Qazaqstannyń halyq artisi Núketai Myshbaeva - 80 jasta

M.Áýezov atyndaǵy Qazaq Memlekettik akademiialyq drama teatrynda 12 qarashada saǵ. 17.00-de kórnekti aktrisa, Qazaqstannyń halyq artisi, «Parasat» ordeniniń iegeri Núketai MYShBAEVANYŃ  80 jyldyq mereitoi keshi ótedi.

Kórnekti teatr jáne kino aktrisasy, Qazaqstannyń halyq artisi, «Parasat» ordeniniń iegeri Núketai Myshbaeva 1936 jyly Almaty oblysy, Raiymbek (burynǵy Narynqol) aýdanynda dúniege keldi.Bala jasynan ánshi bolý armany ári aýyl-aimaqqa aty shyqqan aitysker-ánshi anasy Shálipanyń aqylymen 1954 jyly Al­matydaǵy Qurmanǵazy atyn­daǵy konservatoriiaǵa oqýǵa kelgen ol oilamaǵan jerden osy oqý ornynyń akterlik bólimine túsedi.Ónerli jasty bul jolǵa baǵyttaǵan uly ustaz Asqar Toqpanov edi. Konservatoriia qabyr­ǵasyndaǵy qyzyqty jyldar sahna óneriniń, ánshilikpen egiz akterliktiń qyr-syryna baýlydy. Oqýdy bitirgen 1959 jyly Núketai bir top talantty qurby-dostarymen M.Áýezov atyndaǵy akademiialyq drama teatrynyń akterlik tobyna qabyldanady. Sodan bergi alpys jylǵa jýyq ýaqyt boiy  osy qarashańyraq teatrda úzbei eńbek etip,sahnanyń aýyr júgin  seriktesterimen birge kóterip kele jatqan aktrisa búginde halyqtyń súiiktisi,qazaq óneriniń kórnekti tulǵasy.

Núketaidyń alǵashqy roli – jas rejisser Á.Mám­be­tovtiń «Beý, qyzdar-ai!» (Q. Shańǵytbaev, Q.Jan­darbekov) spektaklinde sátti shyqqan Ai­sulý. Sol kezeńde negizinen komediialyq rolder - Á.Tájibaevtyń «Toi bolardasynda» aktrisa bolýdy armandaityn Aibala,  «Kóńildester» dramasynda Roza, Q.Muhamedjanovtyń «Qudaǵi kelipti» komediia­synda aqkóńil de adal Marfýǵany oryndaǵan ol kele-kele janrdyń úlken sheberine ainaldy. Sh.Qusaiynovtyń «Aldar Kósesindegi» baidyń sholjań qyzy Meńsulý, I.Savvin, J.Táshenovtiń «Kóshede júrgen paqyrdy, ákim bol dep shaqyrdysynda» Anjelika, S.Ahmadtyń «Kelinder kóterilisinde» jaǵympaz, sóz ańdyǵysh kelin Sattyhan, T.Nurmaǵanbetovtiń «Bes boidaqqa bir toidaǵy» pysyq áiel Gúlbaram, bashqurt dramatýrgy F.Bólekovtiń qazir repetýarda tabysty júrip jatqan «Otyz ulyń bolǵansha…» muńly komediiasynda ómir boiy áldebir idealdarǵa qyzmet etken, jany qasań, biraq, meiirge sýsaýly Fatima… Bul rolderindegi kúlkiniń astarynda  qoǵam men áleýmetke degen ótkir syn júlgelenedi.

Aktrisa N.Myshbaevanyń drama janryndaǵy alǵashqy kúrdeli eńbegi rejisser Á.Mámbetovtiń «Ana-Jer-ana» (Sh.Aitmatov. «Qus joly», sahnalyq nusqa B.Lvov-Anohin) spektaklindegi Áliman boldy. Qazaq sahnasyndaǵy jańasha beineleý, jańa kórkem til bolǵan;ómirlik ózegi myqty, qoǵamdyq-áleýmettik júgi aýyrbul spektaklde aktrisa Álimannyń  psiho-emotsionaldyq ahýal, jaǵdaiyn kórkem de qýatty ashady. Alǵashqy premera kúni Sh.Aitmatov: «N.Mysh­baeva Álimandy meniń shyǵarmamdaǵydan da tereń oinady», dep joǵary baǵa bergen bul beine ak­trisanyń ǵana emes, ulttyq sahnanyń tabysy boldy.

Jalpy, Núketai aktrisa shyǵarmashylyǵynyń erek­sheligi – halyqtyq sipatynda ekenin bóle-jara ataýymyz oryndy. Munyń taǵy bir jarqyn mysaly kelesi bir kúrdeli roli – ánshi Maira. Ataqty aqyn Isanyń qyzy, aktrisa M. Bai­­zaqovanyń aitýynda, Núketai keń tynys­ty, qońyrqai úndi jarqyn daýysymen ataqty Maira ánin shyrqaǵanda olar kóz aldarynda týra áke-shesheleriniń aýzynan estigen keremet ánshi Maira turǵandai áserlengen. Al, pesa avtory, kórnekti aqyn-dramatýrg Á.Tájibaevtyń ózi: «Núketai Mairanyń ánderin keremet aitady. Naǵyz Maira endi týdy», dep qýanypty.

N.Myshbaeva ulttyq harakterlerdi jerine jetkize ashatyn,  tabiǵi talantymen kúrdeli áleý­mettik dramalarda jarqyrap kórinetin aktrisa. Onyń ózegi ulttyq dúnietanym, qazaqy paiym-parasat, ishki dramatizmi myqty bolyp keletin  eńbekteriniń qatarynda M.Áýezovtiń «Abaiynda» kesek minezdiaqyn Zeinep, «Túngi sarynynda» qysqa kúnde qyryq qubylatyn Júztailaq, «Qaragózinde» jaqsy jeńge Aqbala, Sh.Qusaiynovtyń «Syrymbet salasynda» aýyr qaiǵy jutqan áiel Aisha, S.Júnisovtiń «Ajar men ajalynda» spektakl basynda qorǵansyz qyz, al finalyna qarai batyl da ózine senimdi áiel Ajar, Á.Nurpeiisovtiń «Qan men terinde»  taǵdyry talaily Aqbala, Sh.Aitmatovtyń «Aq kemesinde» bir sharanaǵa zar bolǵan Bekei, D.Isabekovtiń «Kishkentai aýylynda» aýyldyq keńes tóraiymy, er minezdi, rýhy myqty Ardaq, A.Sú­leimenovtiń «Tórt taqta – jainamaz», «Qyzdai jesir – shtat qysqartý» drama-dialogtarynda  bas al dese, shash alatyn Hatshy áiel men  bastyqqa jaǵynýmen kún keshken Urqiia, t.b. kóptegen beinelerdi ataýǵa bolady.

N.Myshbaeva shetel klassikasy, alys-jaqyn shetel dramatýrgiiasy qoiylym­darynda da sátti kórindi. M.Frishtiń «Don Jýan­­nyń dýmanyndaǵy» Miranda, G.Lorkanyń «Qasiretti qatyndar – «Bernarda Albanyń úiindegi», belgili teatrtanýshy A.Qadyrovtyń pikirinshe, «tuiyq, sóite tura ájeptáýir qý minezdi Ameliia», A.Valehonyń «Búgin merekesinde» Manola, B.Tomastyń «Men sizdiń ápkeńizbin», «Túlki bikesh» komediialarynda Donna Liýtsiia, ánshi Korina, N.Hikmettiń «Farhad-Shyrynynda» Kútýshisyndy beinelerinde adam janynyń qupiialaryna úńilip, jaqsy qasietterin izdep tabýǵa umtylady. Mysaly, qyrǵyz dramatýrgy B.Jakievtiń  qazirgi repertýarda júrip jatqan «Júreiik júrek aýyrtpai…» dramasynda jan qaiǵysy mol keiipkeri - Kúlegesh áieldiń  ómir tarihyn, jan qasiretin aktrisa birer minýtqa ǵana syiǵyzatyn sahnany bei-jai otyryp kórý múmkin emes. Bul has sheberdiń ǵana qolynan keledi. Jalpy qara shańyraq sahnada úl­kendi-kishili, basty-qosalqy seksenge jýyq roli­niń barlyǵy da Núketai aktrisanyń júrek lúpili, óner izderi, ómirlik tájiribesi men úlken rýhani izdenisteriniń jemisi hám jeńisi.

N.Myshbaevanyń negizgi shyǵarmashy­ly­ǵy sahna bolǵanymen, ol kino men dýbliajdyń da tól perzenti. Kinodaǵy alǵashqy basty roli – «Qa­zaqfilm» kinostýdiiasynyń «Shyǵys joly» (1968 j.) kórkem filmindegi jylqyshy áiel. Sondai-aq ol «Jazda jaýǵan qarda» (1965 j.)  Hatsha, «Aǵam úshin qalyńdyqta» Ózgen, «Alpamys mektepke baradyda» meiirbike, «Jambyl» (1996)  filminde Jambyldyń anasy, «Tastandylarda» Sábithan apa rólderinde kórindi. Al, sońǵy kezdegi eleýli eńbegi – «Qazaqstan» ulttyq arnasy túsirgen «Bolashaq» teleserialyndaǵy Maira apa. Telearna demekshi, aktrisa Núketai sonaý 80-jyldary kóp bólimdi «Qymyzhana» teleteatrynda kórermenniń súiikti keiipkeri Teńgetai rolimen, sondai-aq halyq ánderi men osy zaman kompozitorlary ánderiniń oryndaýshysy retinde tanymal boldy.

Núketai Myshbaeva halyq súigen aktrisa. Qazaqstannyń halyq artisi (1991),   «Parasat» (2010) ordeniniń iegeri.. Analyq aq nieti men shýaqty meiirimi ómirde de, ónerde de qarapaiymulylyǵymen maǵynalanatyn tulǵa.Ardaqty ana, súiikti áje, jas býynǵa ustaz.

Seksenniń seńgirine shyqqan abyroily mereitoiyńyz, qazaq óneriniń toiy  qutty bolsynqadirli  Núketai apa!  Júregi úlken, janyna meiirim turǵan, ánińiz ben sánińiz  kelisken Sizge aldaǵy ýaqytta da shyǵarmashylyq  jáne ómirlik úlken qýanyshtar tileimiz!