Joǵarǵy Sot sýdialardyń VII sezi qarsańynda Azamattyq protsestik kodekstiń kommentariiin tanystyrý rásimin ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" QR Joǵarǵy Sotynyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Is-sharaǵa Parlament Senatynyń Konstitýtsiialyq zańnama, sot júiesi jáne quqyq qorǵaý organdary komitetiniń tóraǵasy Serik Aqylbai, Prezident Ákimshiligi Memlekettik-quqyq bóliminiń meńgerýshisi Áliia Raqysheva, Parlament depýtattary, ortalyq memlekettik organdardyń, sheteldik uiymdardyń ókilderi, sýdialar men quqyqtanýshy-ǵalymdar qatysty.
Memleket basshysy Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵynda osydan bir jyl buryn jańa redaktsiiadaǵy Azamattyq protsestik kodekske jariia túrde qol qoidy. «Prezident el ómirindegi zor mańyzǵa ie jańa Kodekske alǵash ret jariialy túrde qol qoiǵanyn atap ótti. Bul turǵyndarǵa zańnyń mán-mańyzyn neǵurlym durys jetkizýge múmkindik beredi», - dedi tanystyrý rásimine kelgen qatysýshylarǵa sóilegen quttyqtaý sózinde Joǵarǵy Sot Tóraǵasy Qairat Mámi. Memleket basshysy tarapynan berilgen mundai joǵary baǵa aqtaldy. Búginde jańa Kodeks elimizdiń quqyqtyq keńistigin túbegeili jaqsartty dep nyq senimmen aitýǵa bolady.
Jańa Kodeks kúshine engennen keiin shyǵarylǵan sot aktilerine júrgizilgen taldaý azamattardyń buzylǵan quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý men qalpyna keltirýde óziniń zor tiimdiligin kórsetti. Eger de sot tóreliginiń eski júiesinde isterdiń jekelegen sanattary bir jarym jylǵa deiin qaralsa, búginde olar eń kóp degende 8 aidyń ishinde sheshimin tabýda. Azamattyq isterdiń 82 paiyzdan astamy bir sot otyrysynda, al 58 paiyzy – jeńildetilgen is júrgizý tártibinde qaralady. Daýdy sheshýdiń balamaly tásilderin qoldana otyryp aiaqtalǵan isterdiń sany 70 paiyzǵa artsa, mediatsiiany qoldana otyryp aiaqtalǵan ister sany 3 ese artty. Azamattyq protsestik kodekske engizilgen normalar elektrondy sot isin júrgizýdi jetildirýge múmkindik berdi. «Sot kabineti» servisi arqyly aǵymdaǵy jyly 600 myńnan astam elektrondy qujat kelip tústi.
Q.Mámi is-sharaǵa qatysýshylarǵa Ult Josparynda Joǵarǵy Sotqa bekitilgen barlyq qadamdardyń sátti oryndalǵanyn málimdedi. Atap aitqanda, bes satylydan úsh satyly sot tóreligi júiesine kóshý iske asyryldy, sýdialardy irikteý júiesi qatańdatyldy, qyzmet istep júrgen sýdialarǵa qoiylatyn talaptar artty, azamattyq isterdi qaraýǵa prokýrorlardyń qatysýy qysqardy, alqabiler soty qatysatyn salalar men tergeý sýdialarynyń quzyreti keńeidi. Buǵan qosa, Sot tóreligi akademiiasy, Joǵarǵy Sotta investitsiialyq daýlardy qaraityn mamandandyrylǵan alqa men Halyqaralyq keńes quryldy.
Q.Mámi aǵymdaǵy jylǵy 14 qarashadaǵy jaǵdai boiynsha respýblikadaǵy barlyq sot otyrysy zaldarynyń aýdiobeinetirkeý júiesimen 100 paiyzǵa jaraqtandyrylǵanyn airyqsha atap ótti. Bul jumys barynsha qysqa merzimde ári tiisti deńgeide júrgizildi. Bul sot tóreliginiń aiqyndyǵyn arttyrýdyń tikelei sharalary jáne Ult Josparynyń 20 qadamyn oryndaýdyń is júzinde aiaqtalǵanyn bildiredi.
Júrgizilgen reformalar quqyqtyq qatynas sýbektileriniń quqyqtary men zańdy múddelerin tiimdi qorǵaýǵa, sondai-aq turǵyndardyń sot júiesine degen senim deńgeiin arttyrýǵa barynsha yqpal etedi. Nátijesinde, neǵurlym mańyzdy halyqaralyq reitingterdegi Qazaqstannyń kórsetkishteri jaqsardy. Máselen, aǵymdaǵy jyly Búkilálemdik banktiń biznesti júrgizý jáne investitsiialyq ahýaldy jaqsartý reitingisinde Qazaqstan 190 eldiń ishinde 9 oryndy ielendi. Qazaqstan Básekege qabilettiliktiń ǵalamdyq indeksinde óz kórsetkishin 4 pozitsiiaǵa (72-den 68-ge deiin) jaqsartty. Bul Qazaqstandy álemniń damyǵan 30 eliniń qataryna qosýdaǵy sot júiesiniń qomaqty úlesi bolyp tabylady.
Sot protsesine qatysýshylar arasynda Joǵarǵy Sot júrgizgen onlain-saýalnama qorytyndysy boiynsha respondentterdiń 74,4 % sottar jumysynyń sapasyna qanaǵattanýshylyq bildirdi. Saýalnamaǵa barlyǵy 16,5 myń adam qatysty.
Osy turǵyda Azamattyq protsestik kodeks kommentariiiniń mán-mańyzy zor. Ol qazirgi tańda óte ózekti qujat bolyp tabylady.
Azamattyq protsestik kodeks kommentariiin tanystyra kele, Joǵarǵy Sottyń mamandandyrylǵan sot alqasynyń tóraǵasy Aigúl Qydyrbaeva atalǵan qujat sýdialar men tájiribedegi zańgerler úshin naqty ádistemelik qural bolatyndyǵyn, olarǵa sot tóreligin júzege asyrýdyń ár alýan túitkildi máseleleri boiynsha durys baǵyt tańdaýǵa, azamattar men zańdy tulǵalardyń múddesin tiimdi qorǵaýǵa kómektesetindigin atap ótti.
Senat depýtaty Serik Aqylbai óz baiandamasynda jańa Azamattyq protsestik kodeksti ázirleý 2010 jyldan 2020 jylǵa deiingi kezeńge arnalǵan Quqyqtyq saiasat tujyrymdamasyn jáne respýblika sýdialarynyń VI sezinde Memleket basshysy alǵa qoiǵan mindetterdi oryndaý sheńberinde júrgizilgenin aitty.
Azamattyq protsestik kodeks pen onyń Kommentariiiniń mańyzdylyǵy týraly aita kele, BUUDB-nyń Qazaqstan Respýblikasyndaǵy turaqty ókili Altangerel Mýnhtýia jańa APK-ǵa sáikes investitsiialyq daýlardy qaraý boiynsha mamandandyrýdy engizý investorlardyń qazaqstandyq sot tóreligine degen senimin arttyrýǵa yqpal etti, bul óz kezeginde biznesti júrgizý úshin qolaily jaǵdailar jasap, memleket ekonomikasyn jańǵyrtýdyń senimdi kepili bola otyryp, elimizdiń investitsiialyq ahýalyn túbegeili jaqsartqanyn málimdedi.
Joǵary Sot Keńesiniń múshesi, advokatýra ókili Balgúl Raisova, Ádilet ministrliginiń Sot saraptamasy ortalyǵynyń direktory, professor Isidor Borchashvili, Bas prokýratýranyń Sottarda memleket múddesine ókildik etý departamenti bastyǵynyń orynbasary Marat Ábishev Kommentariidiń quqyq qoldaný tájiribesindegi róli týraly pikirlerimen bólisti.
Is-shara sońynda kezdesýge qatysýshylar usynylyp otyrǵan qural Kodekstiń barlyq negizgi jańashyldyqtaryn neǵurlym tiimdi iske asyrýǵa múmkindik beretinin, otandyq quqyqtyq tájiribeni álemdegi úzdik standarttarǵa sáikestendiretinin taǵy bir ret atap ótti.
.jpeg)