Balǵyn shaqtaǵy oi - eń tunyq oi. Gúldiń solǵany, jándiktiń mertikkeni, bári-bári - júrek aýyrtyp, kóńilge kirbiń túsiretin kórinis. Sondai shaqta qalamǵa áýes bala muń-sherin qaǵazǵa túsirmei tynshi qoimaidy. Azamattyq ún, ómirge kózqaras osylai-osylai qalyptasa bastaidy. Al, eseigen shaqtaǵy tanym-túsinik bolsa áýel bastaǵy kózqaras negizinde tolysatyny anyq. Jastardyń qoǵamdaǵy oqiǵalarǵa bei-jai qaramaǵany keýdege qýanysh uialatady. Óitkeni, óz ortasynyń ainasy ám kelbeti sanalatyn olardyń pikir-kózqarasy - zamandastary úshin de, eresekter úshin de asa mańyzdy. Búgin nazarlaryńyzǵa mektep oqýshylarynyń túrli taqyryptaǵy oi-tolǵamdaryn toptastyryp, usynyp otyrmyz.
QALAI SÁLEMDESKEN JÓN?
Qazir ekiniń biri bet súiisip amandasady. Shyny kerek, amandasýdyń bul túri qazaqy bolmysymyzǵa múlde jat. Buryn qyzdar jigittermen sálemdeskende, kózderin tómen qaratyp, sál ǵana iiledi eken. Ónegeli otbasynan shyqqan qyz ata-anasynan alǵan tálim-tárbiesin durys kórsete bilip, ózderiniń abyroiyn árdaiym biik ustasa deisiń. Jigitter jaǵy da erkektik namysyn umytpaǵany jón. Negizi qyz ben jigittiń amandasý mádenietine bailanysty etikalyq erejeler bar:
1. Jigitter árqashan qyzdarǵa birinshi bolyp sálem berýi tiis. Biraq er adamnyń jasy úlken bolsa, qyz bala aldymen amandasady.
2. Bólmege áiel adam kirip kelgende, otyrǵan er adamdar oryndarynan turýy kerek.
3. Qyz ben jigit alǵash tanysqanda (ia bolmasa jumys barysyndaǵy áriptestik bailanysta) qol alysyp amandasý – ádeptiliktiń belgisi.
4. Iltipat bildirgińiz kelse, áiel adamnyń qolynan súiý arqyly ishara jasańyz. Alaida mundai qurmetti ǵimarattyń ishinde ǵana kórsetińiz.
5. Qyz ben jigit bir-birimen sálemdeskende, sál bastaryn izegeni jón.
Qarap tursańyz, qyz ben jigitke arnalǵan sálemdesýdiń túrli ádis-tásili jeterlik. Áitse de, sońǵy kezderi amandasýdyń bet súiisý ádeti jiilep ketti. Ata-baba saltynda, dinimizde dep bilgishsine bermeiin. Bir sát jeke gigienany da oilaǵan abzal.
Aidana Qasymhanova,
Semei qalasy
ÝAQYTTYŃ QADIRIN BILDIRETIN QURYLǴY
Bul ómirde ýaqyttan qymbat eshnárse joq shyǵar, sirá. Adamzatqa berilgen sanaýly ǵana ǵumyrda sol altyn ýaqytty bos ótkizbei, qoǵamǵa paidaly is jasaǵanǵa ne jetsin. Men osynaý ýaqyttyń mán-mańyzyn uǵyndyryp, adamdarǵa ózindik kómegin tigizetin ýaqyt qurylǵysyn jasap shyǵarǵym keledi. Ol qurylǵyny zerttep júrgenime biraz ýaqyt boldy. Endeshe, sizderge ózim jasap júrgen qurylǵyny keńirek tanystyryp ótsem deimin. Bul – qarapaiym saǵat. Bárimiz biletindei bir táýlikte 24 saǵat bar. Ýaqyt ótken saiyn saǵat sannyń ósimin kórsetedi. Mysaly, ýaqyt 02.20 minýtty kórsetse, bir saǵattan soń 03.20 bolatyny belgili. Al, meniń qurylǵymda ýaqyt 24 saǵattan bir táýlik boiy azaiatyn bolady. Mysaly, 24.00.00 – 23.59.55 bolyp azaiyp otyrady. Sonda adamdar ýaqytynyń azaiǵanyn kórip, ony tiimdi paidalanyp, ómirin jaqsy jaqqa ózgerter edi.
Ár ýaqyttyń, ár minýttyń, ár sekýndtyń quny erekshe. Sondyqtan meniń qurylǵymnyń adamdarǵa berer paidasy mol bolar edi.
Temirlan Jumadil,
8-synyp oqýshysy
Gvardeiskii áskeri qalashyǵy,
Qordai aýdany,
Jambyl oblysy
QAZAQTYŃ ÁLIPBIIN JASAǴAN BAITURSYNULY MA, BAITURSYŃULY MA?
«Azyk-týlik dýkeni» , «Qýrylys zattar». Kóptiń kózi úirenip qalǵan jarnama taqtaishalary. Memlekettik tilge degen qamqorlyqtyń joqtyǵy ma, álde saýatsyzdyqtan týyndaǵan dúnie me, kim bilsin, áiteýir eki kósheniń birinde qate sóz kózge uryp-aq turady. Baitursynulyn Baitursyńuly qyldyq, «Qosh keldiniz!» dep qarsy alyp, «Saparyńyz sátty bolsyn!» dep shyǵaryp saldyq. Baiqadyńyz ba? Nazar aýdardyńyz ba? Kiná kimde? Tapsyrys berýshi jarnama taqtaishalaryn qabyldap alǵanda mán bermeidi, ne bolmasa tapsyrys berishiniń de, jasaýshy mamannyń da orfografiialyq, onomastikalyq bilimi joq.
Qarbalasqa toly qala ómirinde taqtaishalardyń barlyǵyn zer salyp qaraýǵa mursha bola bermes. Al qatesin baiqaǵandar kúlip óte salatyn jaǵdaida qazir. Osyndai qate jarnama jasaǵandarǵa birneshe ret eskertý jasadym. Bastaryn shulǵyp, sózimdi maquldaidy. Biraq, meniń sózimdi balasyna ma, nátije shyǵarǵan eshqaisysy joq. Sondyqtan da, Esik qalasynda ornalasqan jarnama taqtaishalaryn gazetke túsirip jiberýdi jón kórdim. Bálkim, gazetten kórip uialar... Quzyrly oryndar bul olqylyqqa nazar aýdarar.
Madina OQAS,
11-synyp oqýshysy
.jpeg)