Parlament Májilisinde «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń iske asyrylý barysy týraly» degen taqyrypta Úkimet saǵaty bolyp ótti. Ony palata Tóraǵasynyń orynbasary Gúlmira Isimbaeva ashyp, júrgizip otyrdy.
Halyqty jumyspen qamtý máselesine «Nur Otan» partiiasy sailaýaldy baǵdarlamasynda erekshe mán berilgen. 2016 jyldan bastap «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» jańartylyp, jańa jumys oryndaryn qurýǵa, sonyń ishinde, ásirese, aýyldyq jerler men qyzmet kórsetý salasynda kásipkerlik qyzmetke jaǵdai jasaýǵa basa kóńil aýdaryla bastady. Sóitip, memlekettik qoldaý sharalarynyń baǵyty únemi keńeitilip keledi.
Memleket basshysynyń tapsyrmasymen birneshe jyldyń ishinde jumyspen qamtýdy qoldaý boiynsha tolyq aýqymdy baǵdarlamalar iske asyrylýda, dei kelip, odan ári G.Isimbaeva «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń iske asyrylýy týraly baiandama jasaý úshin sózdi Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý ministri Tamara Dúisenovaǵa berdi.
Ministrdiń aitýyna qaraǵanda, baǵdarlama iske asyryla bastaǵan 2011 jyldan búgingi kúnge deiin ol 744 myń adamǵa qoldaý kórsetken. Bul jalpy jumyspen qamtylǵandardyń 6,3%-ǵa, jaldamaly jumyskerler sanynyń 16,6%-ǵa artqanyn kórsetedi. Sonyń ishinde 2016 jyly 5712 jobany iske asyrý josparlanypty. Jobalardyń negizgi bóligi joldar men bilim berý nysandaryn jóndeýge baǵyttalǵan. 41 myńnan astam adamdy qamtyǵan mundai jobalar óńirler arasynda Shyǵys Qazaqstan, Qaraǵandy, Soltústik Qazaqstan jáne Ońtústik Qazaqstan oblystarynda tabyspen iske asyrylýda. Osy baǵytqa bólingen barlyq 81,5 mlrd teńge de jyldyń aiaǵyna deiin igerilýge tiis, dedi T.Dúisenova.
Baǵdarlamanyń ekinshi baǵytynyń maqsaty – ózin ózi jumyspen qamtyǵandarǵa jáne jumyssyzdarǵa jeńildik shartymen shaǵyn nesieler berý bolyp tabylady. 2016 jyly osyndai nesieler berýge barlyǵy 30,8 mlrd teńge kózdelgen eken. Búgingi kúnge deiin 6834 shaǵyn nesie berilgen kórinedi. Onyń 89%-y aýyl sharýashylyǵynda paidalanýǵa jumsalypty.
Baǵdarlamanyń úshinshi baǵyty azamattardy oqytý arqyly jańa mamandyq alýyna járdemdesýdi, sondai-aq jumys kúshi artyq óńirlerden tapshy aimaqtarǵa mamandardy kóshirýdi kózdeidi. 2013 jyldan bastap qolǵa alynǵan bul baǵyt boiynsha búgingi kúnge deiin 6621 adam oqýǵa jiberilip, sonyń 4182-si oqýdy aiaqtapty. Oqýdy aiaqtaǵan adamdardyń 90%-y jumysqa ornalastyryldy, dedi ministr.
Qosymsha baiandamany Áleýmettik-mádeni damý komitetiniń tóraiymy Gúlnar Yqsanova jasady. Onyń aitýyna qaraǵanda, baǵdarlama qolǵa alynǵan 2011 jyldan búgingi kúnge deiin memlekettik biýdjet pen Ulttyq qordan osy jumys úshin barlyǵy 483 mlrd teńge bólingen. Alaida, osynsha qarajattyń eńbek ónimdiligin arttyrýdaǵy tiimdiligi kózge uryp turǵan joq. Sondyqtan biz máseleni tolyq jáne jan-jaqty qamtyǵan baǵa berýimiz kerek, dei kelip, ol baǵdarlamany iske asyrý boiynsha birshama syndar aitty. Sonyń ishinde qai jerge qandai mamandar kerektigi anyqtalmaǵandyǵyn, sondyqtan olardy qansha daiyndaý kerektigi eskerilmeitinin jetkizdi.
Baǵdarlamany iske asyrýǵa keshendi monitoring jasaý isi de qolǵa alynbaǵan. Internet júiesindegi derekter bazasynan qai óńirlerde qandai mamandyqtar tapshy ekendigin tabý qiyn. Sonymen qatar, baǵdarlamanyń jumyspen qamtylýǵa qanshalyqty áser etkeni de esh jerde joq. Jumyspen qamtý birneshe baǵdarlamanyń ishinde qatar júrgendikten, ony naqty aiyryp alý da qiyn. Sonymen birge, baǵdarlamanyń iske asyrylýyna jaýapty memlekettik organdardyń jumysy da ózara úilestirilmegen. Jumysqa ornalastyrylǵandar men zeinetaqy qoryna jarna tóleýshiler sanynyń birdei emes ekendigi de aityldy. Máselen, Qaraǵandy oblysynda jumysqa ornalastyrylǵandardyń 40 paiyzy zeinetaqy qoryna jarna tólemeidi eken. Sondai jaǵdailar basqa oblystarda da bar, dedi G.Yqsanova.
Osyndai syndardan keiin suraq berý rásimi bastaldy. Depýtat Gennadii Shipovskihtiń suraǵy Almaty qalasy ákimdiginiń ókiline arnaldy. Ol Almatyda jumyspen qamtýdyń kezegine turǵan 1638 adamnyń 631-ine ǵana jumys tabylǵanyn, al baǵdarlamany iske asyrýǵa bólingen 8,5 mlrd teńgeniń 1 qarashaǵa deiingi málimetke qaraǵanda 3,6 mlrd teńgesi ǵana igerilgenin aita kelip, bólingen qarajattyń igerilmeýine qandai sebep boldy dep surady. Oǵan Almaty qalasy ákiminiń orynbasary A.Turaqbaev jaýap berip, baǵdarlamany oryndai almaýǵa negizinen konkýrstardyń ýaqytynda ótkizilmegendigi sebep bolyp otyrǵanyn aitty.
Depýtat Irina Ýnjakova baǵdarlamada zeinetaqy jasy aldyndaǵy áielder men jastardy jumyspen qamtý máselesi arnaiy qarastyrylǵan ba dep surady. Oǵan ministr bas erkinen aiyrý ornynan bosatylǵan áielder men 29 jasqa deiingi jastardy jumysqa ornalastyrý máselesi arnaiy qarastyrylǵanyn, basqa mundai arnaiy bólikter baǵdarlamada joq ekenin jetkizdi. Depýtat Jeksenbai Dúisebaev aýyldyń infraqurylymyn damytýǵa, sonyń ishinde alystaǵy jaiylymdarǵa mal aidaýǵa 2011 jyldan beri baǵdarlamada qansha qarajat bólingenin jáne onyń qanshasy igerilgenin surady. Oǵan T.Dúisenova aýyl infraqurylymyn damytýǵa barlyǵy 37 mlrd teńge bólingenin jetkizdi. Sonyń 98 paiyzy úiler salýǵa jáne injenerlik kommýnikatsiiany salýǵa jumsalǵanyn aitty. Al alys jaiylymdarǵa mal aidaý boiynsha 2011-2012 jyldary 30 mln teńge qanatqaqty joba retinde Pavlodar oblysyna ǵana bólingenin kóldeneń tartty.
Depýtat Omarhan Óksikbaev bes jylǵa jýyq ýaqytta osy baǵdarlama boiynsha jarty trilliondai aqsha bólingenin, sol qarajat tek 56 myń adamdy ǵana turaqty jumyspen qamtyǵanyn kórsete kelip, qazir elimizde 460 myń adamnyń jumyssyz ekenin aitty. Sonda bul baǵdarlamanyń tiimdiligi nede dep bilesiz dep surady ol. Ekinshi suraǵynda «ózin ózi qamtyǵandar» bizde 2,5 mln adam. Olar nemen ainalysyp jatyr, zeinetaqy qoryna aqsha aýdara ma, olardyń bolashaǵy ne bolady degen suraqtardy myna baǵdarlama eskere me degen suraq qoidy. Ministr «ózin ózi qamtyǵan» azamattar bizdiń qoǵamdaǵy eń ózekti máselelerdiń biri dep sanaitynyn jetkizdi. Olardyń kóbi bizde esh jerde tirkelmegen, dedi ol. Al birinshi suraq boiynsha aitar bolsam, bizdiń eńbek naryǵyna jyl saiyn 200-250 myń jańa azamat enedi. Búgingi kúni bizdegi ekonomikalyq belsendi azamattar sany 9 mln adamǵa jetip otyr. Soǵan qaramai, biz jumyssyzdyq sanyn 450 myń adam deńgeiinde ustap kele jatyrmyz. Bul bizdiń eńbegimizdiń, jasalǵan baǵdarlamalardyń tiimdiligi dep oilaimyn, dedi ministr.
Budan keiin de kóptegen suraqtar berildi. Úkimet saǵatyn qorytqan Májilis Tóraǵasynyń orynbasary Gúlmira Isimbaeva óziniń sózinde: «Baǵdarlamany iske asyrý tetikterin jetildirý, amal-quraldardy keńeitý, ár baǵyt boiynsha qatysýshylardyń nysanaly toptaryn aiqyndaý qajet. Baǵdarlamany iske asyrýǵa qatysty pragmatikalyq kózqarasty tujyrymdaý, shyǵystardy tiimdi josparlaý jáne qarajatty ashyq túrde igerý ózekti máseleniń biri. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa jaýapty ýákiletti organ, ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy bilik depýtattar aitqan usynystardy durys qabyldap, qajetti qorytyndy jasaidy jáne tiisti sharalar qoldanady dep úmittenemiz», dedi.
Úkimet saǵaty boiynsha tiisti usynymdar qabyldandy.
Jaqsybai SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
Osy sharanyń sheńberinde Májilistiń otyrys zalynyń foiesinde taqyrypqa bailanysty kórme boldy.
.jpeg)