Foto: Aqorda
Astanada «Altyn Orda – dala órkenietiniń úlgisi: tarih, arheologiia, mádeniet, biregeilik» atty halyqaralyq simpoziým ótip jatyr. Is-sharanyń ashylýynda sóz sóilegen Qasym-Jomart Toqaev Uly dala tarihyn birjaqty sipattaýdan arylý qajet ekenin aitty, dep habarlaidy Ult.kz.
Prezidenttiń sózinshe, tarihta kóbine bileýshilerdiń joryqtary men soǵystary ǵana aldyńǵy qatarǵa shyǵyp, dala órkenietiniń intellektýaldyq jáne rýhani murasy kóleńkede qalyp keledi.
– Áli kúnge deiin Uly dala tarihy sheksiz shaiqastar men urystar tarihy retinde burmalanyp kórsetiledi. Bul – tarihi shyndyqty tolyq ashpaityn kózqaras, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde Uly dalanyń rýhani-mádeni murasyna erekshe toqtalyp, álemdik filosofiiadaǵy orny airyqsha Ábý Nasyr ál-Farabi men Qoja Ahmet Iasaýi eńbekterin atap ótti.
Prezidenttiń aitýynsha, ál-Farabidiń «Qaiyrymdy qala turǵyndary» traktaty ádilet, bilim jáne adamgershilik qundylyqtaryn nasihattaityn mańyzdy eńbek bolyp sanalady. Al Qoja Ahmet Iasaýidiń hikmetteri Uly dalanyń mádeni kody retinde baǵalandy.
– Iasaýi jalpy musylmandyq qundylyqtar men jergilikti rýhani dástúrlerdi úilestirgen «túrkilik islamnyń» negizin qalady. Onyń murasy qazirgi dúnietanymymyzdyń ózegine ainaldy, – dedi Prezident.
Sondai-aq Memleket basshysy Altyn Orda kezeńinde túrki tili men islam órkenietiniń, dala danalyǵynyń toǵysyp, ádebiet pen jyraýlyq ónerdiń damyǵanyn aitty. Ol «Aqsaq qulan» kúiiniń biyl 800 jyldyǵy atap ótiletinin eske salyp, Ketbuǵa, Asan Qaiǵy, Shalkiiz, Dospambet syndy tulǵalardyń murasy búginge deiin jetkenin jetkizdi.
Qasym-Jomart Toqaev Uly dalanyń intellektýaldyq murasyn óńirge tán tutas ideologiialyq qundylyqtar júiesi retinde baǵalaýǵa bolatynyn aitty.
– Bul – búkil álem úshin mańyzy zor filosofiialyq ári rýhani mura. Qazaqstan osy ideialardy dáripteýge nietti. Sol sebepti «Al-Farabi» jáne «Qoja Ahmet Yasaui» ordenderin memlekettik nagradalar qataryna qostyq, – dedi ol.
Prezident sondai-aq jaqynda Rejep Taiip Erdoǵan «Qoja Ahmet Yasaui» ordeniniń alǵashqy iegeri atanǵanyn atap ótti.
Sóz sońynda Memleket basshysy Altyn Ordanyń memlekettik basqarý júiesin tereń zertteý qajettigin aitty. Onyń pikirinshe, Joshy ulysynyń qýaty tek aýmaǵynyń keńdiginde emes, memlekettik institýttarynyń turaqtylyǵy men zań ústemdiginde bolǵan.
– Altyn Orda dáýirinde Dala zańy men islam quqyǵy úilesim tapty. Sonyń arqasynda túrli etnos pen din ókilderi beibit ómir súrdi, – dedi Prezident.
