QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda eldi mekenderdi sýmen jabdyqtaý jáne sý burý máseleleri qaraldy. Qazaqstandyqtardy aýyz sýmen jáne sý burý qyzmetterimen qamtamasyz etý boiynsha aǵymdaǵy jaǵdai týraly indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri Beibit Atamqulov baiandady, dep habarlaidy primeminister.kz saity.
Ministrdiń málimetinshe, elimizde 2000 jyldardan bastap halyqty aýyz sýmen jáne sý burý qyzmetimen qamtamasyz etý boiynsha maqsatty saiasat júrgizilip keledi.
20 jyl ishinde «Aýyz sý», «Aq bulaq», «Óńirlerdi damytý», «Nurly jol» baǵdarlamalary aiasynda 48,2 myń shaqyrym injenerlik jeli salyndy. Nátijesinde halyqty sýmen jabdyqtaý deńgeii 92,6%-ǵa jetti.
«Biyl 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan «Nurly jer» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa kiristik. Baǵdarlama aiasynda 2025 jylǵa qarai halyqty tolyqtai sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý mindeti tur», — dedi Atamqulov.
Elbasy tapsyrmasyna sai aýyldardy sýmen jabdyqtaý júiesin damytýǵa jyl saiyn keminde 100 mlrd teńge qarajat bólinýde. Biyl qalalar men aýyldarda sýmen jabdyqtaý jáne sý burý jelilerin damytýǵa respýblikalyq biýdjetten 113,6 mlrd teńge bólindi, 303 joba iske asyrylýda.
2020 jyldyń qorytyndysy boiynsha ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtamasyz etý deńgeiin qalalarda 97,5%, aýyldarda 87,7% jetkizý josparlanǵan.
Úsh óńirde, atap aitqanda, Soltústik Qazaqstan, Mańǵystaý jáne Atyraý oblystarynda qala halqy 100% ortalyqtandyrylǵan sýmen qamtylǵan.
Aýyldyq jerlerde sýmen jabdyqtaýdyń eń kóp qamtylýy Almaty (98,8%), Atyraý (98,4%) jáne Qyzylorda (97,2%) oblystarynda baiqalady.
Vedomstvo basshysynyń aitýynsha, sýmen qamtamasyz etýdiń áleýmettik mańyzy zor. Memleket basshysy taza aýyz sýǵa qol jetkizý deńgeiin barlyq óńirde teńestirý qajettigin birneshe ret atap kórsetti.
«Nurly jer» baǵdarlamasy aiasynda aýyldardy sapaly jáne qajetti mólsherde sýmen jabdyqtaý qyzmetimen kezeń-kezeńmen qamtý jóninde jospar ázirlendi. Sondyqtan óńirler halyqty sýmen qamtamasyz etý úshin osy jospardy keiinge qaldyrmai, tiimdi sharalar qabyldaýy kerek.
Elbasynyń bastamasymen qazirgi tańda «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy iske asyrylýda. Aýyldardy sýmen jabdyqtaý júiesin damytý atalǵan baǵdarlamamen úilestirilgen.
«Qazir respýblika boiynsha barlyǵy 6341 aýyl bar. Onyń ishinde 4078 aýyl ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtalǵan, 279 aýylda keshendi blok-modýlder ornatylǵan. 1146 aýylda ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý júiesi salynyp jatyr. Halyq sany az aýyldarda (200-den az adam turatyn 838 aýylda) óz elimizde óndirilgen sý tazartatyn keshendi blok-modýlder ornatylady», — dep habarlady Atamqulov.
«Nurly jer» baǵdarlamasy aiasynda barlyq qarjylandyrý kózinen sýmen jabdyqtaý jáne sý burý júielerin salýǵa jáne rekonstrýktsiialaýǵa 934 mlrd teńge kózdelgen.
«Aýyldardyń sýmen jabdyqtalýyna monitoring júrgizý maqsatynda interaktivti karta ázirlep, iske qostyq. Onda kóptegen parametr boiynsha naqty jaǵdai kórsetilgen. Ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar arasyndaǵy quzyretti bólý boiynsha zań jobasy ázirlendi. Jergilikti atqarýshy organdarǵa berilgen aýyz sýdyń 1 tekshe metri úshin tólem mólsherin ázirleý jónindegi normalardy, sondai-aq Tizbeni bekitý jónindegi fýnktsiialardy berý josparlanyp otyr», — dep túsindirdi ministr.
Zań jobasynda kórsetilgen sharalardy iske asyrý mynadai múmkindikter beredi:
- salynǵan oqshaý júielerdi Tizbege engizýdi jedeldetedi;
- óńirlerge aýyz sýmen jabdyqtaýǵa arnalǵan sýbsidiia bólý men alýdy tezdetedi;
- oblys boiynsha ortasha tarif pen óńirdiń áleýmettik-ekonomikalyq damýyn eskere otyryp, 1 tekshe metr aýyz sý úshin halyqtyń tólemin retteidi.
«Elbasynyń tapsyrmasyna sáikes elimizdiń 53 qalasynda kárizdik-tazartý qondyrǵylaryn salý jáne jańǵyrtý jobalaryn iske asyrý úshin daiyndyq júrgizip jatyrmyz. Halyqaralyq qarjy uiymdarymen (Aziia Damý Banki, Eýropa Qaita Qurý jáne Damý Banki) shamamen 330 mlrd teńge mólsherinde biýdjetten tys qarajat tartý boiynsha kelisimge keldik», — dedi ministr.
Bes qalada (Balqash, Jańatas, Jezqazǵan, Sátpaev, Stepnogorsk) kárizdik-tazartý qondyrǵylaryn salý men rekonstrýktsiialaý boiynsha tehnikalyq-ekonomikalyq negizdeme ázirlendi. Saraptama oń qorytyndysyn berdi. Bul jobalardy shamamen 40 mlrd teńge mólsherinde Aziia Damý Banki qaryzy esebinen iske asyrý josparlanǵan.
«Alty qala (Aqtóbe, Aiagóz, Qapshaǵai, Qaraǵandy, Prishahtinsk, Ridder) boiynsha tehnikalyq-ekonomikalyq negizdeme ázirlenip, saraptamaǵa jiberildi. Quny shamamen 90 mlrd teńge bolatyn ol jobalardy Eýropalyq Qaita Qurý jáne Damý Bankiniń qarajaty esebinen iske asyrý josparlanǵan. Álemdegi pandemiiaǵa bailanysty jobalardy iske asyrý 2021 jyldyń birinshi jartyjyldyǵyna aýystyryldy», — dep túiindedi ministr.
