2014 jyly jasalǵan halyqaralyq Sustainable Destinations Global reitingi álemniń úzdik 100 týristik baǵytyn anyqtaǵan bolatyn. Sol tizimge Qazaqstannan tek Qaraǵandy oblysynyń Aqtoǵai aýdanyndaǵy Qyzylarai oazisi ilikti. Bul bizdegi tabiǵattyń osynaý keremetine qyzyǵyp otyrǵan sheteldik týristerdiń artyp kele jatqanyn kórsetse kerek.
Qyzylarai taýynyń etegindegi Shabanbai bi aýylyna alǵashqy sheteldik saiahatshylar «Avalon» tarihi-geografiialyq qoǵamy men Qaraǵandy ekologiialyq mýzeiiniń birlesken jumystary arqasynda 2009 jyly keldi. Osy qoǵamdyq uiymdardyń qyzmetkerleri 2008 jyly «Saryarqanyń qola sheńberi» ekspeditsiiasynyń aiasynda Qaraǵandy oblysyndaǵy týristik saiahatqa qolaily degen kóptegen jerlerdi aralap shyqty. Jergilikti turǵyndarmen kezdesip, olarǵa ekotýrizmniń ne ekenin, sheteldik týristerdi ne qyzyqtyratynyn túsindirýge tyrysty. Biraq, solardyń ishinde oń jambasqa kelgeni Shabanbai bi aýyly bolyp shyqty. Onyń ózindik sebepteri de bar. Tabiǵat tamashalary, tarihi eskertkishteri men jan-janýarlary óz aldyna, mundaǵy aýyl halqy da qazaqy qonaqjailyǵyn tanytyp, alǵash kelgen saiahatshylardyń ózin birden baýrap aldy.
– Ekotýrizmniń negizgi máni – sheteldik týristerdi jergilikti halyqtyń salt-dástúrimen qyzyqtyrý, – deidi «Avalon» qoǵamynyń prezidenti Vitalii Shýptar. – Syrttan kelgen qonaqtar tabiǵatpen úndesip ómir súrgen halyqty kórgisi keledi. Olarǵa jaily qonaqúi men daiyn dámhana qyzyq emes. Munda kelgende aýyl adamdarymen biraz ýaqyt birge ómir súrip, olar ne jese sony jeý, ne istese sony isteý úshin keledi. Qysqasy, olar damyǵan elden jetken kirpiiaz myrza bolmai, kórshi aýyldan kelgen qarapaiym qonaq siiaqty bolǵysy bar. Shabanbai bi aýylyndaǵy aǵaiyndarymyz sondai maqsatpen teskentaý asyp kelgen tańsyqqumarlardyń kóńilinen shyǵyp otyr.
Qazir bul aýylda sheteldik qonaqtardy kútip alatyn jeti úi bar. Ádette, týrister munda qona jatyp, úsh kún bolady. Osy ýaqyt ishinde olar biiktigi myń jarym metrden asatyn Aqsorańnyń basyna shyǵyp ta, Qyzylaraidyń arqarlaryna tamsanyp ta, qola dáýirdiń kózindei Beǵazy keshenin aralap ta, Jeltaý jartastaryndaǵy kóne jazýlarǵa kózaiym bolyp ta úlgeredi. Al qazy-qarta, jal-jaiasy arylmaityn qazaqtyń dastarqany olardy jeńsik asqa qaryq qylary eki bastan belgili.
– Qazaqtyń jazira dalasyna qyzyǵatyndary kóp, – deidi Vitalii Shýptar. – Eýropalyqtar munsha baitaq dalany kóre qoimaǵan ǵoi. Erkindik degenniń ne ekenin osy bizdiń dalamyzǵa qarap túisingendei bolyp jatady.
«Avalon» qoǵamy prezidentiniń aitýynsha, ekotýrizmnen týristik firmalar emes, negizgi júkti kóteretin jergilikti turǵyndar paida kórýi tiis. Áitpese olar tabiǵatty kútý, baptaý, aialaý jaiyn esten de shyǵarýy múmkin. Olardy yntalandyrýdyń bir joly – tabys tabýlaryna kedergi bolmaý kerek. Olai bolsa, kúi talǵamaityn ekotýrizmdi damytý aýyldaǵy aǵaiynǵa tiimdi bolýy tiis.
Aqtoǵai aýdany
.jpeg)