Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti
N. Á. NAZARBAEVTYŃ;
QR Prezidenti Ákimshiligi
Basshysynyń birinshi orynbasary
M. M. TÁJINNIŃ;
QR Syrtqy Ister ministri
Q. Q. ÁBDIRAHMANOVTYŃ;
QR Ulttyq Qaýipsizdik komitetitiniń Tóraǵasy
K. Q. MÁSIMOVTYŃ;
QR Bas Prokýrory
Q. P. QOJAMJAROVTYŃ;
«Nur Otan» partiiasy Tóraǵasynyń
Birinshi orynbasary
M. A. QUL-MUQAMMEDTIŃ
nazaryna
«Qala men Dala» gazetiniń redaktsiiasyna Nurtai Tóke atty Qazaqstan azamaty aryz aita kelgen. Ol 2017 jyldyń 7 jeltoqsanynda kúieý balasy Asqar Azatbekti eki eldiń ortasyna salynǵan «Qorǵas» erkin ekonomikalyq aimaǵyna barǵan jerinen belgisiz bireýler djip mashinasyna basyp, Qytai jaqqa alyp ketkenin, sodan beri Asqar Azatbekten habar ala almaǵanyn jetkizgen.
Asqar Azatbek
1976 jyly 18 qańtarda dúniege kelgen.
2017 jyly 6 qazan kúni Qazaqstan azamattyǵyn alǵan.
Pasport nomeri: №11483752.
JSN: 760118000347
Turǵylyqty meken-jaiy: Almaty qalasy Alataý aýdany Dáýrenbekov kóshesi 31 úi.
Qan bazarda adam urlaý
Nurtai Tókeniń aitýyna qaraǵanda, osydan 7 ai buryn kúieý balasy Asqar Azatbek Qytai Halyq Respýblikasynan Atamekenge birjolata kóship kelip, birden azamattyq alǵan. Buryn Qytaidyń Shynjań ólkesi Ile aimaǵynda ártúrli salada memlekettik qyzmet atqarǵan ol elge kelgen soń jeke biznespen ainalysýdy kózdep, óz aldyna kásip bastaýdy qolǵa alǵan. Ol osy maqsatyn oryndaý úshin qytailyq biznesmendermen iskerlik kezdesý uiymdastyrý úshin «Qorǵas» bazaryna tanysy Orazjan Sultanálini ertip barady.
Shamamen tústen keiingi saǵat 16.30 shamasynda olar Qorǵas bazarynyń qazaqstandyq shekara baqylaýynan ótip, «Samuryq» kesheniniń aldyna barady. Dál osy kezde eki djipten azamattyq kiim kigen 7-8 qytai azamaty túsip, birden ekeýin qaýmalap ustai alady da, Orazjandy jiberip, Asqardy mashinaǵa zorlyqpen otyrǵyzyp, Qytai shekarasyna qarai alyp ketken.
«Buryn-sońdy qan bazarda adam urlaǵandy kórmegen de, estimegen de edik. Óziniń azamaty bolsa bir sári, ózge eldiń azamatyn bulai urlap áketý, birinshiden, kisilik quqyqqa qol suǵý bolsa, ekinshiden, bir eldi, onyń zańyn syilamaý, basyný», – deidi Nurtai Tóke. Ol Asqar Azatbektiń qaltasynda Qazaqstan pasporty bolǵanymen, onda Qytaiǵa ótetin viza bolmaǵanyn aitady. Qytai azamattary shekaradan qalai alyp ótkenine tańdanysyn jasyrmaidy.
Nurtai Tóke osy árketteri arqyly «Qytailyqtar (olardyń naqty qandai organnyń qyzmetkeri ekendikteri belgisiz) eki el arasynda qalyptasqan, kelisilgen barlyq erejelerdi, halyqaralyq normativti zańdardy da óreskel buzyp otyr» dep topshylaidy.
Asqar Azatbektiń pasportynyń kóshirmesi
«Esim shyǵyp ketti»
Asqar Azatbekpen «Qorǵas» bazaryna birge barǵan Orazjan Sultanáli azamattyq kiim kigen adamdardyń túsin bajailap baiqap ta úlgirmegen. Bizben telefon arqyly sóilesken ol «Qorǵas» bazarynyń ishine engen soń kóp ótpei «Samuryq» kesheniniń aldynda qytailyq biznes ókilimen kezdeskenderin aitady. Arada bes minýt óter-ótpesten qastaryna eki djip toqtai salyp, birden ekeýin ustaǵan.
«Meni tórt Qytai azamaty ustady da, jerge jatqyzyp, qaltamdaǵy pasportymdy alyp shyqty. Maǵan «Qazaqstanǵa kelgenińe qansha jyl boldy?» dep surady. «15 jyldan beri Qazaqstan azamatymyn» degenim sol edi, pasportymdy sýretke túsirip aldy da, «jónińe ket!» dep buiryq berdi. Al ózderi Asqar Azatbekti mashinalaryna basyp alyp, Qytai jaqqa qarai quiǵyta jóneldi» deidi O. Sultanáli.
Tilshiniń «Sizderdi ustaǵan adamdar qai ulttyń ókilderi?» degen suraǵyna: «Hanzý ultynyń ókilderi. Olar qytaisha sóiledi», – dep jaýap qatty.
Ol dál sol shaqta esi shyǵyp ketkenin, mashinalardyń nomerin kóre almaǵanyn, ustaǵan azamattardyń túrine de tolyq qarap úlgirmegenin aitady. Ol «Qorǵas» bazaryndaǵy «Samuryq» kesheniniń de Qytailarǵa jalǵa berilgenin jetkizdi.
Politseiler eshteńe istei almai otyr
Orazjan Sultanáli dosyn ustap áketken soń dereý shekaralyq baqylaý beketinen ótip, Jarkentke kelgen. Sodan keiin Nurtai Tókege mán-jaidy aityp habarlasqan jáne sol kúni keshke Jarkent politsiiasyna baryp, bolǵan jaǵdaidy baiandap, aryz jazǵan. Kúieý balasynyń urlanǵanyn bilgen Nurtai Tóke de ertesi Jarkent politsiiasyna baryp, bul istiń qatardaǵy kisi urlaý qylmysy emes, halyqaralyq másele ekenin túsindirgenin jetkizdi.
«Politsiia bóliminiń basshysy bizdi tyńdaǵan soń qasymyzǵa arnaiy bir politsiia qyzmetkerin qosyp, «Qorǵas» bazaryna barýdy buiyrdy. Bizdiń qasymyzda júrip, naqty oqiǵa bolǵan jerdi kórýge tiis politsei men arttaryńnan baramyn dedi de, kúni boiy kelmedi. Biz «Samuryq» kesheniniń aldyn torýyldap kesh batyrdyq. Sodan beri jarkenttik politseiler «Qorǵas» bazaryndaǵy qytailyq áriptesterimizge suraý salǵanymyzben, olar eshqandai jaýap qatqan joq. Kútińder!» deýden aspai otyr. Tym qurysa «Samuryq» keshenine ornatylǵan tórt videobaqylady da kórmegen», – deidi. Ol «Samuryq» saýda kesheniniń qojaiyny qytailar bolǵandyqtan, ondaǵy video jazbalar óshirilip tastaýy múmkin deidi. Eger sol videojazbalardy kóre alsa, onda Asqar Azatbekti ustaǵandardyń mashina nomerlerin bilýge bolatynyn, sol arqyly Qytai tarapyna suraý salý múmkindigi týatynyn aitady.
Kirgen iz bar, shyqqan iz joq…
Biz osy oqiǵaǵa bailanysty jarkenttik politsiia bólimine habarlastyq. Ózin Mádi Botambaev dep tanystyrǵan politsiia qyzmetkeri Asqar Azatbekti urlaý faktisi boiynsha 7 jeltoqsan kúni aryz túskenin rastady. Alaida, qytailyq áriptesterine bul oqiǵa boiynsha resmi hat jazǵandarymen, eshqandai naqty jaýap kelmegen. Ol «Qorǵas» bazarynyń qazaqstandyq shekara baqylaý qyzmeti arqyly Asqar Azatbektiń 2017 jyly 7 jeltoqsan kúni saǵat shamamen 16.30 mólsherinde bazarǵa kirgenin, biraq sol kúii keri oralmaǵanyn anyqtaǵandaryn, odan ózge eshqandai naqty aqparat qoldarynda joqtyǵyn telefon arqyly aityp berdi.
Syrtqy Ister ministrligi ne istei alady?
Nurtai Tóke kóp ótpei jergilikti advokatymen keńesý arqyly QR Syrtqy Ister ministrligi Almaty qalasy ókildigi basshysyna aryz jazǵan. Oǵan kelgen jaýap hatta N. Tókeniń aryzy «bul is boiynsha QR-nyń QHR-daǵy Elshiligine (Beijiń qalasy) jáne Úrimjidegi pasporttyq-vizalyq Qyzmetine shuǵyl túrde qarastyrý úshin» joldanǵanyn habarlaǵan. Jaýap hat qolyna tiisimen Nurtai Tóke Úrimjidegi elshilik qyzmetkerlerine de baryp qaitqanyn aitady. Olar da Qytaidyń tiisti mekemelerine osy is negizinde suraý salǵanymen, eshqandai jaýap ala almaǵandaryn, bul oqiǵany baqylaýda ustaityndaryn aityp shyǵaryp salǵan.
«Sodan beri Beijińdegi Elshilik qyzmetkerlerimen telefon arqyly sóilesip júrmin. Olar Qytaidyń Syrtqy Ister ministrligine resmi hat jazǵandaryn, biraq Qytaidyń Syrtqy Ister ministrligi Asqar Azatbekti Qytaiǵa alyp ótkeni ári kimderdiń ustaǵany týraly resmi aqparat joq bolǵandyqtan, bul isti qarastyrýǵa eshqandai negiz joq dep jaýap bergenin jetkizdi. Qazirshe osy oqiǵany óz kózimen kórgen Orazjan ǵana. «Samuryqtaǵy» videobaqylaý jazbalaryn kórsek, naqty dálel bolar edi» deidi Nurtai Tóke.
«Jerasty túrmesinde otyr»
Kúieý balasyn izdegen azamat N. Tóke qytailyq tanystary arqyly (olar attaryn atamaýdy suraǵan) izdeý salyp, beiresmi aqparat alǵanyn áńgimeledi. Oǵan jetken aqparat boiynsha Asqar Azatbek QHR Shynjań ólkesi Shapshal aýdanyndaǵy jerasty túrmesinde otyrǵan bolýy yqtimal.
«Estýimshe, Shapshal túrmesi qatań rejimdegi koloniialardyń biri kórinedi. Ol túrmege qamalǵandardyń deni aman shyqpaidy degen sybys bar. Asqardyń densaýlyǵy da syr berip júrgen. Qan qysymy óte joǵary bolatyn. 2014 jyly Úrimji qalasynda júregine operatsiia jasatqan. Onyń taǵdyryna qaýip tónip tur ma dep alańdaimyz» degen ol, QR Syrtqy Ister ministrligi naqty kýágerlerden jaýap alyp jáne «Samuryq» saýda keshenindegi videobaqylaýdy der ýaqytynda tekserse, ońdy nátije bolar edi dep úmittenedi.
Buryn qylmysqa tartylmaǵan
Asqar Azatbek buryn-sońdy qylmystyq jaýapkershilikke tartylmaǵan. Nurtai Tókeniń boljamynsha, sońǵy jyldary Qytaidaǵy qazaqtarǵa túsken qysymdy bilgen soń qyzmetin tastap, elge oralǵan. Asqar Qytaida ártúrli salada memlekettik qyzmet istegendikten, Qytai biligi aiaqastynan elden ketip qalǵany úshin onyń izine túsken bolýy múmkin. Biraq Qazaqstanǵa eshqandai suraý salmaǵan.
«Eger onyń áldebir qylmysqa qatysy bolǵan kúnniń ózinde Qazaqstan azamaty retinde halyqaralyq ári eki el arasyndaǵy zańdarǵa sáikes tutqyndaýy tiis qoi. Naqty dálel-fakti bar bolsa, qazaqstandyq politseiler arqyly ustasa kerek edi. Bul jerde túsiniksiz jaittar óte kóp. Aidyń-kúnniń amanynda azamattarymyzdy ózge elder urlap kete beretin bolsa, bizdiń el bolǵanymyz qaisy? «Qorǵas» bazarynda shubyryp júrgen azamattarymyz qalai ýaiymsyz ómir súredi? Mundai bassyzdyqqa tosqaýyl bolarlyq qaýqarymyz joq pa?» dep kúiinedi Nurtai Tóke.
«Endigi úmitimiz Prezidentte…»
«Men kúni keshe Elbasy Nursultan Nazarbaevqa, QR Syrtqy Ister ministri Qairat Ábdirahmanovqa, QR Ulttyq qaýipsizdik komitetiniń Tóraǵasy Kárim Másimovke, QR Bas Prokýrory Qairat Qojamjarovqa, «Nur Otan» partiiasynyń Tóraǵasy Muhtar Qul-Muhammedke arnaiy hat jazdym. Jýyq arada jaýap keler dep kútip otyrmyn. Elimiz Konstitýtsiiasynda: «Respýblika óziniń odan tys jerlerde júrgen azamattaryn qorǵaýǵa jáne olarǵa qamqorlyq jasaýǵa kepildik beredi» dep taiǵa basqan tańbadai anyq jazylǵan. Biz óz elimizde júrgen azamattardan bulai aiyrylatyn bolsaq, qalai el bolamyz?! Men Prezidentten jáne barsha qazaqstandyqtardan elimizdiń bir azamatyna arasha túsýin suraimyn. Memlekettik bilik Asqar Azatbektiń taǵdyryna beijai qaramaitynyna senemin. Bul – bir qazaqtyń taǵdyry emes, barsha eldiń taǵdyry. Memlekettiń atyna kir keltiretin oqiǵa. Sondyqtan joǵary laýazymdy kisilerden Qytaiǵa resmi suraý joldaýyn, Asqar Azatbektiń bas amandyǵyna kepil bolýyn talap etemin», – deidi Nurtai Tóke.
«Qala men Dala» gazeti bul oqiǵany óz baqylaýynda ustaityn bolady. Asqar Azatbektiń taǵdyryna qatysty qandai da bir jańalyq bolsa, oqyrmandarǵa habarlaityn bolamyz.
T. ÓSKENBAI
