Kez-kelgen memlekettiń bolashaq damýyna aiqyn baǵdar nusqaityn, ótkenimen qatar búgingi jahandaný jaǵdaiynda ultty uiystyryp, halyqty biriktiretin, qoǵam damýynda sheshýshi rólge ie qozǵaýshy kúshine ainala alatyn ulttyq ideiany qajet etetindigi sózsiz. Sebebi, ulttyq ideia qaýymdastyqtyń ózin-ózi ult dep tanýyna sep bolyp, sol ulttyń ustanymdary, qundylyqtary men kózqarastaryn jalpy álemge pash etý tásili ispetti bolmaq.
Tarihqa nazar salsaq,halyqtyń intellektýaldyq kúsh-qýaty men ulttyq resýrsyn biriktirip, ortaq maqsatqa bastaityn osy jalpyulttyq ideia arqyly qysyltaiań kezeńde memlekettiń damyǵan jaǵdailary kóp kezdesedi. Máselen, Ekinshi dúniejúzilik soǵystan kúirei jeńilgen Japoniianyń qazirgi tańdaǵy ekonomikasynyń qaryshtap damýyna Isibasi úkimetiniń «Igilikti memleket», Ikeda úkimetiniń «ulttyq tabysty eki eseleý» urandaryna negizdelgen kúshti ulttyq ideologiialyq tuǵyrnamasy áser etken bolsa,búkil álemdik qaýymdastyq qoldaǵan Nelson Mandelanyń aq nemese qara násilge bólmeýge úndegen aparteidsiz el saiasaty Ońtústik Afrika Respýblikasynyń ulttyq ideiasyna ainalyp, memlekettiń órleýine sebep boldy.
Kópetnosty Qazaqstannyń da memleket bolyp nyǵaiýy, zaiyrly qoǵam retinde jetilýi men birtutas ult bolyp kemeldenýi jolynda birshama aitarlyqtai qadamdar jasalǵandyǵy aiqyn. Degenmen, ýaqyt talabyna saidili men dinine berik, aldyna biik maqsattar qoia biletin, erteńine senimmen qaraityn, jastary alǵyr, rýhy biik, jaqsylyqqa jany qushtar halyq retinde ózindik ulttyq ideiamyzdy anyqtaý qajettiligi týyndady. Osy oraida, Qazaqstan RespýblikasynyńPrezidenti N.Nazarbaevhalyqtyń ál-aýqatyn jaqsartyp, birligin arttyratyn, eldi damýdyń jańa satysyna jeteleitin jańa qadam retindegi«Máńgilik El» ulttyq ideiasyn «Qazaqstan joly - 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty joldaýynyń negizi retinde usynǵan bolatyn. Árbir azamatqa arnalǵan arnaiy joldaý barlyq qazaqstandyqtar qoldaityn ortaq, áleýmettik, etnostyq, dini biregeilikti qamtamasyz etetin basty ustanymǵa ainalyp otyr. Joldaýda atap kórsetilgen negizgi qundylyq – ulttyq ideologiiamyzdyń «Máńgilik El» retinde aishyqtalýynda.
«Basty maqsat – Qazaqstannyń eń damyǵan 30 memlekettiń qataryna qosylýy. Ol – «Máńgilik Qazaqstan» jobasy, el tarihyndaǵy biz aiaq basatyn jańa dáýirdiń kemel kelbeti»- dep jariia etken Prezident,tarihi mánge ie qujatty – «Bes institýtsionaldy reformany júzege asyrýǵa baǵyttalǵan naqty júz qadam» atty baǵdarlamany ideologiialyq negiziretinde ala otyryp,konfessiiaaralyq-etnosaralyq kelisimdi, azamattylyq pen jańa HHI ǵasyr patriotizminiń erekshelikterin túsindirý ideiasy arqyly búkil qazaqstandyqtardy ultyna, násiline, dini senimine qaramastan bir topqa toptastyratyn memleket ustanymdarynbelgilep bergen bolatyn.
Atalmysh jalpyulttyq ideianyń ózegi retinde jeti tuǵyr – jeti qundylyq kórinis tapqan. Táýelsizdik jáne Astana, Jalpyulttyq birlik, Beibitshilik pen kelisim, Zaiyrly memleket jáne joǵary rýhaniiat, Innovatsiia negizindegi turaqty ekonomikalyq ósim, tarihtyń, mádeniet pen tildiń ortaqtyǵy, Ulttyq qaýipsizdik jáne Qazaqstannyń jalpy álemdik jáne óńirlik problemalardy sheshýge jahandyq turǵydan qatysýy – mine, osy atalǵan negizgi jeti qundylyqtyń 2-tarmaǵynda kórsetilgen «2017-2020 jyldarǵa arnalǵan Dini ekstremizm men terrorizmge qarsy áreket jónindegi memlekettik baǵdarlamasy» aiasynda din syndy qoǵamdyq fenomenniń halyq pen memlekettiń tutastyǵyndaǵy mańyzdylyǵyn anyqtaý men halyqtyń rýhani mádenietin qalyptastyrý úrdisindegi dinniń basty fýnktsiialaryna basa nazar aýdarý qajettiligi aiqyndalǵan.
Shyn máninde, dinniń ultty biriktirýde, qoǵamdy rýhani turǵyda saýyqtyrýda, halyqty izgilikke, adaldyqqa, rýhani kemeldikke tárbieleýdegi mańyzy zor. Sondai-aq, din – azamattardyń rýhani ómiri men memlekettik saiasattaǵy eleýli faktorlardyń biri ekenin eskergen durys.Bul arada,«Máńgilik El» ulttyq ideiasynyń negizindekópultty elimizdegi dini saýattylyqqa erekshe kóńil bólý mańyzdylyǵy kórsetilgen. Óitkeni, jahandaný úderisiniń kúsheiip, qoljetimdi aqparattar legi artqan saiyn, el bolashaǵy –óskeleń urpaqtyń boiynda jan-jaqtan aǵylǵan aqparattardy «ishki súzbeden» ótkizip, destrýktivti ideologiialardy qabyldamaityn immýnitet qalyptastyrý ózektiligi artpaq.Jat piǵyldy aǵymdardyń óz qatarlaryn, kóbinese jastarmen tolyqtyrýy,olardyń boiyna halqymyzdyń ulttyq sanasy men mádeni ári tarihi qundylyqtaryna degen teris oi qalyptastyrýy – elimizdiń ishki turaqtylyǵyna qater tóndiretindigi anyq. Bul áreketterge qarsy turý úshin jastardyń dini saýattylyǵyn arttyryp, olardyń boiyna ulttyq salt-dástúrimizdi sińirý qajet. Osylaisha, tól dástúrdi, mádeniet pen tarihty jańǵyrtý jáne din men tildi órkendetý– zaiyrlylyq qaǵidattary men rýhaniiat salasyn qamtyǵan «Máńgilik El» ulttyq ideiasynyńbasty maqsattarynyń birimen ushtasty.
QR Prezidenti N.Nazarbaev «Nurly jol – bolashaqqa bastar jol» atty halyqqa Joldaýynda: «Biz turaqtylyqty baǵalai bilgenimizdiń arqasynda búgingi kúnge jettik. Eshkimdi kemsitpei, eshkimniń tili men dilin mansuqtamai, barlyq azamattarǵa teń múmkindik berý arqyly turaqtylyqty nyǵaityp kelemiz. Bizdiń keiingi urpaqqa amanattar eń basty bailyǵymyz – el birligi bolý kerek. Osynaý jalpyulttyq qundylyqty biz árbir jastyń boiyna sińire bilýge tiispiz» – degen sózderi arqyly Qazaqstannyń din salasyndaǵy saiasatynyń dinaralyq kelisim, dinder únqatysýy men dini toleranttylyqty qamtamasyz etýge baǵyttalǵanyn eskere otyryp, zaiyrly qoǵam jáne joǵary rýhaniiat sekildi teńdesiz qundylyqtardyń arqasynda elimizdi nyǵaitqanymyzdy, jetistikterimizdi arttyrǵanymyzdy erekshe atap ótken bolatyn.
Qorytyndylai kele, halqymyzdyń basty ári mańyzdy qujaty – «Máńgilik El» ulttyq ideiasyndaǵy basty qundylyqtardy basty baǵdarymyz ete otyryp, memlekettiń strategiialyq saiasatyn qoldap, beibitshilik pen turaqtylyǵymyzdy saqtai otyryp jetildirý – árbir qazaqstandyqtyń basty mindeti dep tanýymyz qajet.
Qabylhanova Aiman,
QR DIAQM Din isteri komiteti Din máseleleri jónindegi ǵylymi-zertteý jáne taldaý ortalyǵy Ǵylymi-zertteý jáne ádistemelik jumys bóliminiń ǵylymi qyzmetkeri
.jpeg)