Katonqaraǵai memlekettik ulttyq tabiǵi parki Shyǵys Qazaqstanda «qytai ieroglifi bar» kógershinderge qatysty habarlama taratty, dep habarlaidy "Ult aqparat" QR Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrligi Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúniesi komitetiniń baspasóz hatshysy Sáken Dildahmetke silteme jasap.
«Ótken jyldyń qazan-qarasha ailarynda Katonqarai aýdanynda quiryǵy men qanatynda ieroglif jazylǵan kók kepterler kezdesip, jergilikti halyqtyń mazasyn qashyrǵan edi. Aqsýdan Órelge deiin kezdesken kógershinderge keibireýleri mán bermese, keibir adamdar sondaǵy Ulttyq parkke júgingen bolatyn. Ǵylymi qyzmetkerler halyqty tynyshtandyryp, jaǵdaidy túsindirmek boldy. Sebebi, biz úshin bul alyp bara jatqan jańalyq emes», - dep jazady Sáken Dildahmet Facebook-tegi paraqshasynda.
Onyń jazýynsha, osydan 4 jyl buryn Bekalka aýylynyń mańynda óli kepter tabylǵan. Qustyń siraǵynan qara plastik saqina men alty tańbaly nómir, smartfonmen tabýǵa bolatyn gologrammanyń bary anyqtalǵan. Onyń da qanatynda ieroglifter jazylǵan. Sol jyly Aqqainar men Jazaby aýylynda da osyndai kógershinder kezdesipti.
«Bir qyzyǵy, kógershinder aýlalardaǵy taýyqtarǵa jem beretin oryndarǵa únemi ushyp kelip júrgen. Olar adamdardan múlde qoryqpaityn. Biz qytailyq kógershinderdi zerttei bastaǵan kezde olardyń shynymen de mańyzdy aqparattyń tasymaldaýshysy ekenin anyqtadyq. Biraq olar qupiia aqparatty emes, sporttyq sipattaǵy jazba. Keiin bilgenimizdei, ótken ǵasyrdyń 90-shy jyldary kógershin sporty men kógershin totalizatory biznesi qatty damyp, bul kásip aitarlyqtai tabys kózine ainalǵan. Sondai biznes damyǵan eldiń biri - kórshimiz Qytai. Aýqymy jaǵynan kógershin biznesi at jarystarynan túsetin tabys pen aqshalai utystardan da asyp túsken», - deidi ol.
Osylaisha, toqsanynshy jyldary Qytaida kógershin biznesi qatty damyp, qus ósirýshiler jarysqa beiim kepterlerdi jappai ósire bastaidy. 1984 jyly Qytaida kógershinder jarysy qaýymdastyǵy qurylsa, 1990 jyldan keiin onda kepterler saiysy ótkizile bastaǵan. Al 2000 jyldan bastap Beijińde jáne basqa da iri qalalarda joǵary júlde qory bar «Jarys kógershinderi klýby» iske qosylady. Búgin de Qytaida ondaǵan myń kógershin ósiretin ortalyqtar jumys istep turǵan kórinedi.
Kógershinder jarysy kógershinderdi ustaýǵa jáne jarystar ótkizýge arnalǵan arnaiy qural-jabdyqtar óndirisin yntalandyrǵan. Artynsha kógershinderdi jeke tańbalaýǵa arnalǵan saqinalar, mikrochipter, skanerler, kógershinderge elektrondy skanerlengen saǵattar jáne qustardyń naqty ornalasqan jerin ǵarysh arqyly anyqtaityn jáne internet arqyly tikelei taratýdy júzege asyratyn miniatiýralyq navigatorlar (GPS) shyǵaryla bastaǵan.
Kógershinniń sport tuqymdaryn ósirýdi arnaiy tálimbaq - kógershin fermalary júrgizedi. Olardyń biri Shyńjań-Uiǵyr avtonomiialyq aólkesiniń ortalyǵy - Úrimji qalasynda ornalasqan. Osylaisha, sondaǵy kógershinder týǵan mekeninen 700 shaqyrym jerdegi - Almaty men Shyǵys Qazaqstan oblystaryna deiin ushyp kele bastaǵan. Qustar osy baǵytta mamandandyrylǵan kompaniialar uiymdastyrǵan lotereialarǵa qatysady. Ol oiyndardyń biri - «Millionǵa júgir» dep atalady», - deidi Sáken Dildahmet.
Komitet ókili Katonqaraǵaida ushyp júrgen «ieroglifti» sol kógershinderdiń Qytaidan jetkenin aitady.
