Foto: ashyq derekkóz
Búginde Qazaqstanda aǵza aýystyrýdy kútip júrgen 4 384 patsient bar, olardyń 121-i – bala. Kútý paraǵyndaǵy naýqastardyń shamamen 91%-y búirek transplantatsiiasyna muqtaj. Sonymen qatar 222 adam – baýyr, 149 – júrek, 27 – ókpe, al 6 adam ókpe-júrek keshenin kútip otyr, dep habarlaidy Ult.kz.
Ókinishke qarai, jyl saiyn 300-den astam naýqas qajetti transplantatsiiany kútpei ómirden ótedi. Bul týraly Ortalyq kommýnikatsiialar qyzmetinde QR Densaýlyq saqtaý ministrliginiń Transplantatsiia jáne joǵary tehnologiialyq qyzmetterdi úilestirý jónindegi respýblikalyq ortalyǵy direktorynyń mindetin atqarýshy Nazgúl Jangeldina málimdedi.
Nazgúl Jangeldinanyń aitýynsha, aǵzalyq donorlyq – meditsinadaǵy eń kúrdeli ári ómirlik mańyzy zor baǵyttardyń biri. Árbir transplantatsiia operatsiiasy – bir adamnyń ómirin saqtap qalýǵa múmkindik beredi.
2012 jyldan beri elimizde 3 200-den astam aǵza transplantatsiiasy jasalǵan. Negizinen bul – tiri donorlardan alynǵan aǵzalar. 2023 jyldan bastap konservatsiialanǵan móldir qabyqty transplantatsiialaý ádisi engizilip, 308 operatsiia sátti oryndaldy. Alaida mamandardyń aitýynsha, júieniń tolyq damýy qaitys bolǵannan keiingi donorlyqtyń jolǵa qoiylýyna bailanysty.
Soltústik Qazaqstan oblysynda jaqynda bolǵan jaǵdai – sonyń aiǵaǵy. Donor otbasylarynyń kelisimi birneshe adamnyń ómirin saqtap qalýǵa múmkindik berdi. Bul bir ǵana sheshimniń qanshama taǵdyrdy ózgerte alatynyn kórsetti. Degenmen mundai oqiǵalar áli de az. eGov.kz portalynda 135 myńnan astam azamat óz erkin bildirse, olardyń ishinde nebári 10 724 adam ǵana qaitys bolǵannan keiin donor bolýǵa kelisim bergen, al 112 myńnan astamy bas tartqan.
Kelisim bildirýshiler sany ósip kele jatqanyna qaramastan, bas tartý úlesi de joǵary. Bul qoǵamda donorlyqqa degen senimsizdik pen aqparattyń jetkiliksizdigin baiqatady.
Qazir donorlyq úderisterdiń eń joǵary belsendiligi Astana men Almaty qalalarynda, sondai-aq Pavlodar, Aqmola, Shyǵys jáne Batys Qazaqstan men Jambyl oblystarynda baiqalyp otyr. Al Atyraý, Mańǵystaý, Aqtóbe, Qyzylorda jáne Qaraǵandy óńirlerinde kórsetkishter áli de tómen deńgeide.
Qoǵamda aǵza donorlyǵyna qatysty qate túsinikter kóp. Otbasynyń kelisiminsiz aǵzalar alynady degen qorqynysh, aǵzalardy bólý júiesiniń ashyqtyǵyna kúmán men dini kózqarastar bul salanyń damýyn tejeidi.
Mamandar bolashaqta normativtik bazany jetildirý, donorlar men retsipientterdi esepke alý úshin jasandy intellekt elementteri bar aqparattyq júieni engizý, donorlar otbasylaryn áleýmettik qoldaý tetikterin kúsheitý jáne respýblikalyq ortalyqty óńirlerdegi filialdary bar Ulttyq ortalyqqa ainaldyrýdy josparlap otyr. Bul qadamdar 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospar aiasynda júzege aspaq.
Qazaqstanda aǵzalyq donorlyq áli de damý kezeńinde tur. Tiri donorlardan jasalatyn operatsiialar turaqty túrde júrgizilip keledi. Alaida myńdaǵan adamnyń ómirin saqtap qalýdyń basty joly – qaitys bolǵannan keiingi donorlyq ekenin mamandar eske salady.
