«باتىر» دەگەن اتاۋعا يە بولىپ, وبلىستىڭ يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگٸزٸلگەن جەتٸنشٸ جوبا ٶندٸرٸسكە جولداما الدى. قىزىلجار ٶڭٸرٸندە رەسەيلٸك ينۆەستورلارمەن بٸرلەسٸپ قولعا الىنعان وزىق جوبالاردىڭ بٸرٸنە «باتىر» دەگەن اتپەن الىپ تەحنيكالاردىڭ شىعارىلا باستاعانىن جاتقىزۋعا بولادى. العاشقى اياقالىس جايلى «پەتروپاۆل تراكتور زاۋىتى» بٸرلەسكەن كەسٸپورنىنىڭ باس ديرەكتورى سەرگەي شينكارەنكومەن سۇحبات.
– سەرگەي الەكسەەۆيچ, تىڭ يدەيا قالاي تۋدى, نەدەن باستالدى?
– سانالى عۇمىرىم جەر-انانى باپتاپ-كٷتۋگە, ەل ريزىعىن ٶسٸرۋگە ارنالعاندىقتان, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جايىن بٸر كٸسٸدەي بٸلەمٸن. كەڭەس زامانىندا كٶكتەمگٸ, كٷزگٸ دالا جۇمىستارىنا نەگٸزٸنەن رەسەيدە شىعارىلعان تەحنيكالار جۇمىلدىرىلاتىن. وبالى نەشٸك, ساپاسى جاعىنان مٸن ايتا المايتىنبىز. ٶكٸنٸشتٸسٸ سول, قاشان توز-توزى شىققانشا پايدالانۋعا مەجبٷر بولاتىنبىز. اۋىستىرىلمايتىن, جاڭالانبايتىن. قوسالقى بٶلشەكتەر تابۋ بٸر قييامەت ەدٸ. تاپسىرىس بەرٸپ, سارىلا كٷتەتٸنبٸز. بولماسا شەبەرحانالاردا, تسەحتاردا جاساۋعا تۋرا كەلەتٸن. تەۋەلسٸزدٸك جىلدار بەدەرٸندە بۇل سالادا باعىندىرعان بەلەستەرٸمٸز از ەمەس. مەملەكەتتٸڭ قۋاتتى قولداۋى ارقاسىندا وتاندىق تەحنيكالار قۇراستىراتىن كەسٸپورىندار پايدا بولىپ, قازاقستاندىق مازمۇنمەن تولىعا باستادى. ونىڭ ٷستٸنە سەرۆيستٸك قىزمەت كٶرسەتۋ ەلدەقايدا وڭايلاندى. دەسەك تە, وراسان قاراجاتتى قاجەت ەتەتٸن سالاعا ەكٸنٸڭ بٸرٸ تەۋەكەل ەتٸپ, ينۆەستيتسييا قۇيا الماسى بەلگٸلٸ. قايتارىمى قالاي بولارى ويلانتادى.
بەسەكەگە قارىمدى ەرٸ قولجەتٸمدٸ جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرٸس ورنىن نەگە قۇرماسقا دەگەن وي مەنٸ كٶپتەن بەرٸ مازالايتىن. بٸردە باعاسى ۋداي بولسا دا, شەتەلدٸك ەگٸس كەشەنٸن الۋعا تۋرا كەلدٸ. قارسى تاراپتىڭ ۋەجٸنە ەشتەڭە دەي المادىم. مونوپوليست بولعاننان كەيٸن دەگەنٸنە كٶندٸردٸ. باسقا تاڭداۋ جوق. قىج-قىج قايناپ جاتقان ناۋقاندى بٸر سەت توقتاتۋعا دا, بوساڭسىتۋعا دا بولمايدى. كٷزگٸ جيىن-تەرٸن اياقتالعان سوڭ سانكت-پەتەربۋرگ تراكتور زاۋىتىنا ارنايى بارىپ, تىنىس-تٸرشٸلٸگٸن زەردەلەدٸم. ٸشكٸ-سىرتقى نارىعىنا, ۇسىنىس-سۇرانىسىنا بارلاۋ, تالداۋ جاسادىم.
– پيتەرلٸكتەردٸڭ بٸر كەزدەرٸ «ك-700» تراكتورىن شىعارۋمەن اتاق-داڭقى الىسقا كەتكەن جوق پا?
– ەلٸ دە وسى دەستٷرلەرٸنە بەرٸك. العاشقى «فوردزون-پۋتيلوۆەتس» تراكتورى وسىندا 1924 جىلى قۇراستىرىلىپتى. ودان بەرگٸ كەزەڭدە تسەحتار بٸرنەشە كٷردەلٸ جاڭعىرتۋلاردان ٶتٸپ, 1960-جىلدارى «كيروۆەتس» تراكتورلارى قۇراستىرىلا باستاعان. شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت ٸشٸندە استىق ٶندٸرۋشٸلەرگە جارتى ميلليونعا جۋىق تەحنيكا بٸرلٸگٸ جٶنەلتٸلٸپ, ەلٸ كٷنگە دەيٸن ٶز ماركاسىن جوعالتقان ەمەس. تاريحى ەرٸدەن باستالاتىن پۋتيلوۆ, كيروۆ زاۋىتتارىنىڭ ٸزٸن پەتەربۋرگ تراكتور زاۋىتى ساباقتاستىقپەن جالعاستىرىپ كەلە جاتقانىنا, زامان اعىمىنا وراي ٷيرەنەتٸن كٶپ جاڭالىقتار بارىنا كٶز جەتكٸزٸپ, نەتيجەسٸندە بٸرلەسكەن ٶندٸرٸس ورنى ۇيىمداستىرىلدى.
– بيىل ەلباسىنىڭ قاتىسۋىمەن ٶتكەن جالپىۇلتتىق تەلەكٶپٸردە «باتىر» تراكتورىنىڭ تانىستىرىلىمى كٷتكەندەگٸدەي بولدى ما?
– ەرينە. بٸرٸنشٸدەن, پرەزيدەنت يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىنىڭ ەكٸنشٸ بەسجىلدىعىنا ەنگٸزٸلگەن جوبالارعا زور تالاپ قويدى. ەكٸنشٸدەن, جىل ٶتكەن سايىن اگرارلى ايماقتا ەگٸس القاپتارىنىڭ كٶلەمٸ ارتىپ كەلەدٸ. ال جەر ٶڭدەيتٸن تەحنيكالاردىڭ باسىم بٶلٸگٸنٸڭ قولدانىستا جٷرگەنٸنە 15-20 جىلدان اسقان. سوندىقتان وزىق 30 جوبانىڭ قاتارىنا ەنۋٸ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەسٸپورىندى سالتاناتتى تٷردە اشۋى بٸز ٷشٸن زور مەرتەبە بولۋمەن قاتار, ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەيدٸ.
– كٶپشٸلٸك اراسىندا جاڭا ٶنٸم كٶشٸرمە بولىپ كەتپەي مە دەگەن الاڭداۋشىلىق جوق ەمەس. بۇل جاعى قالاي ويلاستىرىلعان?
– بۇل تاقىلەتتەس ساۋالدار ماعان دا از قويىلمايدى. بٸرلەسكەن كەسٸپورىن كەلەشەكتە ٶڭٸردەگٸ اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىنا دەگەن قاجەتتٸلٸكتٸڭ ٷشتەن بٸرٸن ٶتەيتٸن بولادى. تەحنيكالىق جاعىنان الساق, رەسەيدە «ك-704-4ر» تراكتورى ون جىلدان بەرٸ شىعارىلىپ كەلەدٸ. وعان قاراعاندا «باتىر سك» ەلدەقايدا جەتٸلدٸرٸلدٸ. جەرگٸلٸكتٸ ينجەنەرلەر تەرٸسكەيدٸڭ قاتال كليماتتىق جاعدايىن ەسكەرٸپ, بٸرقاتار ٶزگەرٸستەر ەنگٸزدٸ. اتاپ ايتار بولساق, گيدراۆليكا مەن پورشەن سورعىلارى ٶزٸمٸزدە ورناتىلادى. سونداي-اق, رامالار, كابينا ديزايندارى, باك, كاپوت قۇرىلىمدارى ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەرگە ۇشىرادى. سٶيتٸپ, قازاقستاندىق ٷلەس 40 پايىزعا جۋىقتادى.
رەسەيلٸك ەرٸپتەستەر زاۋىت قۇرىلىسىنىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸنە 1,2 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسييا قۇيىپ, زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار ورناتىلدى. «ك-704-4ر» ماركالى تەحنيكانىڭ قازاقستاندىق بالاماسى جۋىردا قۇراستىرىلىپ, جىل اياعىنا دەيٸن 20 بٸرلٸككە جەتكٸزەتٸن بولامىز. 48 ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ, جىلدىق قۋاتتىلىق 120 تراكتورعا دەيٸن ٶسەدٸ. پايدالانۋعا ون جىل كەپٸلدەمە بەرٸلگەنٸمەن, 20 جىلعا دەيٸن ٷزدٸكسٸز قىزمەت ەتە الادى. تاعى بٸر ارتىقشىلىعى, كەز كەلگەن اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارىمەن جۇمىس ٸستەي الاتىندىعى.
– بٸرلەسكەن كەسٸپورىننىڭ تالپىنىسى قۋانتادى. ەندٸ ٶنٸم ٶتكٸزۋ جايى قالاي بولار ەكەن?
– استانادا ۇيىمداستىرىلعان «KazAgro/KazFarm-2016» حالىقارالىق كٶرمەگە ٶنٸمدەرٸمٸز قويىلىپ, جوعارى باعا العانى بٸزدٸ قاناتتاندىرادى. بٸرقاتار ۇسىنىستار تٷستٸ. قاي-قايسىسى بولسىن قولجەتٸمدٸلٸگٸنە رازى. شەتەلدٸك تەحنيكالارعا قاراعاندا ٷش ەسە ارزان. سوسىن «قازاگروقارجى», «تەحنوليزينگ», «روساگروليزينگ» ارقىلى جەڭٸلدٸكپەن دە الۋعا بولادى. «باتىر» قازاقستان بويىنشا جاسالعان العاشقى وتاندىق ٶنٸم ەكەنٸن ەسكەرسەك, الۋشىلار قاتارى كٶبەيەرٸ انىق.
كەلەشەكتە ەگٸس كەشەنٸن شىعارۋدى بەلگٸلەپ, قوسىمشا بٸر تسەح جابدىقتالدى. مۇنداي ٶندٸرٸس ورنى ەلٸمٸزدە ەزٸرگە جوق.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت.
ەڭگٸمەلەسكەن
ٶمٸر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى
.jpeg)