25-qańtarda Kókshetaýdan Astanaǵa jetý ońaiǵa soqpady. Boran! Jol jabyq. Lektrishkemen bes saǵat jol júrip Astana ýakzalyna kelsek, qatty soqqan borannan birinshi joldyń shatyry qulap túsipti. Áiteýir adamdary aman deidi. Qarbalas jóndeý jumystary júrip jatypty. Áýpirimdep, áýejaiǵa jetkende Elbasynyń Úndeýi jariialanatyn ýaqyt bolyp ketti. Al áýejaida ushaqtardyń ushatyn merzimderi birinen keiin biri keshiktirilip jatyr. Táýekel dep «Eir Astana» arqyly Almatyǵa jetip, odan úige kelgenshe saǵat túngi birden asyp ketti. Sodan Memleket basshysynyń Úndeýimen, Ata zańǵa ózgerister jobasymen tanysýǵa búgin ǵana jumys arasynda múmkindik týdy.
Memlekettik biliktiń tarmaqtary arasynda ókilettikterdi qaita bólý máseleleri jóninde jumys toby qurylyp, onyń alǵashqy otyrystary ótkizilgeninen buryn da habarymyz bar. Aldymyzda konstitýtsiialyq ózgerister kútip turǵan anyq. Bir ai talqylaýǵa múmkindik te berilip otyr. Prezidenttiń qyryq shaqty ókilettigin Parlament pen Úkimetke beretin bolǵany árine, jaqsy. Biraq qazaq halqy kútip otyrǵan konstitýtsiialyq ózgerister budan áldeqaida tereńde edi.
Eń aldymen Konstitýtsiia ańdatpasynda Qazaqstan memleketi qazaq halqynyń ózin ózi bileý formasy ekendigi, qazaq halqynyń memleket quraýshy ult ekendigi jazylýǵa tiis. Memleket eń aldymen qazaq memlekettiligin damytýǵa qyzmet etýi kerek. Eger mundai qazyqty qaǵidalar kózdelmeitin bolsa onda Ata zańnyń aldaǵy yqtimal ózgeristeri tek kosmetikalyq sipatta qalatynyn ishimiz sezedi.
1995 jyly 30-tamyzda ótken referendýmda qabyldanǵan Negizgi Zańǵa 22 jyldyń ishinde 59 túzetý men tolyqtyrý engizilgeni týraly byltyr Konstitýtsiia kúni qarsańynda jazǵanmyn. Endi engiziletin bir top túzetýdiń (18!) mazmuny eldi shynaiy demokratiialyq deńgeige jetkize almaityny taǵy da aiqyn. Sot biligi prezident biliginen joǵary turmai demokratiia aýyly alys bolatyndyǵyn álemdik tájiribe kórsetip keledi.
Burynǵy 59 túzetý men ózgeristerge sońǵy 18 túzetý qosylsa báriniń sany 77 bolady eken. Referendýmda búkilhalyqtyq jolmen qabyldanǵan, 98 baptan turatyn Negizgi zańǵa Parlament 77 túzetý men ózgeris engizse, mundai «konstitýtsiialyq borannan» Ata zańnyń o bastaǵy legitimdik nusqasynan ne qalady?! Sondyqtan Parlamenttiń Konstitýtsiiany ózgertý quqyǵyn alyp tastaý qajet.
Ýkrainanyń burynǵy bas prokýrory Sviatoslav Piskýn aitpaqshy: «Konstitýtsiiasyna jii ózgerister engizgen memleket stagnatsiiaǵa ushyraidy». Negizgi zańdy ózgerte berý jaǵdaidy turaqsyzdandyrady dep qaýiptenip Reseidiń ózi mundai qadamnan bas tartyp otyrǵan joq pa?!. Ókinishke qarai bizde bilik kóp jaǵdaida memleketti tiimdi basqara almaǵanyn Konstitýtsiia men zańdardyń jetilmegendiginen kórip jatady. Is júzinde biliktiń Konstitýtsiiany óz yńǵaiyna qarai ózgertip otyrýy nashar ádet.
Menińshe Qazaqstanǵa qaita-qaita ózgerister jasala beretin Ýaqytsha (ýaqytsha demeske amalymyz joq!) Ata zańnan góri urpaqtarǵa turaqty qyzmet etetin, taiaý 50-100 jylda ózgertýge tyiym salynǵan jańa Konstitýtsiia qajet. Ári ol shynaiy demokratiialyq Konstitýtsiia bolýy kerek. Konstitýtsiialyq ózgerister jónindegi komissiia kókeitesti osy problemalardy nazarda ustasa deimin.
Marat Toqashbaevtiń feisbýktaǵy jazbasynan
