Kóshbasshylyqtan da biik: Qazaqstan Ortalyq Aziianyń jalpy ishki óniminiń 50%-dan astamyn qalyptastyryp otyr

Kóshbasshylyqtan da biik: Qazaqstan Ortalyq Aziianyń jalpy ishki óniminiń 50%-dan astamyn qalyptastyryp otyr
Fotokollaj: Azattyq Rýhy

2025 jyldyń qorytyndysy boiynsha Qazaqstannyń JIÓ kólemi 306 mlrd dollarǵa jetti. Halyqaralyq BAQ jariialaǵan derekterge sáikes, el Ortalyq Aziia ekonomikasynyń jiyntyq kóleminiń 53,7%-yn qamtamasyz etken.

Jariialanymdarda atap ótilgendei, Qazaqstan búginde óńirdiń ekonomikalyq ózegin qalyptastyryp otyr. Ulttyq ekonomikanyń aýqymy 147,1 mlrd dollarlyq JIÓ kórsetkishimen ekinshi orynda turǵan Ózbekstannan eki eseden astam joǵary. Túrikmenstan ekonomikasy 77,4 mlrd dollar, Qyrǵyzstan — 21,6 mlrd dollar, Tájikstan — 17,5 mlrd dollar deńgeiinde baǵalanǵan.

Aiyrmashylyq jan basyna shaqqandaǵy kórsetkishte erekshe baiqalady. Qazaqstanda jan basyna shaqqandaǵy JIÓ shamamen 15 myń dollarǵa jetti. Túrikmenstanda bul kórsetkish 11,6 myń dollar, Ózbekstanda — 3,8 myń dollar, Qyrǵyzstanda — 3 myń dollar, Tájikstanda — 1,7 myń dollar boldy. Mundai aiyrma ekonomikanyń ónimdiligi joǵary ekenin jáne qosylǵan qun kóleminiń kóbirek qalyptasatynyn kórsetedi.

Bir ereksheligi — eldiń ekonomikalyq salmaǵy endi tek shikizat sektorymen ǵana anyqtalmaidy. Jalpy qosylǵan qunnyń shamamen 20%-yn saýda salasy qalyptastyrsa, 13%-y óńdeý ónerkásibine, 11,9%-y taý-ken óndirisine tiesili. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń ekonomikalyq saiasaty óńdeý ónerkásibin, tsifrlyq salalardy, logistikany, qarjylyq qyzmetterdi jáne innovatsiialyq baǵyttardy odan ári damytýdy kózdeidi.

Eleýli úlesti jyljymaityn múlik naryǵy da ielenedi. Bul kórsetkish boiynsha Qazaqstan kórshi memleketterden ozyp tur. Maqalada bul ishki naryqtyń neǵurlym damyǵanyn jáne qurylymdyq turǵydan jetilgenin bildiretin belgi retinde qarastyrylady.

Halyqaralyq valiýta qorynyń boljamy boiynsha, 2026 jyly Qazaqstan ekonomikasynyń kólemi 360,4 mlrd dollarǵa jetip, el álemde 49-orynǵa kóteriledi. Qor baǵalaýynsha, Ózbekstan 61-orynda ornalasady, al Túrikmenstan, Qyrǵyzstan jáne Tájikstan álemdik reitingte odan tómen oryndardy ielenedi.

Óńdeý ónerkásibin, logistikany, tsifrlyq servister men qarjy sektoryn keńeitý Qazaqstanǵa ekonomikalyq ósim kózderin ártaraptandyrýǵa jáne syrtqy ózgeristerge tózimdilikti arttyrýǵa múmkindik beredi.