«Batyr» degen ataýǵa ie bolyp, oblystyń indýstriialandyrý kartasyna engizilgen jetinshi joba óndiriske joldama aldy. Qyzyljar óńirinde reseilik investorlarmen birlesip qolǵa alynǵan ozyq jobalardyń birine «Batyr» degen atpen alyp tehnikalardyń shyǵaryla bastaǵanyn jatqyzýǵa bolady. Alǵashqy aiaqalys jaily «Petropavl traktor zaýyty» birlesken kásipornynyń bas direktory Sergei Shinkarenkomen suhbat.
– Sergei Alekseevich, tyń ideia qalai týdy, neden bastaldy?
– Sanaly ǵumyrym jer-anany baptap-kútýge, el rizyǵyn ósirýge arnalǵandyqtan, aýyl sharýashylyǵynyń jaiyn bir kisidei bilemin. Keńes zamanynda kóktemgi, kúzgi dala jumystaryna negizinen Reseide shyǵarylǵan tehnikalar jumyldyrylatyn. Obaly neshik, sapasy jaǵynan min aita almaitynbyz. Ókinishtisi sol, qashan toz-tozy shyqqansha paidalanýǵa májbúr bolatynbyz. Aýystyrylmaityn, jańalanbaityn. Qosalqy bólshekter tabý bir qiiamet edi. Tapsyrys berip, saryla kútetinbiz. Bolmasa sheberhanalarda, tsehtarda jasaýǵa týra keletin. Táýelsizdik jyldar bederinde bul salada baǵyndyrǵan belesterimiz az emes. Memlekettiń qýatty qoldaýy arqasynda otandyq tehnikalar qurastyratyn kásiporyndar paida bolyp, qazaqstandyq mazmunmen tolyǵa bastady. Onyń ústine servistik qyzmet kórsetý áldeqaida ońailandy. Desek te, orasan qarajatty qajet etetin salaǵa ekiniń biri táýekel etip, investitsiia quia almasy belgili. Qaitarymy qalai bolary oilantady.
Básekege qarymdy ári qoljetimdi jergilikti óndiris ornyn nege qurmasqa degen oi meni kópten beri mazalaityn. Birde baǵasy ýdai bolsa da, sheteldik egis keshenin alýǵa týra keldi. Qarsy taraptyń ýájine eshteńe dei almadym. Monopolist bolǵannan keiin degenine kóndirdi. Basqa tańdaý joq. Qyj-qyj qainap jatqan naýqandy bir sát toqtatýǵa da, bosańsytýǵa da bolmaidy. Kúzgi jiyn-terin aiaqtalǵan soń Sankt-Peterbýrg traktor zaýytyna arnaiy baryp, tynys-tirshiligin zerdeledim. Ishki-syrtqy naryǵyna, usynys-suranysyna barlaý, taldaý jasadym.
– Piterlikterdiń bir kezderi «K-700» traktoryn shyǵarýmen ataq-dańqy alysqa ketken joq pa?
– Áli de osy dástúrlerine berik. Alǵashqy «Fordzon-Pýtilovets» traktory osynda 1924 jyly qurastyrylypty. Odan bergi kezeńde tsehtar birneshe kúrdeli jańǵyrtýlardan ótip, 1960-jyldary «Kirovets» traktorlary qurastyryla bastaǵan. Shirek ǵasyrdan astam ýaqyt ishinde astyq óndirýshilerge jarty millionǵa jýyq tehnika birligi jóneltilip, áli kúnge deiin óz markasyn joǵaltqan emes. Tarihy áriden bastalatyn Pýtilov, Kirov zaýyttarynyń izin Peterbýrg traktor zaýyty sabaqtastyqpen jalǵastyryp kele jatqanyna, zaman aǵymyna orai úirenetin kóp jańalyqtar baryna kóz jetkizip, nátijesinde birlesken óndiris orny uiymdastyryldy.
– Biyl Elbasynyń qatysýymen ótken jalpyulttyq telekópirde «Batyr» traktorynyń tanystyrylymy kútkendegidei boldy ma?
– Árine. Birinshiden, Prezident Indýstriialandyrý kartasynyń ekinshi besjyldyǵyna engizilgen jobalarǵa zor talap qoidy. Ekinshiden, jyl ótken saiyn agrarly aimaqta egis alqaptarynyń kólemi artyp keledi. Al jer óńdeitin tehnikalardyń basym bóliginiń qoldanysta júrgenine 15-20 jyldan asqan. Sondyqtan ozyq 30 jobanyń qataryna enýi, Memleket basshysynyń kásiporyndy saltanatty túrde ashýy biz úshin zor mártebe bolýmen qatar, úlken jaýapkershilik júkteidi.
– Kópshilik arasynda jańa ónim kóshirme bolyp ketpei me degen alańdaýshylyq joq emes. Bul jaǵy qalai oilastyrylǵan?
– Bul taqylettes saýaldar maǵan da az qoiylmaidy. Birlesken kásiporyn keleshekte óńirdegi aýylsharýashylyq tehnikalaryna degen qajettiliktiń úshten birin óteitin bolady. Tehnikalyq jaǵynan alsaq, Reseide «K-704-4r» traktory on jyldan beri shyǵarylyp keledi. Oǵan qaraǵanda «Batyr SK» áldeqaida jetildirildi. Jergilikti injenerler teriskeidiń qatal klimattyq jaǵdaiyn eskerip, birqatar ózgerister engizdi. Atap aitar bolsaq, gidravlika men porshen sorǵylary ózimizde ornatylady. Sondai-aq, ramalar, kabina dizaindary, bak, kapot qurylymdary eleýli ózgeristerge ushyrady. Sóitip, qazaqstandyq úles 40 paiyzǵa jýyqtady.
Reseilik áriptester zaýyt qurylysynyń birinshi kezeńine 1,2 milliard teńge investitsiia quiyp, zamanaýi qural-jabdyqtar ornatyldy. «K-704-4r» markaly tehnikanyń qazaqstandyq balamasy jýyrda qurastyrylyp, jyl aiaǵyna deiin 20 birlikke jetkizetin bolamyz. 48 adam jumyspen qamtylyp, jyldyq qýattylyq 120 traktorǵa deiin ósedi. Paidalanýǵa on jyl kepildeme berilgenimen, 20 jylǵa deiin úzdiksiz qyzmet ete alady. Taǵy bir artyqshylyǵy, kez kelgen aýylsharýashylyq tehnikalarymen jumys istei alatyndyǵy.
– Birlesken kásiporynnyń talpynysy qýantady. Endi ónim ótkizý jaiy qalai bolar eken?
– Astanada uiymdastyrylǵan «KazAgro/KazFarm-2016» halyqaralyq kórmege ónimderimiz qoiylyp, joǵary baǵa alǵany bizdi qanattandyrady. Birqatar usynystar tústi. Qai-qaisysy bolsyn qoljetimdiligine razy. Sheteldik tehnikalarǵa qaraǵanda úsh ese arzan. Sosyn «Qazagroqarjy», «Tehnolizing», «Rosagrolizing» arqyly jeńildikpen de alýǵa bolady. «Batyr» Qazaqstan boiynsha jasalǵan alǵashqy otandyq ónim ekenin eskersek, alýshylar qatary kóbeieri anyq.
Keleshekte egis keshenin shyǵarýdy belgilep, qosymsha bir tseh jabdyqtaldy. Mundai óndiris orny elimizde ázirge joq.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Ómir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy
.jpeg)