Qazaqtyń sońǵy hany Kenesary Qasymulynyń qarýy Omby tarihi-ólketaný mýzeiiniń arhivinde saqtaýly. Bul týraly Omby tarihshysy, óńirlik Ólketanýlyq aqparat ortalyǵynyń jetekshisi Aleksei Sorokin aitty, dep habarlaidy QazAqparat TASS agenttigine silteme jasap.
Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezidenti Nursultan Nazarbaev 30 maýsymda Máskeýde Resei basshysy Vladimir Pýtinmen ótken kezdesýde odan Kenesary hannyń súiegin izdeýge jáne qaitarýǵa kómek suraǵan bolatyn. Ol jaiynda Nazarbaevtyń baspasóz hatshysy Aidos Úkibai habarlaǵan edi.
Birqatar tarihi derekter XIX ǵasyrda Resei imperiiasyna qarsy kóterilis jasaǵan jáne Qyrǵyzstanda óltirilgen hannyń súiegi Resei Federatsiiasyna jiberilgenin kórsetedi.
Nazarbaevtyń ókiliniń aitýynsha, Pýtin ony Resei tarapynyń bul máselede kómek kórsetetinine sendirgen.
«Ólketaný murajaiynda XIX ǵasyrdyń ortasyndaǵy qazaq aqsúiekterine tiesili birneshe bilteli myltyq bar. Sonyń biri - bederli bilteli myltyq týraly murajaidyń burynǵy qyzmetkerleri bul Kenesary hannyń myltyǵy ekenin aitty. Al Orys Geografiialyq qoǵamynyń Batys-Sibir bóliminiń muraǵatynda general-gýbernator Kolpakovskii (XIX ǵasyrda qazirgi Qazaqstan aýmaǵynda jáne Batys Sibirdiń bir bóliginde Resei imperiiasynyń Dala general-gýbernatorlyǵyn basqarǵan Gerasim Kolpakovskii) 1897 jyly murajaiǵa Kenesary hannyń myltyǵyn shynymen bergeni týraly qujat bar», - dedi Sorokin.
Onyń pikirinshe, murajaiǵa qazaqtyń sońǵy hanynyń myltyǵy berilgen dep aitýǵa negiz jetkilikti.
«Kolpakovskii - Qazaqstandaǵy asa qurmetti adam, Vernyi qalasynyń negizin qalaýshylardyń biri (qazirgi Almaty), Orta Aziiany zertteýshi jáne kóptegen jariialanymdardyń avtory. Ol ólketaný murajaiyna biraz eksponattar bergen, ol kezde murajai Orys geografiialyq qoǵamynyń Batys Sibir bóliminiń murajaiy boldy»,-dedi ólketanýshy.
Ol qazir murajaida saqtalǵan molynan áshekeilengen myltyqtardyń qaisysy hanǵa tiesili ekenin naqty aitý múmkin emes ekenin atap ótti.
«Revoliýtsiia boldy, barlyq jazbalar eski kitaptarda boldy, kelip túsken eksponattardyń qalypty sanaǵy Uly Otan soǵysynan keiin júrgizile bastady», - dep túsindirdi Sorokin.
Kenesarynyń súiegin izdeý
Kenesary Qasymuly Qazaq handyǵynyń sońǵy hany boldy. Ol 1837 jyldan 1847 jylǵa deiin sozylǵan qazaq halqynyń Resei imperiiasyna qarsy eń iri kóterilisin basqardy.
1847 jyly sáýirde ol Qyrǵyzstan aýmaǵynda óltirildi. Keibir málimetter boiynsha, hannyń basy Batys Sibirdiń general-gýbernatory Petr Gorchakovqa Ombyǵa jiberilgen.
Alaida Sorokinniń aitýynsha, buǵan eshqandai qujattyq dálel joq.
«Andrei Fedorovich Palashenkovtyń (1943-1957 jyldary Omby ólketaný murajaiynyń direktory) úzindi kóshirmelerinde keibir eskertpeler bar, biraq úzindi kóshirmeler jasalǵan túpnusqa mátin tabylǵan joq», - dep naqtylady ólketanýshy.
Sorokinniń pikirinshe, eger hannyń bas súiegi Ombyda bolsa, onda ol revoliýtsiia, azamat soǵysy kezinde, sondai-aq Omby muraǵaty men murajaiy birneshe ret kóshken kezde joǵalǵan.
«Jalpy, bassúiek Ombyda bolǵan dep sanaýǵa jetkilikti negiz joq. Palashenkovke qurmetpen qaraimyn, biraq ol bassúiek týraly naqty derekterdi emes, áldebir ańyzdy jazǵan», - dep qorytyndylady Sorokin.
