Qazaqstan Halyq Keńesiniń Tóraǵasy Erlan Qoshanov Aqmola oblysyna jumys sapary barysynda qoǵam ókilderimen, eńbek ujymdarymen, ǵylymi-sarapshylyq qaýymdastyqpen jáne etnomádeni birlestikter ókilderimen kezdesti. Kezdesýlerdiń negizgi taqyryby Memleket basshysynyń «Jańa tarihi kezeńdegi Qazaqstannyń ózekti mindetteri» atty Joldaýynyń negizgi baǵyttaryn túsindirý jáne olardy óńirde is júzinde júzege asyrý joldaryn talqylaý boldy.
Foto: Qazaqstan Halyq Keńesi
Memleket basshysynyń Joldaýy – Qazaqstannyń jańa tarihi kezeńdegi damý baǵytyn aiqyndaityn strategiialyq mańyzy bar qujat. Onda eldiń ekonomikalyq áleýetin nyǵaitý, tereń tehnologiialyq jańǵyrý jáne azamattardyń ál-aýqatyn arttyrý jónindegi aýqymdy mindetter belgilengen. Olardy iske asyrý Qazaqstannyń bolashaǵy úshin airyqsha mańyzǵa ie jáne memleket pen qoǵam kúsh-jigeriniń birigýin, sondai-aq óńirlerdiń belsendi qatysýyn talap etedi.
Kezdesýge qatysýshylarǵa arnaǵan sózinde Erlan Qoshanov atalǵan mindetterdi júzege asyrýǵa berik negiz sońǵy jeti jylda júrgizilgen aýqymdy ózgeristerdiń nátijesinde qalyptasqanyn atap ótti. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen elimizde saiasi jáne ekonomikalyq reformalar birizdi júzege asyrylyp, áleýmettik infraqurylym jańartylýda. Osy kezeńde myńdaǵan mektep, balabaqsha jáne meditsinalyq mekeme salyndy. Jalpy, áleýmettik salaǵa 88 trln teńge baǵyttaldy. 3,6 mln jumys orny qurylyp, shaǵyn jáne orta bizneste jumyspen qamtylǵandar sany 3,3 mln-nan 4,5 mln adamǵa deiin ósti.
Halyq Keńesiniń Tóraǵasy reformalardyń nátijeleri qatarynda jeti jyl ishinde jan basyna shaqqandaǵy jalpy ishki ónimniń 9,8 myń dollardan 15 myń dollarǵa deiin, iaǵni 50 paiyzdan astam óskenin atap ótti. Bul kórsetkish boiynsha Qazaqstan Ortalyq Aziiada jetekshi oryndarǵa ie. Onyń baǵalaýynsha, saiasi jáne ekonomikalyq jańǵyrý elimizge qysqa merzim ishinde eleýli nátijelerge qol jetkizýge múmkindik berdi.
Sonymen qatar, bul ózgerister pandemiia, álemdik ekonomikanyń turaqsyzdyǵy jáne geosaiasi shielenistiń kúsheiýi siiaqty kúrdeli syrtqy syn-qaterler jaǵdaiynda júzege asyryldy. Soǵan qaramastan, Qazaqstan qoǵamnyń qoldaýyna jáne halyqaralyq deńgeide moiyndaýǵa ie bolǵan reformalardy jalǵastyrdy. Atap aitqanda, álemdegi eń yqpaldy elder reitinginde Qazaqstan 100 memlekettiń ishinde 34-orynǵa ie boldy.
Jalpyulttyq reformalardyń nátijeleri Aqmola oblysynyń damýynan da kórinis tabýda. Óńir elimizdiń jetekshi ónerkásip ortalyqtarynyń biri retindegi pozitsiiasyn nyǵaityp, «jasyl» energetikany damytyp, jeke investitsiialardy tartýda jáne azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge eleýli úles qosýda.
Oń ózgeristerdiń naqty mysaldarynyń biri – engizilýi qylmys deńgeiiniń eki esege jýyq tómendeýine yqpal etken Digital Aqmola tsifrlyq qaýipsizdik júiesi. Sondai-aq Zerendi aýylyndaǵy sport mektebi men Kókshetaý qalasyndaǵy «Kokshe Arena» kesheni siiaqty jańa áleýmettik nysandarǵa erekshe nazar aýdaryldy. Olar memleket qaitarǵan zańsyz shyǵarylǵan qarajat esebinen salynǵan. Bul – Ádiletti Qazaqstan qaǵidattarynyń naqty ister arqyly júzege asyrylýynyń aiqyn kórinisi.
El damýynyń aldaǵy basymdyqtary týraly aita kele, Erlan Qoshanov turaqty ekonomikalyq ósim saiasi jańǵyrýmen jáne qoǵamdyq qatynastardy jańartýmen tyǵyz bailanysty ekenin atap ótti. Bul baǵyttaǵy mańyzdy kezeńderdiń biri – Jańa Konstitýtsiianyń qabyldanýy. Ol birizdi júrgizilgen ózgeristerdiń zańdy nátijesi boldy.
Onyń aitýynsha, ozyq elderdiń tájiribesi bilim, eńbek, adaldyq pen tártip turaqty damýdyń negizi ekenin kórsetedi. Prezident ilgeriletip otyrǵan Zań men tártip, Adal azamat jáne Taza Qazaqstan qundylyqtary da osy baǵdarlarmen tyǵyz bailanysty. Olardy qoǵamdyq sana men kúndelikti ómirge ornyqtyrý Qazaqstannyń álemniń jetekshi elderi qatarynan laiyqty oryn alýyna múmkindik beredi.
Kezdesý barysynda Memleket basshysynyń Joldaýynda qoiylǵan strategiialyq mindetterge erekshe nazar aýdaryldy. Olar el damýynyń negizgi salalaryn qamtidy jáne uzaq merzimdi perspektivaǵa baǵyttalǵan. Áńgime Qazaqstannyń aldaǵy ondaǵan jyldardaǵy ekonomikalyq jáne infraqurylymdyq kelbetin aiqyndaityn iri ulttyq jobalardy iske asyrý týraly bolyp otyr.
Olardyń qatarynda – «Halyqtyq qurylys» jobasy, eldiń kólik-logistikalyq áleýetin damytý jáne memlekettiń energetikalyq táýelsizdigin nyǵaitý bar. Bul bastamalardy iske asyrý ekonomikalyq ósimniń qosymsha kózine ainalyp, aitarlyqtai mýltiplikativtik áser beredi. Olar sabaqtas salalardyń damýyna serpin berip, materialdarǵa, jabdyqtarǵa, kólik jáne basqa da qyzmetterge degen qosymsha suranysty qalyptastyrady. Bul búkil el boiynsha iri kompaniialar úshin ǵana emes, myńdaǵan shaǵyn jáne orta kásiporyndar úshin de jańa múmkindikter ashady.
Joldaýda aiqyndalǵan taǵy bir strategiialyq baǵyt – halyqtyq tsifrlyq ekonomikany qalyptastyrý. Halyq Keńesiniń Tóraǵasy atap ótkendei, basty mindet – jańa tehnologiialardy engizýmen ǵana shektelmei, olardyń árbir azamat úshin qoljetimdi bolýyn qamtamasyz etý. Tsifrlyq platformalar adamdardyń ekonomikalyq múmkindikterin keńeitetin quralǵa ainalýy tiis. Olar aýyl turǵyndaryna jańa naryqtar men ózge qalalardaǵy klientterge qol jetkizýge, al jastarǵa týǵan jerinen ketpei-aq qashyqtan bilim alyp, jumys istep, tabys tabýǵa múmkindik beredi. Osylaisha, tsifrlandyrý azamattardyń turǵylyqty jerine qaramastan, ózin-ózi júzege asyrýy úshin teń múmkindikter qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Erlan Qoshanov Joldaýdyń áleýmettik basymdyqtaryna da jeke toqtaldy. Ol barlyq reformalardyń basty nazarynda adam, onyń ál-aýqaty men ómir súrý sapasy turǵanyn atap ótti. Sondyqtan aýqymdy ekonomikalyq jáne tehnologiialyq mindetterdi sheshý azamattardyń kúndelikti ómirinde seziletin naqty nátijelerge baǵyttalýy tiis.
Atap aitqanda, 2027 jylǵy 1 qańtardan bastap alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek kórsetý salasy mamandarynyń jalaqysyn 40 paiyzǵa deiin arttyrý kózdelgen. Eń tómengi jalaqyny 85 myń teńgeden 110 myń teńgege deiin kóterý josparlanyp otyr. Bul 1,8 millionǵa jýyq azamattyń tabysyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Sondai-aq inkliýzivti bilim berýdi damytýǵa erekshe kóńil bólindi. Óitkeni bul sheshimderdiń artynda erekshe jaǵdailar men qoldaýdy qajet etetin myńdaǵan bala men otbasynyń múddesi tur.
Sonymen qatar, kezdesýlerde atap ótilgendei, prezidenttik bastamalardy tabysty iske asyrý halyqpen turaqty keri bailanyssyz múmkin emes. Sondyqtan bar bolǵany bir ai buryn jumysyn bastaǵan Qazaqstan Halyq Keńesi óz qyzmetin óńirlerde halyqpen tikelei dialog ornatýdan bastady. Mundai kezdesýler júrgizilip jatqan reformalardy túsindirýge ǵana emes, azamattardyń naqty suranystaryn tyńdaýǵa, sheshimder qabyldaý barysynda qoǵam ókilderiniń usynystaryn eskerýge de múmkindik beredi.
Sapar aiasynda Erlan Qoshanov pen Halyq Keńesiniń músheleri, onyń ishinde Vera Kim, Nurtóre Júsip jáne Alena Malkova-Solopova orman sharýashylyǵy qyzmetkerlerimen, Shoqan Ýálihanov atyndaǵy Kókshetaý ýniversitetiniń stýdentterimen, professor-oqytýshylar quramymen, sondai-aq oblystyń etnomádeni birlestikteriniń ókilderimen kezdesýler ótkizdi. Sharaǵa qatysýshylar Joldaýda belgilengen mindetterge qatysty óz kózqarastaryn bildirip, ózekti máselelerdi kóterdi jáne olardy iske asyrý boiynsha naqty usynystaryn ortaǵa saldy.
Sondai-aq Halyq Keńesiniń músheleri Digital Aqmola ortalyǵynyń, «Jaily mektep» ulttyq jobasy aiasynda ashylǵan № 20 mektep-gimnaziianyń jáne Belsendi uzaq ómir súrý ortalyǵynyń jumysymen tanysty. Atalǵan nysandarǵa barý óńirde júzege asyrylyp jatqan bastamalardyń nátijeleri men turǵyndardyń qajettilikterin sol jerde talqylaýǵa múmkindik berdi.
Sapardy qorytyndylai kele, Erlan Qoshanov kelip túsken barlyq usynystar men ótinishterdiń júielenip, Aqmola oblysynyń erekshelikteri eskerile otyryp, jumysqa qabyldanatynyn atap ótti. Óńirlermen tikelei ózara is-qimyl Memleket basshysynyń bastamalaryn is júzinde júzege asyrýǵa járdemdesýdegi Halyq Keńesi qyzmetiniń negizgi tetikteriniń biri bolyp qala beredi.
