- Osy raqymshylyq túrmedegiler sanyn azaitýdy kózdemeidi. Búgin Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblikasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna bailanysty raqymshylyq jasaý týraly» QR Zańynyń jobasy boiynsha baiandama jasaǵan QR Bas prokýrory Jaqyp Asanov osylai málim etti, dep habarlaidy Ult.kz tilshisi QazAqparat agenttigine silteme jasap.
«Búgin talqylanyp otyrǵan zań jobasy bizdiń jiyrma bes jyldyq tarihymyzdaǵy toǵyzynshy raqymshylyq. Árine, qoǵam bolǵannan keiin ártúrli kózqaras, pikir bar. Qoǵamda «raqymshylyq jii bolyp ketken joq pa, qajeti qansha?», sondai-aq «qylmys azaidy ma?», «túrmedegilerdi jappai ýaqytynan buryn koloniiadan bosatsaq, erteń ózimizge qaýip bolmai ma?» degen suraqtar bar. Rasynda da qai aqparat quralyn ashyp qarasań da, kileń kriminal. Osyny kórgen jurtta raqymshylyq týraly qandai pikir bolýy múmin? Árine, olar ondai raqymshylyqqa qarsy bolady. Sondyqtan bul kúmándi jaýapsyz qaldyrý durys emes shyǵar. Osy oraida negizgi suraqtarǵa jaýap bergim keledi», - dedi Bas prokýror.
Bul turǵyda J. Asanov osy raqymshylyq túrmedegilerdi bosatyp, olardyń sanyny azaitýdy kózdep otyrmaǵandyǵyn atap ótti.
Onyń aitýynsha, kisi óltirý, densaýlyqqa aýyr ziian keltirý, qaraqshylyq jasaý siiaqty asa qaýipti qylmystar 20 jyl qatarynan azaiyp keledi. Álemde qoǵam qaýipsizdigi tap osy qylmys túrlerimen baǵalanady.
«Búgingi kúni ondai qajettilik te joq. Buryn sondai problema bolǵan edi. Ótken raqymshylyqtar rasynda da tek solardyń sanyn azaitý úshin jasaldy. Al endi búgin nelikten ondai qajettilik joq? Sebebi jiyrma bes jyldyń ishinde túrmedegilerdiń sany úsh ese azaidy. 105 myńnan 36 myńǵa deiin qysqardy. Tek sońǵy tórt jyldyń ishinde birde-bir raqymshylyq jasamai, 30 paiyzǵa kemidi. Oǵan Joǵarǵy sotpen birlesken «túrmedegilerdi azaitýdyń 10 sharasy» jobasy sebep boldy. Onyń negizgi ideiasy - «bostandyqqa shyǵý óz qolyńda» qaǵidasyna bailanysty. Árbir sottalǵan túzelemin dese, ziiandy ótese, túrmeden erte shyǵa alady. Osy joba iske asqannan beri raqymshylyqqa qajettilik bolmai qaldy», - dep toqtaldy ol.
Onyń sózine qaraǵanda, atqarylǵan sharalardyń arqasynda Qazaqstan álemdik túrme reitinginde eń nashar 50 eldiń qatarynan shyǵyp, pozitsiiasyn 3-ten 62-shi orynǵa deiin jaqsartty. Bul Elbasynyń saiasi-quqyqtyq reformalarynyń tikelei nátijesi. Raqymshylyqtyń maqsaty basty merekege orai sottalǵandarǵa keshirim jasaý.
Jalpy otyrystaǵy talqylaýlardan keiin palata depýtattary «Qazaqstan Respýblikasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna bailanysty raqymshylyq jasaý týraly» QR Zańynyń jobasy maquldandy.
Eske sala keteiik, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Konstitýtsiianyń 61-babynyń 1-tarmaǵyna sáikes óz bastamasymen Parlament Májilisiniń qaraýyna «Qazaqstan Respýblikasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna bailanysty raqymshylyq jasaý týraly» zań jobasyn engizdi. Bul raqymshylyq sharasy zań buzǵan azamattarǵa qatysty izgilik aktisi, memleket tarapynan meiirimdilik pen senim bildirýdiń kórinisi bolyp sanalady.
Gýmanizm qaǵidatynyń bir kórinisi oǵan sáikes raqymshylyq jasaý aktin qoldanatyn zańdy qabyldaý bolyp tabylady. Zań jobasyna sáikes, azamattardyń áleýmettik álsiz toptary, sonyń ishinde kámeletke tolmaǵandar, júkti áielder, kámeletke tolmaǵan nemese múgedek balalary bar áielder, múgedekter, qart adamdar, sondai-aq aýyr emes qylmystyq quqyq buzýshylyqtar jasaǵandar qylmystyq jazadan bosatylady.
Atap aitqanda, Zań jobasymen raqymshylyq jasalatyn adamdardyń sheńberi, sonymen qatar raqymshylyq jasaý akti qoldanylmaityn sýbektiler anyqtalady. Jazanyń ótelmegen bóligi aiyppulmen nemese bostandyǵyn shekteýmen almastyrylady nemese qysqartylady. Munymen qosa, zań jobasynda raqymshylyq jasaýdy qoldaný sharttary kórsetilgen. Zań jobasyna sáikes, zańdy oryndaýdy onyń qoldanysqa ený kúninen bastap alty ai ishinde júrgizý boljanyp otyr.
Budan buryn habarlanǵandai, raqymshylyqqa 30 myńǵa jýyq adam iligýi múmkin.
Bul rette aiyppul sharasyna, shartty jazaǵa kesilgender, qoǵamdyq jumystarǵa jáne basqa da aýyr emes jazaǵa tartylǵandar qamtylatyn bolady. Belgili bolǵandai, lańkestik jáne basqa aýyr qylmys jasaǵandar raqymshylyqqa ilikpeidi. Negizi raqymshylyq jasaý asa aýyr emes qylmystarǵa, jasóspirimderge, júkti áielderge jáne qoǵamdyq qaýiptiligi joq qylmystarǵa kózdelgen.
Sonymen qatar, raqymshylyq aiasynda bas bostandyǵynan aiyrý oryndarynan 1500 adam bosap shyǵady.