2016 jyldyń 30 qarashasy, saǵat 15.00-de QR Memlekettik ortalyq mýzeiinde Qazaqstan Respýblikasy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyn merekeleý aiasynda Semei iadrolyq synaq poligonynyń jabylǵanyna 25 jyl tolýyna arnalǵan «Qazaqstan – iadrolyq qarýsyz álem úshin» atty kórme ashylady.
Táýelsiz Qazaqstannyń iadrolyq qarýsyz álem úshin kúresindegi alǵashqy batyl qadamdarynyń biri – Semei iadrolyq synaq poligonynyń jabylǵanyna 25 jyl tolýyna orai uiymdastyrylyp otyrǵan bul kórme úsh bólimnen turady:
«Iadrolyq synaqtyń aýqymy jáne onyń zardaptary» bólimi sovettik atom bombasyn jasaý, alǵashqy iadrolyq synaq jáne onyń zardaptaryn kórsetýge arnalǵan. Semei iadrolyq synaq poligonyn (SIaSP) qurý II Dúniejúzilik soǵystan keiingi sotsialistik jáne kapitalistik lagerler arasyndaǵy shielenise túsken qarym-qatynastardaǵy qaishylyqtyń saldarynan týǵan bolatyn. 1947 jyly 21 tamyzda SSSR Ministrler Keńesiniń sheshimi boiynsha qurylǵan Semei poligony úshin halyq sharýashylyǵy úlesinen 18500 sharshy shaqyrym jer bólinip alyndy. Poligon Semei, Pavlodar jáne Qaraǵandy oblystary aýmaqtaryna bólinip tastaldy. Alǵashqy iadrolyq synaq 1949 jyly 29 tamyzda aýada jasaldy. Al, jer asty jarylystary 1990 jylǵa deiin tolastamady. Ólkeni jarylystar alańyna ainaldyrý barysyndaǵy qazaq jerin ýlaǵan synaqtardyń zardaptary qorshaǵan ortaǵa, búgingi jáne bolashaq urpaqtyń densaýlyǵyna alapat áserin tigizip, orny tolmas qaiǵyǵy dýshar etti.
«Iadrolyq jarylysqa qarsy «Nevada-Semei» qozǵalysy» bólimine respýblika aýmaǵyndaǵy atom poligonyn jabý, «Nevada-Semei» antiiadrolyq qozǵalysy, sovet-amerikan beibitshilik joryǵy týraly materialdar men álemdik qaýymdastyqtyń jan-jaqty qoldaýyna ie bolǵan iadrolyq synaqqa qarsy qozǵalystyń is-qyzmetinen syr shertetin tarihi qujattar, hattar, fotosýretter qoiylady.
«QR Prezidenti N.Nazarbaev – iadrolyq qarýsyz álem úshin» bólimi atom poligonyn jabýdaǵy Ult Kóshbasshysynyń róli men sińirgen eńbegin kórsetýge arnalǵan. Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti N.Nazarbaevtyń BUU-nyń biik minberinen HHI ǵasyrda iadrolyq qarýsyz álem qurýǵa shaqyrǵan bastamasy álemdik qoǵamdastyq tarapynan qoldaýǵa ie boldy. BUU Bas Assambleiasynyń sheshimimen 29 tamyz Halyqaralyq iadrolyq synaqtarǵa qarsy kún bolyp jariialandy. Iadrolyq qarýdan azat álem qurý týraly jalpyǵa ortaq deklaratsiianyń qabyldanýy – bul atalǵan maqsattardy júzege asyrýdaǵy jańa ári mańyzdy qadam bolyp tabylady.
Kórmege Ortalyq mýzei qoryndaǵy materialdarmen birge QR Prezidenti muraǵaty men «Nevada-Semei» halyqaralyq halyqaralyq qozǵalysy komiteti usynǵan materialdar qoiylyp, «Ǵylym Ordasy» Ortalyq ǵylymi kitaphanasynyń Semei iadrolyq poligonyna arnalǵan kitap kórmesi usynylady.
Kórme 2016 jyldyń 31 jeltoqsanyna deiin jalǵasady.
.jpeg)