2014 جىلى جاسالعان حالىقارالىق Sustainable Destinations Global رەيتينگٸ ەلەمنٸڭ ٷزدٸك 100 تۋريستٸك باعىتىن انىقتاعان بولاتىن. سول تٸزٸمگە قازاقستاننان تەك قاراعاندى وبلىسىنىڭ اقتوعاي اۋدانىنداعى قىزىلاراي وازيسٸ ٸلٸكتٸ. بۇل بٸزدەگٸ تابيعاتتىڭ وسىناۋ كەرەمەتٸنە قىزىعىپ وتىرعان شەتەلدٸك تۋريستەردٸڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كٶرسەتسە كەرەك.
قىزىلاراي تاۋىنىڭ ەتەگٸندەگٸ شابانباي بي اۋىلىنا العاشقى شەتەلدٸك ساياحاتشىلار «اۆالون» تاريحي-گەوگرافييالىق قوعامى مەن قاراعاندى ەكولوگييالىق مۋزەيٸنٸڭ بٸرلەسكەن جۇمىستارى ارقاسىندا 2009 جىلى كەلدٸ. وسى قوعامدىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرٸ 2008 جىلى «سارىارقانىڭ قولا شەڭبەرٸ» ەكسپەديتسيياسىنىڭ اياسىندا قاراعاندى وبلىسىنداعى تۋريستٸك ساياحاتقا قولايلى دەگەن كٶپتەگەن جەرلەردٸ ارالاپ شىقتى. جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندارمەن كەزدەسٸپ, ولارعا ەكوتۋريزمنٸڭ نە ەكەنٸن, شەتەلدٸك تۋريستەردٸ نە قىزىقتىراتىنىن تٷسٸندٸرۋگە تىرىستى. بٸراق, سولاردىڭ ٸشٸندە وڭ جامباسقا كەلگەنٸ شابانباي بي اۋىلى بولىپ شىقتى. ونىڭ ٶزٸندٸك سەبەپتەرٸ دە بار. تابيعات تاماشالارى, تاريحي ەسكەرتكٸشتەرٸ مەن جان-جانۋارلارى ٶز الدىنا, مۇنداعى اۋىل حالقى دا قازاقى قوناقجايلىعىن تانىتىپ, العاش كەلگەن ساياحاتشىلاردىڭ ٶزٸن بٸردەن باۋراپ الدى.
– ەكوتۋريزمنٸڭ نەگٸزگٸ مەنٸ – شەتەلدٸك تۋريستەردٸ جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ سالت-دەستٷرٸمەن قىزىقتىرۋ, – دەيدٸ «اۆالون» قوعامىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۆيتاليي شۋپتار. – سىرتتان كەلگەن قوناقتار تابيعاتپەن ٷندەسٸپ ٶمٸر سٷرگەن حالىقتى كٶرگٸسٸ كەلەدٸ. ولارعا جايلى قوناقٷي مەن دايىن دەمحانا قىزىق ەمەس. مۇندا كەلگەندە اۋىل ادامدارىمەن بٸراز ۋاقىت بٸرگە ٶمٸر سٷرٸپ, ولار نە جەسە سونى جەۋ, نە ٸستەسە سونى ٸستەۋ ٷشٸن كەلەدٸ. قىسقاسى, ولار دامىعان ەلدەن جەتكەن كٸرپيياز مىرزا بولماي, كٶرشٸ اۋىلدان كەلگەن قاراپايىم قوناق سيياقتى بولعىسى بار. شابانباي بي اۋىلىنداعى اعايىندارىمىز سونداي ماقساتپەن تەسكەنتاۋ اسىپ كەلگەن تاڭسىققۇمارلاردىڭ كٶڭٸلٸنەن شىعىپ وتىر.
قازٸر بۇل اۋىلدا شەتەلدٸك قوناقتاردى كٷتٸپ الاتىن جەتٸ ٷي بار. ەدەتتە, تۋريستەر مۇندا قونا جاتىپ, ٷش كٷن بولادى. وسى ۋاقىت ٸشٸندە ولار بيٸكتٸگٸ مىڭ جارىم مەتردەن اساتىن اقسوراڭنىڭ باسىنا شىعىپ تا, قىزىلارايدىڭ ارقارلارىنا تامسانىپ تا, قولا دەۋٸردٸڭ كٶزٸندەي بەعازى كەشەنٸن ارالاپ تا, جەلتاۋ جارتاستارىنداعى كٶنە جازۋلارعا كٶزايىم بولىپ تا ٷلگەرەدٸ. ال قازى-قارتا, جال-جاياسى ارىلمايتىن قازاقتىڭ داستارقانى ولاردى جەڭسٸك اسقا قارىق قىلارى ەكٸ باستان بەلگٸلٸ.
– قازاقتىڭ جازيرا دالاسىنا قىزىعاتىندارى كٶپ, – دەيدٸ ۆيتاليي شۋپتار. – ەۋروپالىقتار مۇنشا بايتاق دالانى كٶرە قويماعان عوي. ەركٸندٸك دەگەننٸڭ نە ەكەنٸن وسى بٸزدٸڭ دالامىزعا قاراپ تٷيسٸنگەندەي بولىپ جاتادى.
«اۆالون» قوعامى پرەزيدەنتٸنٸڭ ايتۋىنشا, ەكوتۋريزمنەن تۋريستٸك فيرمالار ەمەس, نەگٸزگٸ جٷكتٸ كٶتەرەتٸن جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار پايدا كٶرۋٸ تيٸس. ەيتپەسە ولار تابيعاتتى كٷتۋ, باپتاۋ, ايالاۋ جايىن ەستەن دە شىعارۋى مٷمكٸن. ولاردى ىنتالاندىرۋدىڭ بٸر جولى – تابىس تابۋلارىنا كەدەرگٸ بولماۋ كەرەك. ولاي بولسا, كٷي تالعامايتىن ەكوتۋريزمدٸ دامىتۋ اۋىلداعى اعايىنعا تيٸمدٸ بولۋى تيٸس.
اقتوعاي اۋدانى
.jpeg)