Foto: Pixabay.com
Resmi e-petition portalynda jańa petitsiia keshe, 9 qyrkúiekte paida boldy. Onyń avtorlary Qazaqstanda merzimdi áskeri qyzmetti joiýdy talap etedi, dep habarlaidy ULT.KZ.
Petitsiia avtorlary keiingi ýaqytta elde áskeri qyzmetshilerdiń ólim sany artqanyn atap ótken. Osyǵan bailanysty qazirgi ýaqytta merzimdi áskeri qyzmetti joiý máselesin kóterý ózekti bolyp otyr.
"Jarǵyǵa jat qarym-qatynastarmen, daiyndyqtyń bolmaýymen nemese meditsinalyq baqylaýdyń jetkiliksizdigimen bailanysty oqys oqiǵalar, sýitsidter jáne basqa da qaiǵyly jaǵdailar merzimdi áskeri qyzmetti jalǵastyrýdyń maqsatqa sailyǵyna kúmán keltiredi", - delingen petitsiiada.
Petitsiia avtorlary óz dálelderi retinde mynadai máselelerdi kórsetedi:
Álimjettik jáne jarǵyǵa qaishy qarym-qatynastar máselesi. Qazaqstan armiiasyndaǵy qaiǵyly oqiǵalardyń negizgi sebepteriniń biri — jarǵylyq emes qarym-qatynastar nemese "dedovshina" dep kórsetilgen.
Psihologiialyq daiyndyqtan jáne beiimdelýden ótpegen áskerge shaqyrylǵandar úlken sarbazdardyń qysymy men zorlyǵyna ushyraidy. Bul aýyr psihologiialyq jaraqattarǵa jáne tipti sýitsidke ákeledi dep esepteidi petitsiia avtorlary.
Avtorlardyń pikirinshe, merzimdi qyzmet jii tiisti deńgeide daiyndyq bermeidi – shaqyrylýshylar tek negizgi oqýdan ótedi, bul kúrdeli áskeri tapsyrmalardy tiimdi oryndaýǵa jetkiliksiz.
Meditsinalyq baqylaýdyń jáne qaýipsizdiktiń jetkiliksizdigi. Petitsiiada merzimdi qyzmet kezinde shaqyrylýshylar jii meditsinalyq máselelerge tap bolatyny, olardyń ýaqytyly anyqtalmaityny aitylǵan. Áskerge shaqyrylǵanǵa deiin jáne qyzmet kezinde jetkilikti meditsinalyq baqylaýdyń bolmaýy aldyn alýǵa bolatyn aýrýlardan ólimge ákeletin jaǵdailarǵa sebep bolyp otyr.
Psihologiialyq qysym jáne sýitsid jaǵdailary. Petitsiia avtorlarynyń jazýynsha, kóptegen jas áskeri qyzmetpen bailanysty psihologiialyq qysymǵa tótep bere almaidy. Psihologiialyq qoldaýdyń jetkiliksizdigi jáne komandirler tarapynan túsinbeýshilik bul problemany ýshyqtyryp, sýitsidke ákelýi múmkin.
Shaqyrylýshylar úshin jeke motivatsiianyń jáne qyzmet mańyzynyń bolmaýy.
"Merzimdi qyzmet kóptegen adamǵa olardyń jeke erkindigin jáne mansaptyq múmkindikterin shekteitin mindet retinde qabyldanady. Bul sarbazdardyń tómen motivatsiiasyna ákeledi, bul óz kezeginde olardyń jaýyngerlik tiimdiligin tómendetip, qaiǵyly jaǵdailardyń sanynyń ósýine yqpal etýi múmkin. Qazaqstandaǵy shaqyrylýshylar arasyndaǵy ólim-jitim ásirese jarǵylyq emes qarym-qatynastar, jetkiliksiz daiyndyq jáne tiimdi meditsinalyq baqylaýdyń bolmaýy jaǵdaiynda merzimdi qyzmettiń osaldyǵyn aiqyndaidy. Kásibi armiiaǵa kóshý tek qaýipsizdik pen qyzmet jaǵdaiyn jaqsartyp qana qoimai, áskeri qyzmetshilerdiń biliktilik deńgeiin arttyryp, qaiǵyly oqiǵalar sanyn azaitar edi", – delingen petitsiiada.
Ázirge petitsiiaǵa daýys berý múmkin emes – ol 4 qazanǵa deiin sozylýy múmkin moderatsiia kezeńinen ótip jatyr. Degenmen, osy ýaqytqa deiin ony 17 myńnan astam adam kórip úlgergen.
Eske sala keteiik, ótken demalys kúnderi Mańǵystaý oblysyndaǵy poligonda merzimdi qyzmettegi sarbaz qaza tapqan bolatyn. Qasaqana kisi óltirdi degen kúdikpen vzvod komandiri ustaldy. Qorǵanys ministrligi habarlaǵandai, tragediianyń mán-jaiyn anyqtaý úshin vitse-ministrdiń basshylyǵymen arnaiy komissiia qurylǵan.
