كەشە, 25-قاڭتاردا كٶكشەتاۋدان استاناعا جەتۋ وڭايعا سوقپادى. بوران! جول جابىق. لەكترٸشكەمەن بەس ساعات جول جٷرٸپ استانا ۋاكزالىنا كەلسەك, قاتتى سوققان بوراننان بٸرٸنشٸ جولدىڭ شاتىرى قۇلاپ تٷسٸپتٸ. ەيتەۋٸر ادامدارى امان دەيدٸ. قاربالاس جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىپتى. ەۋپٸرٸمدەپ, ەۋەجايعا جەتكەندە ەلباسىنىڭ ٷندەۋٸ جارييالاناتىن ۋاقىت بولىپ كەتتٸ. ال ەۋەجايدا ۇشاقتاردىڭ ۇشاتىن مەرزٸمدەرٸ بٸرٸنەن كەيٸن بٸرٸ كەشٸكتٸرٸلٸپ جاتىر. تەۋەكەل دەپ «ەير استانا» ارقىلى الماتىعا جەتٸپ, ودان ٷيگە كەلگەنشە ساعات تٷنگٸ بٸردەن اسىپ كەتتٸ. سودان مەملەكەت باسشىسىنىڭ ٷندەۋٸمەن, اتا زاڭعا ٶزگەرٸستەر جوباسىمەن تانىسۋعا بٷگٸن عانا جۇمىس اراسىندا مٷمكٸندٸك تۋدى.
مەملەكەتتٸك بيلٸكتٸڭ تارماقتارى اراسىندا ٶكٸلەتتٸكتەردٸ قايتا بٶلۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە جۇمىس توبى قۇرىلىپ, ونىڭ العاشقى وتىرىستارى ٶتكٸزٸلگەنٸنەن بۇرىن دا حابارىمىز بار. الدىمىزدا كونستيتۋتسييالىق ٶزگەرٸستەر كٷتٸپ تۇرعان انىق. بٸر اي تالقىلاۋعا مٷمكٸندٸك تە بەرٸلٸپ وتىر. پرەزيدەنتتٸڭ قىرىق شاقتى ٶكٸلەتتٸگٸن پارلامەنت پەن ٷكٸمەتكە بەرەتٸن بولعانى ەرينە, جاقسى. بٸراق قازاق حالقى كٷتٸپ وتىرعان كونستيتۋتسييالىق ٶزگەرٸستەر بۇدان ەلدەقايدا تەرەڭدە ەدٸ.
ەڭ الدىمەن كونستيتۋتسييا اڭداتپاسىندا قازاقستان مەملەكەتٸ قازاق حالقىنىڭ ٶزٸن ٶزٸ بيلەۋ فورماسى ەكەندٸگٸ, قازاق حالقىنىڭ مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت ەكەندٸگٸ جازىلۋعا تيٸس. مەملەكەت ەڭ الدىمەن قازاق مەملەكەتتٸلٸگٸن دامىتۋعا قىزمەت ەتۋٸ كەرەك. ەگەر مۇنداي قازىقتى قاعيدالار كٶزدەلمەيتٸن بولسا وندا اتا زاڭنىڭ الداعى ىقتيمال ٶزگەرٸستەرٸ تەك كوسمەتيكالىق سيپاتتا قالاتىنىن ٸشٸمٸز سەزەدٸ.
1995 جىلى 30-تامىزدا ٶتكەن رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان نەگٸزگٸ زاڭعا 22 جىلدىڭ ٸشٸندە 59 تٷزەتۋ مەن تولىقتىرۋ ەنگٸزٸلگەنٸ تۋرالى بىلتىر كونستيتۋتسييا كٷنٸ قارساڭىندا جازعانمىن. ەندٸ ەنگٸزٸلەتٸن بٸر توپ تٷزەتۋدٸڭ (18!) مازمۇنى ەلدٸ شىنايى دەموكراتييالىق دەڭگەيگە جەتكٸزە المايتىنى تاعى دا ايقىن. سوت بيلٸگٸ پرەزيدەنت بيلٸگٸنەن جوعارى تۇرماي دەموكراتييا اۋىلى الىس بولاتىندىعىن ەلەمدٸك تەجٸريبە كٶرسەتٸپ كەلەدٸ.
بۇرىنعى 59 تٷزەتۋ مەن ٶزگەرٸستەرگە سوڭعى 18 تٷزەتۋ قوسىلسا بەرٸنٸڭ سانى 77 بولادى ەكەن. رەفەرەندۋمدا بٷكٸلحالىقتىق جولمەن قابىلدانعان, 98 باپتان تۇراتىن نەگٸزگٸ زاڭعا پارلامەنت 77 تٷزەتۋ مەن ٶزگەرٸس ەنگٸزسە, مۇنداي «كونستيتۋتسييالىق بوراننان» اتا زاڭنىڭ و باستاعى لەگيتيمدٸك نۇسقاسىنان نە قالادى?! سوندىقتان پارلامەنتتٸڭ كونستيتۋتسييانى ٶزگەرتۋ قۇقىعىن الىپ تاستاۋ قاجەت.
ۋكراينانىڭ بۇرىنعى باس پروكۋرورى سۆياتوسلاۆ پيسكۋن ايتپاقشى: «كونستيتۋتسيياسىنا جيٸ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزگەن مەملەكەت ستاگناتسيياعا ۇشىرايدى». نەگٸزگٸ زاڭدى ٶزگەرتە بەرۋ جاعدايدى تۇراقسىزداندىرادى دەپ قاۋٸپتەنٸپ رەسەيدٸڭ ٶزٸ مۇنداي قادامنان باس تارتىپ وتىرعان جوق پا?!. ٶكٸنٸشكە قاراي بٸزدە بيلٸك كٶپ جاعدايدا مەملەكەتتٸ تيٸمدٸ باسقارا الماعانىن كونستيتۋتسييا مەن زاڭداردىڭ جەتٸلمەگەندٸگٸنەن كٶرٸپ جاتادى. ٸس جٷزٸندە بيلٸكتٸڭ كونستيتۋتسييانى ٶز ىڭعايىنا قاراي ٶزگەرتٸپ وتىرۋى ناشار ەدەت.
مەنٸڭشە قازاقستانعا قايتا-قايتا ٶزگەرٸستەر جاسالا بەرەتٸن ۋاقىتشا (ۋاقىتشا دەمەسكە امالىمىز جوق!) اتا زاڭنان گٶرٸ ۇرپاقتارعا تۇراقتى قىزمەت ەتەتٸن, تاياۋ 50-100 جىلدا ٶزگەرتۋگە تىيىم سالىنعان جاڭا كونستيتۋتسييا قاجەت. ەرٸ ول شىنايى دەموكراتييالىق كونستيتۋتسييا بولۋى كەرەك. كونستيتۋتسييالىق ٶزگەرٸستەر جٶنٸندەگٸ كوميسسييا كٶكەيتەستٸ وسى پروبلەمالاردى نازاردا ۇستاسا دەيمٸن.
مارات توقاشباەۆتٸڭ فەيسبۋكتاعى جازباسىنان
