Қазақстан Тәуелсіздігіне 25 жыл

Kreativti indýstriia: shyǵarmashylyq pen injenerlik oilaý toǵysqan jańa ekonomika

Kreativti indýstriia: shyǵarmashylyq pen injenerlik oilaý toǵysqan jańa ekonomika
Ashyq derekkózden

Kreativti indýstriia uǵymy kóbine kino, mýzyka, teatr, sán, dizain jáne qolónermen bailanystyrylady. Alaida onyń aýqymy munymen shektelmeidi. Aqparattyq tehnologiialar, baǵdarlamalyq qamtamasyz etý, oiyn ázirleý, sáýlet, jarnama, animatsiia, tsifrlyq modeldeý jáne innovatsiialyq jobalaý da osy salanyń mańyzdy baǵyttaryna jatady. Iaǵni kreativti indýstriia – shyǵarmashylyq ideiany naqty ónimge, qyzmetke nemese ekonomikalyq qundylyqqa ainaldyratyn tutas ekojúie.

Qazaqstanda kreativti indýstriiany damytý máselesi memlekettik saiasattyń basym baǵyttarynyń birine ainaldy. 2021 jyly Úkimettiń №860 qaýlysymen 2021–2025 jyldarǵa arnalǵan kreativti indýstriialardy damytý tujyrymdamasy qabyldandy. Qujatta salanyń ekonomikadaǵy úlesin arttyrý, kásipkerlik sýbektilerin kóbeitý, shyǵarmashylyq bastamalardy qoldaý jáne infraqurylymdy damytý mindetteri belgilendi.
2025 jylǵy naýryzda Úkimettiń resmi aqparatynda Qazaqstanda kreativti indýstriia baǵytynda tirkelgen sýbektiler sany 45,5 myńnan asqany aityldy. Bul salada 143,6 myń adam jumyspen qamtylǵan. Kreativti indýstriialardyń jalpy ishki ónimdegi jalpy qosylǵan qun úlesi shamamen 1 paiyzdy quraǵan. Sonymen qatar sýbektilerdiń 50 paiyzdan astamy Almaty men Astana qalalarynda shoǵyrlanǵan.

Kreativti indýstriianyń tehnologiialyq qyryn damytýda injenerlik mamandyqtardyń orny erekshe. Óitkeni kez kelgen jańa ideiany júzege asyrý úshin ony jobalap, modeldep, synaqtan ótkizip, naqty ónimge ainaldyrý qajet. Bul úderiste ǵylymi bilim men shyǵarmashylyq izdenistiń bailanysy aiqyn kórinedi.

Q.I. Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnikalyq zertteý ýniversiteti mashina jasaý kafedrasynyń oqytýshysy, PhD Baýyrjan Bazarbaidyń pikirinshe, qazirgi maman úshin eń mańyzdy qabilettiń biri – ǵylymi oilaýdy injenerlik tájiribemen ushtastyrý.

«Mashina jasaý salasynda teoriialyq bilimmen qatar, naqty óndiristik máseleni kórip, oǵan tiimdi tehnikalyq sheshim usyný óte mańyzdy. Sondyqtan qazirgi zaman mamany konstrýktorlyq oilaý, tsifrlyq modeldeý, derekterdi taldaý jáne jańa tehnologiialardy tez meńgerý qabiletterin qatar damytýy qajet», – deidi maman.

Onyń aitýynsha, injenerdiń kásibi damýy úzdiksiz bilim alýmen jáne tájiribelik izdenispen tyǵyz bailanysty. Osy baǵytta ol zamanaýi jobalaý jáne modeldeý baǵdarlamalaryn meńgerip, halyqaralyq ǵylymi zertteýlerdi turaqty zerdeleidi. Sonymen qatar mashina bólshekteriniń beriktigin, tozýǵa tózimdiligin, materialdardyń qasietterin jáne óndiristik protsesterdi jetildirý joldaryn zerttep júr.
Maman ǵylymi nátijelerdi óndiristiń naqty qajettilikterimen bailanystyrýǵa erekshe mán beretinin aitady. Bul – kreativti indýstriianyń da negizgi qaǵidalarynyń biri. Óitkeni shyǵarmashylyq ideianyń ekonomikalyq qundylyqqa ainalýy úshin ol tutynýshynyń suranysyna jaýap berip, naqty máseleniń sheshimin usynýy kerek.

Baýyrjan Bazarbai da jasandy intellekt quraldaryn ǵylymi-zertteý jáne oqý úderisinde qoldanatynyn aitady. Onyń sózinshe, AI ǵylymi ádebietterdi júieleýge, tehnikalyq aqparatty taldaýǵa, eksperiment nátijelerin óńdeýge jáne zertteý baǵytyn naqtylaýǵa kómektesedi.

«Jasandy intellektini ǵylymi mátinderdi taldaý, esepterdi qurylymdaý, eksperiment nátijelerin óńdeý, grafikter men kesteler daiyndaý, baǵdarlamalyq kodtardy tekserý jáne prezentatsiialar ázirleý kezinde paidalanamyn. Sonymen qatar ol tehnikalyq terminderdi aýdarýǵa, halyqaralyq maqalalardy túsinýge jáne jańa ideialardy qalyptastyrýǵa kómektesedi», – deidi ol.

Degenmen maman tehnologiia múmkindikterin paidalanýda kásibi jaýapkershilikti umytpaý kerektigin eskertedi. Onyń paiymdaýynsha, jasandy intellekt usynǵan aqparat mindetti túrde tekserilýi kerek. Ásirese injenerlik jáne ǵylymi sheshimder naqty esepke, tájiribege jáne mamannyń kásibi biliktiligine súienýge tiis.

Máselen, Baýyrjan Bazarbai mashina jasaý tehnologiiasy, tsifrlyq óndiris, avtomattandyrý, 3D modeldeý, injenerlik esepteýler, ǵylymi zertteý ádistemesi jáne derekterdi taldaý baǵytyndaǵy onlain kýrstar men biliktilikti arttyrý baǵdarlamalaryna qatysyp keledi. Onyń aitýynsha, mundai baǵdarlamalar zamanaýi baǵdarlamalyq quraldarmen jumys isteý daǵdylaryn jetildirip qana qoimai, ǵylymi zertteýdi josparlaý, tehnikalyq aqparatty taldaý jáne alynǵan nátijelerdi saýatty usyný qabiletin de damytady.

Mamannyń pikirinshe, injener únemi bilimin jańartyp otyrýy kerek. Óitkeni mashina jasaý salasyndaǵy tehnologiialar jyldam ózgerip jatyr.

Búgingi jańa sheshim erteń óndiristiń negizgi standartyna ainalýy múmkin.

Bul ustanym kreativti indýstriianyń ózge baǵyttaryna da ortaq. Mysaly, animatsiia salasynda jumys isteitin maman kórkemdik qabiletimen birge tsifrlyq baǵdarlamalardy meńgerýi qajet. Oiyn indýstriiasynda stsenarii jazýshy, sýretshi, baǵdarlamashy jáne dybys rejisseri bir komandada jumys isteidi. Al ónim dizainynda estetikalyq sheshimniń tehnikalyq turǵydan oryndalýy men naryqqa beiimdiligi qatar eskeriledi.
Osylaisha, jańa dáýir mamanynyń basty artyqshylyǵy – birneshe salanyń bilimin ózara bailanystyra bilýi. Pánaralyq bilim men úzdiksiz izdenis shyǵarmashylyq jobalardyń sapasyn arttyryp, olardy kommertsiialyq turǵydan tiimdi ónimge ainaldyrýǵa jol ashady.

Búginde álemdik ekonomikada tabiǵi resýrstar men dástúrli óndiristik qýat qana emes, adam kapitaly, ziiatkerlik menshik, tyń ideia men tehnologiialyq jańalyq ta básekege qabilettiliktiń basty ólshemine ainalyp keledi. Buryn ekonomikanyń negizgi qozǵaýshy kúshi retinde óndiris oryndary men shikizat kózderi atalsa, qazir shyǵarmashylyq oilaý men tsifrlyq sheshimderge negizdelgen jańa salalardyń mańyzy artyp otyr.

Bul – kreativti indýstriianyń ekonomikalyq keńistiktegi ornyn aiqyndaityn negizgi faktor.

Shyn máninde, kreativti indýstriianyń basty kapitaly – adamnyń oiy, bilimi men qabileti. Al sol áleýetti durys baǵyttap, ony ǵylymi jańalyqqa, sapaly ónimge jáne tabysty kásipke ainaldyrý – jańa ekonomikanyń negizgi talaby. Sondyqtan Qazaqstannyń kreativti indýstriiadaǵy bolashaǵy shyǵarmashylyqqa erkindik berýmen ǵana emes, ony júzege asyratyn bilim men tehnologiialyq múmkindikterdi damytýǵa da bailanysty.