Jýyrda sheteldik basylymdardyń birinde «Qazaqstan, Resei jáne daǵdarysqa qarsy basqarý isindegi múlde eki bólek tásil» atty maqala jaryq kórdi. Onda ekonomikalyq sarapshy Vladislav Inozemtsev kóptegen qazaqstandyq sheneýnikterdiń qyzmetin tastap, bizneske ketip jatqanyn, ári onyń jaǵymdy qubylys ekenin atap kórsetedi. Bul shynymen de solai ma?
Independent basylymyndaǵy maqalada ekonomikalyq sarapshy Vladislav Inozemtsev qos memlekettiń ekonomikalyq ahýalynan mynadai ózgeshelikter baiqaidy eken: onyń pikirinshe, Resei men Qazaqstan elitasy daǵdaryspen kúreste múlde eki bólek tásil qoldanady.
«Resei úkimetin el ekonomikasy qyzyqtyrmaidy, olar bar qarajatty qarýly kúsh pen quqyq qurylymyna jumsap jatyr. Al Qazaqstanda byltyr biýdjet shyǵynynyń 39 paiyzy, al biyl 55 paiyzy el ekonomikasyn damytýǵa baǵyttalǵan», dep jazady.
Sondai-aq, ol Qazaqstannyń saiasi elitasyndaǵy erekshe qubylysqa aiyryqsha toqtalady. «Qazaqstandyq joǵary laýazymdy sheneýnikter kóptep memlekettik qyzmetten ketip, ózderiniń jańa biznesin ashyp jatyr. Olar memlekettik qazynany urlap-jyrlaǵysy kelmeidi, kerisinshe sheteldik investitsiialardy qoldaidy», — deidi ol.
Qazaqstanda urlaýdan sharshaǵan sheneýnikter bar ma?
Timýr Nazhanov
QR Táýelsiz kásipkerler qaýymdastyǵynyń vitse-prezidenti Timýr Nazhanov qazaqstandyq sheneýnikter arasynda qyzmetinen óz erkimen ketip, biznespen ainalysyp júrgen adamdardyń bar ekenin aitady. Biraq muny jappai qubylys dep baǵalaýǵa bolmaidy deidi.
— Elimizde VIP-tulǵa deimiz, iaǵni joǵary laýazymdy atqaminerlerdiń qyzmetin tastap, bizneske at basyn burýy ilýde bir kezdesetin jaǵdai. Ondailar kóp emes. Kerisinshe,
bizdiń sheneýnikterdiń maily da jaily ornynda otyryp-aq, biznesin dóńgelete beretini eshkimge jasyryn emes.
Olar tek firmasyn týysqanynyń nemese bóten bireýdiń atyna tirkep qoiady. Bul Qazaqstan ǵana emes, postkeńestik memleketterdiń barlyǵyna tán qubylys, — deidi ol.
Degenmen Timýr Nazhanov joǵary shendi tulǵalardyń óz qyzmetin tastap, kásipkerlikke bet burýynyń mynadai úsh sebebin atap berdi.
— Bireýi urlaýdan sharshaidy, biraq júie ony májbúrleidi. Sodan keiin eriksiz ketedi. Taǵy bireýleri — jumyssyz qalǵandar, otstavkaǵa ketkender. Endi bireýleri Úkimettiń bir salasynda birneshe jyl ter tógip, eńbek etkennen keiin, sol salanyń qyr-syryn igerip, myqty bailanys ornatady. Mundailar Úkimettiń beretin jalaqysyna, taǵy bireýlerdiń qas-qabaǵyna qaraýdan sharshaǵan jandar, dedi Nazhanov.
Sheneýnikter qyzmetinen ketse de memlekettiń aqshasyna qol suǵýyn doǵarmaidy
Saiasattanýshy Dos Kóshim de Inozemtsovtiń maqalasynda keltirilgen faktilerdi jartylai qoldamaityndyǵyn aitady. Onyń pikirinshe, ókinishke qarai, Qazaqstanda sybailas jemqorlyq deńgeii órshimese, ortaimai tur.
Dos Kóshim
Dos Kóshim, saiasattanýshy:
— Qazaqstanda sheneýnikter bizneske ketip, memleket qazynasyn urlaý-jyrlaý tyiyldy degen múlde qate pikir.
Bizdiń bilikke maqsatty túrde baiyǵysy keletinder barady.
Ras, shendilerdiń arasynda bizneske ketip jatqandary bar shyǵar. Biraq olardyń biznesi ainalyp kelgende memlekettik satyp alýlar, tenderlerdi jaǵalaidy. Óitkeni olar «barmaq basty, kóz qystymen» tenderdi qalai alýǵa bolatynyn, kimge, qandai «otmetkasyn» berýdi bilip alǵan qýlar. Demek, olar memlekettik qyzmetten ketkenimen, memlekettiń aqshasyna «qol suǵýdy» doǵarmaidy. Al osyndai bylyqtardyń ortasynda otyrǵan keibir shendini jumystan shyǵarmaq túgili, ornynan qozǵai almaisyz. Negizi, qandai da bir daýǵa ilikken memlekettik qyzmetker bizdegi «Memlekettik qyzmetkerdiń ar kodeksi» boiynsha óz erkimen jumysynan bas tartýy tiis. Biraq bizde «portfelinen» óz erkimen bas tarta qoiatyndar óte az. Óitkeni bilikke kelgenderdiń kózdeitini bailyq, — deidi Dos Kóshim.
